Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı
Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı.jpg
Ölkə Azərbaycan
Şəhər Bakı
Yerləşməsi Nizami küçəsi, 95
Memarı N.Q.Bayev
Memarlıq quruluşu Qotik
Tikilmə tarixi 19101911
Mərtəbə sayı 4
Aidiyyatı Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi
Opera Bakı xəritəsində
Opera
Opera

Koordinatlar: 40°23′43″ şm. e. 49°52′56″ ş. u. (G)


Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı — Birləşmiş Dövlət Teatrı kimi 1920-ci ildə yaradılıb. 1924-cü ildən opera truppası bu teatrdan ayrılaraq müstəqil opera və balet teatrı (Azərbaycan və rus bölmələri ilə) fəaliyyət göstərib.

Tarixi[redaktə]

Azərbaycanın poçt markası (2012)

1910–cu ilin sonlarında Bakıya Rusiyadan məşhur bir opera müğənnisi qastrola gəlir. Müğənninin şərəfinə verilən ziyafətlərdən birində Bakı milyonçusu Mayılov sənətçi qadından bir də bu şəhərə nə vaxt gələcəyini soruşur. Aktrisa "heç vaxt!" deyə cavab verir. Milyonçu bu cavabın səbəbi ilə maraqlandıqda müğənni qadın deyir: "Belə böyük şəhərdə oxumağa opera binası yoxdursa, gəlməyimin nə mənası var?" Bu sözlər bakılı milyonçuya bərk təsir edir və elə oradaca qadına söz verir ki, cəmi bir il ərzində opera teatrı üçün gözəl bina tikdirəcək.

Gələcək teatr binası üçün Qubernski – Torqovı (indiki Nizami) küçəsində yer alınır və tikinti başlayır. Bu cür təşəbbüsləri həmişə alqışlayan Hacı Zeynalabdin Tağıyev bildirir ki, belə bir binanı bir ilə tikmək qeyri – mümkündür. Mərc gəlirlər ki, əgər opera teatrı vaxtında hazır olsa, onun bütün xərclərini Hacı çəkəcək.

Beləliklə, cəmi on ay ərzində – 19101911-ci illərdə memar N. Q. Bayevin layihələşdirdiyi teatr binası hazır olur. Ölkəmizdə ən böyük musiqili teatrı olan Azərbaycan Opera və Balet Teatrı 1920-ci ildən bu günədək bu yaraşıqlı binada fəaliyyət göstərir. 1928-ci ildə teatra M.F.Axundovun adı verilmişdir. Bu sənət məbədi 1959 – cu ildən Akademik Opera və Balet Teatrı adlanır.

Azərbaycan milli opera sənətinin tarixi Üzeyir Hacıbəyovun 1908-ci il yanvarın 12 (25)-ndə tamaşaya qoyulmuş "Leyli və Məcnun" operasından başlanır. İnqilaba qədərki dövrdə Z.Hacıbəyovun "Aşıq Qərib" (1916), Müslüm Maqomayevin "Şah İsmayıl" (1919) operaları tamaşaya qoyulmuşdu. Teatrın repertuarı ənənəvi klassik opera formasında yazılmış "Şahsənəm" (1927, R.Qlier), "Nərgiz" (1935, M.Maqomayev) və "Koroğlu" (1937, Ü.Hacıbəyov) operaları ilə zənginləşdi.

1940-cı ildə ilk milli Azərbaycan baleti – "Qız qalası" (E.Bədəlbəyli), "Vətən" (1945, Q.Qarayev və C.Hacıyev), "Xosrov və Şirin" (1942, Niyazi) "Nizami" (1948, E.Bədəlbəyli) operaları tamaşaya qoyuldu.

50-ci illərdə teatrın repertuarı "Sevil" (1953, F.Əmirov), "Azad" (1957, C.Cahangirov) və s. əsərlərlə zənginləşdi. "Gülşən" (1950, S. Hacıbəyov) "Yeddi gözəl" (1952, Q.Qarayev), "Qaraca qız" (1965, E.Abbasov), "İldırımlı yollarla" (1961, Q.Qarayev), "Məhəbbət əfsanəsi" (1962, A.Məlikov) baletləri tamaşaya qoyuldu. 1928-ci ildə teatra Mirzə Fətəli Axundovun adı verilmişdir. 1959-cu ildən Akademik Opera və Balet teatrı adlanır.

Şəkillər[redaktə]

Stamp of USSR 1527.jpg
Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theatre.jpg
Azərbaycan dövlət opera və balet teatrı.jpg
AzSSR markası üzərində 1950 Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı. 1954 21-ci əsr

Xarici keçidlər[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]