Aleksandr Suvorov

	ALEKSANDR SUVOROV
Tam adı	Aleksandr Vasilyeviç Suvorov
Doğum tarixi	24 noyabr, 1729
Doğum yeri	Moskva, Rusiya
Ölüm tarixi	5 may, 1800
Ölüm yeri	Peterburq, Rusiya
	;

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Jump to: naviqasiya, axtar

Aleksandr Vasilyeviç Suvorov (1792, 24 noyabr - 1800, 5 may)- rus sərkədəsi, rus hərb sənətinin banilərindən biri.

Mündəricat

1 Həyatı
2 Suvorovun İsveçrə yürüşü
3 Suvorovun İtaliya yürüşü
4 Suvorovun adını əbədiləşdirmək üçün görülən tədbirlər
5 Mənbə
6 Xarici kəçidlər

[redaktə / تحریر] Həyatı

Aleksandr Vasilyeviç Suvorov - 24 noyabr 1730-cu ildə Moskva şəhərində, senator, qeneral-anşef V.İ. Suvorovun ailəsində dünyaya gəlib. Atası V.İ. Suvorov hərb təhsilli almış, birinci rus hərbi lüğətini yaratmışdır. O, atasının rəhbərliyi altında hərbi artileriya elminə yiyələnmiş, hərbi tarixi öyrənmişdir. 1742-ci ildə Semyonov polkunda, leyb-qvardiyada muşkatyorkar sırasında qeydiyata alınmışdır. Həqiqi hərbi xidnətə 1748-ci ildə başlamışdır. İlk hərbi poruçik rütbəsin və ilk təyyiatın alaraq İngermanlandskiy polkunda xidmətə başlamışdır. 1756-1758-ci illərdə Hərbi kollegiyada mayor rütbəsində xidmət göstərmişdir. Suvorov hərbi döyüş təltiflərin yeddiillik müharibə zamanı 1756-1763-cü ildə almışdır. Müharibənin ilk illərində arxa cəbhədə müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmişdir. O, Kazan piyada polkuna göndərilmiş və orada ona podpolkovnik rütbəsi verilmişdir. 1759-cu ildə Suvorov rus çar ordusunun Baş qərargah rəisi vəzifəsin icra etmişdir. 1760-cı ildə O, Prussiya ordusu ilə Kunersdorf ətrafinda gedən döyüşlərdə iştirak eləmiş, rus korpusu ilə bərabər, paytaxt şəhər-Berlinin alınmasında fəal iştirak eləmişdir. Suvorov gənc yaşında komandirlik bacarığı yiyələmişdir O, ordunu arxasınca aparmaq qabiliyyətinə malik bir sərkərdə olmuşdur. 1770-ci ildə Polşada apardığı uğurlu döyüşlərə görə general mayor rütbəsi almışdır. Polşada apardığı hərbi yürüşlər Suvorova uğur gətirmiş, rusiyanın hərb sahəsində tanınmış sərkərdəsinə çevrilmişdir. Onun bu müvəffəqiyəti II Yekatirina tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, 4-cü dərəcəli Müqəddəs Qeorqi ordeni ilə mükafatlandırılmışdı. Suvorov Orexov, Landskur, Zamost, Staloviça konferedasiyası ilə döyüşdə parlaq qələbə qazanmışdı. Konferedasiya ordularına fransız polkovniki Dyumure,Y.Sapeqi, M. Oginski rəhbərlik edirdi. Fransız polkovniki Şuazi tərəfindən müdafiə olunan, konfedarasiyanın ştabı yerləşən Krakov qalasını Svorovun rəhbərliyi altında olan ordu tərəfindən tutulmuşdu.Bu xidmətlərinə görə Suvorov Müqəddəs Aleksandr Nevski ordeni ilə mükafatlandırılmışdır. 1773-cü ildə O, 1768-ci ildə davam edən Rusiya- Türküyə ilə gedən müharibədə iştirak etməyə can atırdı və təyinat alaraq öz tabeliyində olan əsgərləri ilə, general-feldmarşal P.A, Rumyansevin komandanı olduğu 1-ci ordu ilə birlikdə döyüşə girərək iki müəffəqiyətli döyüşə rəhbərlik edərək türkləri çox saylı itkilərə məruz qoymuşdur. Bu qələbəyə görə 2-ci dərəcəli Müqəddəs Qeorgi ordeni ilə mkafatlandırılmışdı. 1774-cü il 9 iyulda Kozlucada (Balqariya) Soltan Abdul-Rezakın komandanlığı altında döyüşən 40 minlik türk ordusuna qalib gələrək türkləri ruslarla sülh müqaviləsi bağlamağa məcbur etmişdi. 1776-79-cu ildə Krım və Kubandakı qoşunların komandanı, 1785-87-ci idə diviziya komandiri olmuşdur. 1787-91-ci il Rusiya-Türkiyə müharibəsində, rus qoşunları Suvorovun komandanlığı altıda Foşani və Rımnik yaxınlığında qələbə qazanmış, 1789-cu ildə İzmail qalasını hücumla almışdır. 1791-ci idə Finlandiyada, 1792-95-ci illərdə Polşada, 1795-96-cı illərdə Ukraynada rus qoşunlarına komandanlıq etmişdir. İmperator I Pavelin tədbiq etdiyi Prussiya kötək qaydalarının əlehinə çıxdığına görə 1797-ci il fevhalın 17-də istefaya buraxılmış və Novqorod quberniyasının Konçanskoye kəndindəki malikanəsinə sürgün edilmişdir.

Aleksandr Suvorov

1798-ci ildə Rusiya, Fransa əlehinə 2-ci koalisiyaya Bğyük (Britaniyaya, Avstrya, Türküyə, Siciliya qoşa krallığı) daxil olarkən, I Pavel müttəfiqlərin təkidi ilə Suvorovu Şimali İtaliyada rus qoşunlarının baş komandanı təyyin etməyə məcbur olmuşdur. Suvorovun ,,Qalib gəlmək elmi,, əsəri nəzəriyyə və praktikanın vəhdətinə əsaslanırdı.Suvorov belə hesab edirdi ki, ,,düşmənə insanpərvərliklədə qalib gəlmək olar,, . ,,Təlimdə asan olan döyüşlə çətindir, təlimdə çətin olan döyüşlə asandır,, Suvorovun prinsiplərindən idi.Suvorovun strategiyası qeyri-adi fəallığı və qətiyyəti ilə fərqlənmişdir. Suvorov hücumu strateji əməliyyatın əsas üsulu hesab edirdi. Suvorov təkcə böyük strateq yox, həmdə misilsiz taktik idi.Kolonna və dağınıq sıranın birgə taktikasının birləşdirilməsi Suvorovun xücuci xidməti idi. Suvorovun taktikasında atəş ilə süngü zərbəsi düzgün əlaqələndirilirdi. Suvorov vaxtı düzgün qimətləndirməyi müharibə aparmağın əsas prinsipi sayırdı. Bir sıra elmlərə dərindən bələd olan Suvorov alman, fransız, italyan, polyak, türk dillərində danışır, ərəb, fars və fin dillərini qismən bilirdi.

[redaktə / تحریر] Suvorovun İsveçrə yürüşü

Alp dağları

1799-cu ildə A.V. Suvorovun komandanlığı ilə rus qoşunlarının Şimali İtaliyadan Alp dağlarını aşaraq İsveçrəyə keçməsi (21 sentyabr-8 oktyabr) Suvorovun İtaliya yürüşündən sonra Böyü Britaniya və Avstriya rus ordusunun İsveçrədən Reynə keçirilməsi kimi əsassız strateji plan hazırlamış və Rusiyaya qəbul etdirmişdilər. Rus qoşunları korpusunu xilas etmək üçün Suvorovun qoşunları sentyabrda 5 gün ərzində 150 km yolu keçərək Alp dağlarının ətəklərinə çatdılar. General P.İ. Baqrationun ön dəstəsi fransız briqadasını geri oturdaraq rus qoşunları üçün yol açdı. Rus ordusu çətin dağ aşırımlarını keçərək Kur rayonuna çıxdı və ordan Avstriyaya qayıtdı. Suvorovun İsveçrəyə yürüşü zamanı rus qoşunu ölən və yaralılarla birgə 4 minlən çox adam itirdi, lakindüşmən bundan dörd dəfə artıq təlafata uğradı. Suvorovun İsveçrəyə yürüşü nəticə verməsədə əsl igidlik nümunəsi oldu. Suvorovun dediyi kimi, ,,rus süngüsü Alpı deşib keçdi,, Suvorovun İsveçrəyə yürüşünə görə Suvorova generallissimus rütbəsi verildi.

[redaktə / تحریر] Suvorovun İtaliya yürüşü

1799-cu ildə A.V. Suvorovun komandanlığı ilə müttəfiü ruv və Avstriya qoşunlarının Şimali İtaliyada fransız qoşunlarına qarşı əməliyyatları. Aprelin 27-28-də müttəfiq qoşunları Adda çayı yaxınlığında fransız ordusunu (komandanı general Moro) darmadağın etdilər və Milana daxil oldular. İyunun17-19-da Trabbiya çayı yaxınlığında general Makdonaldın qoşunu, avqustun 15-də Novi yaxınlığında general Juberin ordusu məğğlub edildi. Suvorovun İtaliyaya yürüşü nəticəsində bütün Şimali İtaliya, Fransa hökmüranlıöından azad olundu. Rusiyanın Aralıq dənizi rayonunda nüfuzunun artacağından qorxan müttəfiqlər (Böyük Britaniya) rus ordusunu İtaliyadan uzaqlaşdırıb İsveçrəyə göndərməyi (guya orada general Rimski-Korsakovun komandanlığı altında rus korpusu ilə birləşmək üçün) qərara aldılar.

[redaktə / تحریر] Suvorovun adını əbədiləşdirmək üçün görülən tədbirlər

Suvorov ordeni 1

Suvorov ordeni 2

Suvorov ordeni 3

SSRİ Ali Soveti Rəyasət heyətinin 1942-ci il 29 iyul tarixli Fərmanı ilə 3 dərəcəli Suvorov ordeni təsis olunmuşdur. ÜİK(b)P MK və SSRİ XKS-nin 1943-cü il 21 avqust tarixli qərarı ilə Suvorov hərbi məktəbləri yaradılmışdır. SSRİ-də Suvorov muzeyləri, ona həsr olunmuş abidələr, adına yaşayış məntəqələri, kəndlər və s. var; Haqqında film çəkilmişdir. Suvorovun anadan olmasının 250 illiyi SSRİ-də geniş qeyd olunmuşdur. RSFSR Tula vilayətində Suvorov rayonu var.