Salih Bozok

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Saleh Bozok
Salih Bey Bozok.jpg
Doğum tarixi 1881(1881-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Selanik, Osmanlı İmperiyası
Vəfat tarixi 1941(1941-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri İstanbul, Türkiyə
Vətəndaşlıq
Peşəsi hərbi qulluqçusiyasətçi
Milliyyəti türk
Təhsili
  • Monastir Military High School[d]
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Saleh Bozok (d. 1881, Selanik - ö. 25 aprel 1941, İstanbul), Türk hərbçisi və siyasətçi. Mustafa Kamal Atatürkün uşaqlıq dostu idi və daha sonra yavəri oldu. Atatürkün ən yaxın adamı olaraq bilinir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Mustafa Kamal Atatürkün Selanikdən qonşusu və məktəb yoldaşı, eyni zamanda yaşda bir dostu idi. Hərbi məktəbi eyni ildə bitirdilər. Mustafa Kamal Hərbi Akademiyanı oxuyaraq kurmay oldu, Salih Bozok isə jandarma sinifini seçddi. Mustafa Kamal Paşa, "Baş Müvəffəq" olaraq vəzifəsinə Salih Bəy adlı "Milli Mübarizəni" təşkil etmək üçün Anadoluya hərəkət etmədən öncə Suriya cəbhəsində olarkən Salih Bozoku baş yavəri təyin etdi. Mustafa Kamal Paşa məclis başçısı olarkən Məclis başqanlığı yavəri oldu və sonra Atatürk prezident seçildikdən sonra da prezidentin yavəri vəzifəsini icra etdi.

Polkovnik-leytenant rütbəsində istefa verdikdən sonra TBMM-nin 2-ci (Yozgat, Bozok) dövründə millət vəkili seçildikdən sonra da Mustafa Kamalın yanında idi. 4 dövr qədər Yozgat və daha sonra Bilecikdən millət vəkilli seçildi. Mustafa Kamal Atatürkün ölümündən sonra, "Baş komandan yavərsiz gedə bilməz!" - deyərək ürəyinə bir güllə sıxaraq intihar etmək istədi. Zülfü Livanelinin rejissoru olduğu "Veda" adlı filmdə, bu intihar son səhnə olaraq istifadə edildi. Qazi Mustafa Kamal Atatürk və Saleh Bozokun yaxınlıq əlaqələri, dostluqları və verdikləri mübarizə illərini filmə köçürdü. Güllə ürəyini sıyırmasıyla sağ qaldı. Atatürk olmadan qısa bir həyatında millət vəkiliyi etdi və 25 aprel 1941-ci ildə vəfat etdi.

Mustafa Kamal Atatürk ilə dostluğu[redaktə | əsas redaktə]

Atatürk ilə dostluqları köhnədir. O da Atatürk kimi Selanik anadan olub. Onların yaşları yaxındır. Selanikdən məhəllə qonşuluqları, hətta uzaq qohumları da var. Onlar ilk hərbi dövründə birlikdə olacaqlar. 1908-ci ildə hürriyyətin elanından sonra, yollar Selanikdə yenə kəsişir. Atatürk bu ildən "ömürlük yoldaş" olaraq seçdiyi maraqlı bir səhnə var:

Bir gecə Selanikdə məşhur Olimposs kazinosunda oturduqları bir axşam, Mustafa Kamal süfrədəki dostlarına gələcəkdə hakimiyyətə necə gələcəklərini izah edir. Sonra gələcək vəzifələrini orada olanlara göstərir. Masadakılar; Fuat Bulca, Nuri Conker, Fəthi Okyar və Saleh Bozok, onu təəccüblə izləyir. Vəzifə hissəsindən sonra hər kəs Bozoka gəldikdə isə, Saleh deyir ki, səni heç vaxt tərk etməyəcəyik. "Mən səni özümə yavər edəcəyəm." Şura soruşur:

"Sən nə olacaqsan?"

Cavab qısadır:

"Mən sizə bu vəzifələri verəcək adam olacağam".

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • (Cemil S. Bozok), Hep Atatürk'ün Yanında, Çağdaş Yayınları, İstanbul 1985.
  • (Can Dündar), Yaveri Atatürk'ü Anlatıyor, Doğan Kitapçılık, İstanbul 2001.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]