Əhməd Təkudar xan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Təkudar xan
Təkudar xan
Cəmi ət-Təvarix kitabından Tekudarla Şəmsəddin Cüveyninin söhbəti təsviri.
Bayraq
Elxanlılar sülaləsindən III elxan
21 iyun 1282 — 10 avqust 1284
Sələfi: Abaqa xan
Xələfi: Arqun xan
 
Təvəllüdü: 1247(1247-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfatı: 10 avqust 1284(1284-08-10)
Marağa
Sülalə: Elxanilər
Atası: Hülakü xan
Anası: Kutuy xatun

Əhməd Təkudar xan (1282-1284) — Hülaku xanın Kutuy xatundan olan 7-ci oğlu və Abaqa xanın qardaşı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1247-ci ildə Hülaku xan və Kutuy xatunun oğlu olaraq doğulmuş, Papa IV Nikolas şərəfinə Nikolas adı verilmişdir, nestorian kimi böyümüşdür.

Hökmdarlığı[redaktə | əsas redaktə]

1282-ci ildə Abaqa xanın ölümündən sonra onun yas məclisinə gəldi. Hülakü xanın həyatda olan ən böyük oğlu olduğu üçün xanlığa ən yaxşı namizəd kimi görülürdü. 6 May 1282-ci ildə qurultayda xan seçildi və 21 iyun 1282-ci ildə Van gölünün şərq sahilində Aladağda taxta çıxdı. Özünə Əhməd Təkudar xan adını seçdi.

Hökümət[redaktə | əsas redaktə]

Təkudar xan hakimiyyətə gələn kimi Əlaəddin Cüveynini Bağdad valisi təyin etdi. Şəmsəddin Cüveyni isə vəzir təyin olundu. Hakimiyyət əsasən xanın anası Kutuy xatun və əmir Aşiqin əlində toplanmışdı.

Xarici siyasəti[redaktə | əsas redaktə]

1282-ci ilin avqustu Məmlüklərə səfir göndərən Əhməd Təkudar xan müsəlman dininə keçdiyini, sülh bağlamaq istədiyini qeyd edirdi. Lakin əyanların çoxu sülhə hazır deyildi.

Qonqkurtayla münasibətlər[redaktə | əsas redaktə]

1282-ci ilin iyununda xan öz kiçik qardaşı, Hülakünün 9-cu oğlu Qonqkurtayı Kiçik Asiya valisi təyin etdi. Bu arada Arqun xan hakimiyyətə qarşı çıxmağa başlamışdı. Arqun və Qonqkurtayın birlikdə olduğundan şübhələnən Təkudar xan, Qonqkurtayı 18 yanvar 1284-cü ildə əlaltıları ilə birlikdə, Qarabağında edam etdirdi.

Arqun xanla münasibətlər[redaktə | əsas redaktə]

Qonqkurtayın ölümündən sonra Təkudar xan, öz gürcü kürəkəni Alinaqı 26 apreldə Arqun xana qarşı hücuma göndərdi. Özü isə Biləsuvarda ordusu ilə gözləyirdi. Arqun xan 4 mayda, Qəzvin yaxınlığında Alinaqı məğlub etsə də sülhə hazır olduğunu bildirdi və qardaşı Keyxatunu girov kimi göndərdi, özü də 30 iyun 1284-cü ildə təslim oldu. Qələbəyə sevinən xan Arqunu edam etdirmədi və həbsdə saxladı. Bundan istifadə edən Təkudərin ordusundakı əmirlərdən Buğa adlı şəxs Alinaqı öldürərək Arqunu həbsdən azad etdi. Xəbərlər Təkudar xana gec çatdı. O, Qızıl Ordaya qaçmaq istərkən həbs olundu. 10 avqust 1284-cü ildə Təkudar xan Qonqkurtayın ailəsinə verilərək edam edildi.[1]

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Xatunları[redaktə | əsas redaktə]

  • Doqquz xatun
  • Erməni xatun
  • Baytəkin xatun
  • Tudaku xatun
  • İl Qutluq xatun
  • Tuday xatun

Oğulları[redaktə | əsas redaktə]

  • Qaplançı
  • Arslançı
  • Noğayçı

Qızları[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Əhməd Təkudar - Encylopedia Iranica