Aznakay rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aznakay rayonu
Chatyr-tau.jpg
Bayraq[d] Gerb
Bayraq[d] Gerb

54°51′46″ şm. e. 53°04′31″ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Aznakayevo
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 30 oktyabr 1931
Sahəsi
  • 2.143,3 km²
Hündürlük
301 m
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi sayt
Aznakay rayonu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aznakay rayonu (tatar. Aznaqay rayonı, Азнакай районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Respublikanın cənub-şərqində yerləşir.

Şimaldan Muslim, şimal-qərbdən Sarmanov rayonu, qərbdən Aktnış, cənubdan respublikanın Buqulma və Yutazı rayonları ilə, şərqdən Başqırdıstanın Bakalı və Şaran rayonları ilə həmsərhəddir.

İnzibati mərkəzi Aznakay şəhəridir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Rayon respublikanın cənub-şərqində yerləşir. Təbii baxımdan Şərqi Zakamyenin meşə-çöl zonasına daxildir. Relyef yüksək bir düzənlikdir. Yüksək yarusluluq, quruluş və yamacların açıq asimmetriyası ilə xarakterizə olunur. Ural dağları ərəfəsində, Buqulma yaylasındakı ərazi Buqulma-Belebey dağının şimal-şərqini tutur (Çatır-Tau dağı regional əlamətlidir və onun ayrılmaz hissəsidir) və geniş İk vadisinin sol sahilini bitişik İks-Zain su hövzəsi ilə əhatə edir[2][3]..

Rayon ərazisindəki çayların ümumi uzunluğu 780 km-dir. Ən böyüyü İk çayıdır (bölgədəki əsas çaylardan biridir). Üstəlik buradan onun qolları keçir: Styarle çayı (uzunluğu 54 km) və Mellya (36 km). Eyni zamanda İk və Styarle respublikada regional əhəmiyyətə malik təbii abidələrdir[4][5].

Rayonun ərazisi 2143.3 km²-dir. Ərazisinə görə Mamadış, Almetyev, Laişev və Nurlat rayonlarından sonra beşinci yeri tutur[6][7][8].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1920-ci ilə qədər rayon ərazisi Samara əyalətinin Buqulma rayonu və Ufa quberniyasının Menzelinski rayonunun bir hissəsi idi. 1920-1930-cu illərdə ərazi Buqulma kantonunun bir hissəsi olur[9].

Rayon 30 oktyabr 1931-ci ildə təsis edilmişdir. 1 fevral 1963-cü ildə ərazinin Əlmət rayonuna verilməsi ilə ləğv edilir. 12 yanvar 1965-ci ildə isə yenidən bərpa edilir.

Yaşayış məntəqələri[redaktə | əsas redaktə]

Balan-Bulyak, Banki-Suxoyaş, Bulak, İrekle, Kamışlı, Kamışlı-Kul, Karamalı-Elqa, Katimov, Muslim, Myandey, Nijnı Suxoyaş, Oktyabr-Bulak, Tallı-Bullak[10].

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Romaşkin neft yatağının bir hissəsi Aznakay rayonunda yerləşir.

Bölgənin sənaye müəssisələri əsasən Aznakay şəhərində cəmləşmişdir. Burada neft-qaz kompleksi, maşınqayırma və metal emalı, yüngül və qida sənayesi müəssisələri vardır.

Nəqliyyat[redaktə | əsas redaktə]

Bölgənin əsas yolları: Naberejnıe Çelnı (M7) - Aznakay - Oktyabrski (M5), 16K-0077 Aznakay-Əlmət, 16K-0078 Aznakay-Buqulma.

Dəmir yolları yoxdur. Rayonun cənub-qərb sərhəddindən bir qədər aralıda Buqulma hava limanı vardır.

Mədəniyyət[redaktə | əsas redaktə]

Regional “Mayak” qəzeti tatar və rus dillərində nəşr olunur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  2. "АЗНАКАЕВСКИЙ МР".
  3. "Азнакаевский район". 2015-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-04. (#parameter_ignored_suggest)
  4. "Республика Татарстан".
  5. "Города и регионы РТ/ Азнакаевский район".
  6. "История района / Азнакаевский муниципальный район". 2015-02-04 tarixində arxivləşdirilib. (#parameter_ignored_suggest)
  7. "Азнакаевский район".
  8. "Азнакаевский район". (#parameter_ignored_suggest)
  9. Азнакаевский район, Портал TatCenter.ru, 2014
  10. Постановление Кабинета Министров Республики Татарстан от 29 декабря 2005 года № 648 «Об утверждении перечня населённых пунктов, находящихся в отдалённых или труднодоступных местностях Республики Татарстан»