Keyxatu xan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Keyxatu xan
monq. ᠭᠠᠶᠺᠠᠲᠦ
Geikhatu interrogeant Shingtûr Nuyân.jpeg
bayraqElxanlılar sülaləsindən V elxan
23 iyul 1291 — 24 mart 1295
Sələfi Arqun xan
Xələfi Baydu xan
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi XIII əsr
Vəfat tarixi 24 mart 1295(1295-03-24)
Sülalə Elxanilər
Atası Abaqa xan
Anası Nukdan xatun
Həyat yoldaşı Qutluq Türkan qızı Səfvətəldünya-vəl-din Padşah xatun
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Keyxatu xan (monq. ᠭᠠᠶᠺᠠᠲᠦ; Buddist adı: Riçindorj; XIII əsr24 mart 1295)  — Elxanlılar sülaləsindən beşinci elxan. Elxanlılar dövlətinin hökmdarı (12911295), Arqun xanın qardaşı və sələfi.

Hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Hakimiyyətə gəlməmişdən əvvəl Anadolu valisi idi. Taxta iddiası Tağaçar noyon tərəfindən dəstəklənmişdi. Onun dövründə Xubilay xanın göndərdiyi Kököçin xatun Qazan xan ilə evləndirilmişdi. Onun hakimiyyəti əsasən xəzinənin xərclənməsi, xüsusilə nestorianlara güzəştlər ilə bilinir. 1292-ci ildə Sədr-əd din Zəncanini sahib-divan təyin etmişdi.

Pul islahatı[redaktə | əsas redaktə]

Əsas məqalə: Çao

1294-cü ildə Keyxatu xan xəzinənin boşalmasının qarşısını almaq məqsədi ilə çaonu tədavülə buraxdı. Lakin bu tədbir səmərə vermədi, bazar qiymətləri artdı,

Ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Keyxatu xanın hakimiyyəti sülh içində olsa da mənbələrə görə monqol əsilzadələrinin uşaqları ilə cinsi əlaqədə olmağı sevdiyi üçün əyanlar tərəfindən bəyənilmirdi. 1294-cü ildə xanın öz əmisioğlu Baydunu təhqir etməsi və edam əmrini verməsi xanın sonunu hazırladı. Baydu tabe olmaqdan boyun qaçırdı və üsyana qalxdı. Keyxatunun sərkərdəsi Tağaçar noyon Baydunun tərəfinə keçdi. Keyxatu isə Biləsuvara qaçdı və orda həbs olunaraq Təbrizə gətirildi. 24 mart 1295-ci ildə öldürüldü və yerinə Baydu xan keçdi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Həyat yoldaşları:[redaktə | əsas redaktə]
  • Ayşə xatun Tuqu qızı Cəlair
  • Dondi xatun Ağbuğa qızı Cəlair
  • İltutmuş xatun Qutluq Temür qızı
  • Padşah xatun Qütbəddin qızı
  • Uruk xatun Saruçi qızı
  • Buluqan xatun

Oğulları:

  • Alafranq (Dondi xatundan) - Cahan Teymur xanın atası
  • İranşah (Dondi xatundan)
  • Çinq-Polad (Buluqan xatundan)

Qızları:

  • Ula Qutluq (Ayşə xatundan) - Əmir Ğurbati ilə evlənmiş, iki övladı olmuşdur.[1]
  • İl Qutluq
  • Ara Qutluq

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Jackson P. "Gayḵātū khan". Encyclopædia Iranica (ingilis). İstifadə tarixi: 2010-05-23.
  • Mehmet Eti. "Gaykhatu". Anatolian Coins (ingilis). İstifadə tarixi: 2010-05-23. (#parameter_ignored)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]