Sarman rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sarman rayonu
Окрестности Сарманово - panoramio.jpg
Bayraq[d] Gerb
Bayraq[d] Gerb

55°16′ şm. e. 52°40′ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 1930
Sahəsi
  • 1.385 km²
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi sayt
Sarman rayonu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Sarman rayonu (tatar. Сарман районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın şərqində yerləşir. Şimaldan Tukay, şimal-şərqdən Minzələ, şərqdən Müslim ilə, cənub-şərqdən Aznakay, cənub-qərbdən Almət, qərbdən Zəy rayonları ilə həmsərhəddir. Rayonun inzibati mərkəzi şəhər tipli Sarman kəndidir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Şərqi Zakamyenin aşağı şimal-şərq hissəsində, Minzələ və Mell çaylarının (İk çay hövzəsi) su toplama hövzəsində yerləşir. Ərazi meşə-çöl zonasındadır. Rayonun böyük qismi şumlanmış ərazinin çox yüksək faizi ilə xarakterizə olunur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1920-ci ilə qədər Sarman rayonunun ərazisi Ufa quberniyasının Minzələ qəzasının tərkibinə daxil idi[2]. 1920-ci ildə Minzələ rayonu yeni qurulan Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibinə daxil olur.

Sarman rayonu 10 avqust 1930-cu ildə qurulmuşdur. Kənd özü 1737-ci ildən mövcuddur.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Urbanizasiya

Şəhər şəraitində (Cəlil qəsəbəsində) rayon əhalisinin 37,29 % -i yaşayır.


Milli tərkib

Rayon əhalisi tatarlar (90.4%), ruslar (8.3%) və başqırdladan (0,7%) ibarətdir[3].

Kişilər - 46,4%, qadınlar - 53,6%.

Doğum - 13,6%, ölüm - 12,8%, əhalinin təbii artımı - 0,8%.

Əmək qabiliyyətli şəxslər rayon əhalisinin 51,2%, gənclər - 24,8%, yaşlılar - 24,0% təşkil edir.

Ailənin orta ölçüsü 3.3 nəfərdir.

Bir kənd yaşayış məntəqəsinin orta ölçüsü 294 nəfərdir.

Yerli özünü idarəetmə[redaktə | əsas redaktə]

Sarman rayonu ərazisinə 1 şəhər və 22 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 72 yaşayış məntəqəsi daxildir[4].

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Rayonda 17 orta məktəb, 2 gimnaziya, 1 ibtidai məktəb, həmçinin 21 uşaq bağçası vardır. Peşə məktəbi 6 peşə üzrə ilk peşə təhsili dövlət standartlarını tətbiq edir. 55 mədəniyyət müəssisəsi, 36 kitabxana, musiqi məktəbi və sənət məktəbinə də sahibdir. Rayonda muzeylər də var.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Sarman rayonu aqrar-sənaye bölgəsi hesab olunur. Ərazidə buğda, çovdar, arpa, noxud, qarabaşaq yarması, şəkər çuğunduru əkilir. Əsas heyvandarlıq sənayesi ətlik və südlük maldarlıq və donuzçuluqdur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]