Çuprəle rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Çuprəle rayonu
tatar. Чүпрәле районы
Bayraq[d] Gerb
Bayraq[d] Gerb

54°46′ şm. e. 47°38′ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 10 avqust 1930
Sahəsi
  • 1.029,5 km²
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi sayt
Çuprəle rayonu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Çuprəle rayonu (tatar. Чүпрәле районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın qərbində yerləşir.

İnzibati mərkəzi Köhnə Çuprəle kəndidir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Respublikanın Bua rayonu, Çuvaşıstan Respublikası (Şemurşinski rayonu) və Ulyanov vilayəti (Surski, Mainski, Tsilninski rayonları) ilə həmsərhəddir.

Rayon mərkəzindən Qazana qədər olan məsafə 200 km-dir. Çipmunks dəmir yolu stansiyasına qədər olan məsafə 45 km-dir.

Ən böyük çayı Bezdnadır (Suranın bir qolu). Digər böyük çayları (ümumi uzunluğu 25 km-dən az deyil):

Sura hövzəsi - Böyük Yakla, Abamza. Sviyaqi hövzəsi - Tsilna, Malaya Tsilna, Bolşaya Buğa, Buqurna, Timersyanka.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

milli tərkib

Rayon əhalisi milliyyət baxımından qarışıqdır: tatarlar 16 231 nəfər (58%), çuvaşlar 11651 nəfər (41%), ruslar - 177 nəfər. (0,6%), digərləri - 44 nəfər[2][3].

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Rayonda 24 ümumtəhsil məktəbi və 8 natamam orta məktəb var ki, burada 4610 şagird təhsil alır. Burada 753 müəllim və tərbiyəçi çalışır. 90 nömrəli peşə məktəbi Çuprəle rayonu üçün kadr hazırlığını həyata keçirir. Bölgədə 600-dən çox uşağın müxtəlif idman növləri (xokkey, futbol, xizək, milli güləş, boks, voleybol, basketbol) ilə məşğul olması üçün idman məktəbi fəaliyyət göstərir.

Mədəniyyət[redaktə | əsas redaktə]

Rayonda 49 mədəniyyət mərkəzi, o cümlədən regional mədəniyyət mərkəzi və 3 avtoklub, 24 kənd mədəniyyət mərkəzi, 21 klub, 32 kitabxana, iki muzey və musiqi məktəbi fəaliyyət göstərir.

Tanınmış şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

Abdreev Şakirzyanoviç Əhmədqerey - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Mirqarifza Əzizov - Tatar Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Sovetinin sədri (1950-1957).

Usman Əliyev - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Zərif Əlimov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Ziatdin Arslanov - Şöhrət Ordeni.

Pyotr Vasilyeviç Dementiyev - iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, SSRİ Aviasiya Sənayesi naziri.

Lazar Derqunov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Alexandr Mokşin - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Sayfixan Xabibulloviç Nafiev - keçmiş prokuror və Tatarıstan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədri.

Sergey Nemasev - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Konstantin Prokopyeviş Prokopyev, - etnoqraf, din xadimi, müəllim.

Ravil Nizamutdinov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Abdulla Sabirzyanov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Semen Artemieviç Uqanin, (1924, Mataki kəndi - 1959) - Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

Nurrula Fazlaev - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Qazinur Qarifzyanoviç Xayrullin - Rusiya Qəhrəmanı.

İsmaqil Hakimov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Pyotr Sergeeviç Yuxvitov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  2. О районе
  3. "Всероссийская перепись населения 2010 года. Национальный состав населения Республики Татарстан" (PDF). 2012-11-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-01-23. (#parameter_ignored_suggest)