Balahəsənli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
BALAHƏSƏNLİ
Xəritə
Qubadlı rayonu
Qubadlı rayonu
Məlumatlar
Koordinatlar
İnzibati İdarə
Ölkə Azərbaycan
Coğrafi bölgə Zəngəzur
Rayon Qubadlı

BalahəsənliAzərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Balahəsənli etimologiyası, bu kəndin əsasını qoyan Balahəsənlilər nəslinin adı ilə bağlıdır. Sayılıb - seçilən kənd ağsaqqallarından Məşədi Paşa Həsən oğlunun sözlərinə görə, Balahəsənli kəndinin yerli əhalisi vaxtı ilə İraqdan köçüb gəlmiş İslamın Şiə təriqətinə mənsub Babalı Kürd nəslindən olub. Bu nəslin ailə başçısı olan Həsən bəyin adı ilə kənd "Həsənin yurdu" mənasında Balahəsənli, kəndin ətrafındakı dağlar isə bəyin bacısı Şərəfağanın adına hörmət əlaməti olaraq "Şərəfağa dağları" adlandırılmışdır.

1918 - ci ildə qərbi Azərbaycandan (indiki Ermənistandan) didərgin salınmış ailələlər də bu kəndin ərazisində məskunlaşmışdır. Yaşlı kənd sakinlərinin sözlərinə görə, doğrudan da bu illərdə kəndə qərbi Azərbaycanın Gorus rayonunun Ağvanlı kəndindən və Sisyan rayonunun Şəki kəndindən məcburi qovulanlar pənah gətirmişdir. Sonrakı illərdə yerli kənd sakinləri ilə qaynayıb qarışan bu insanlar, bu gün də o yurd yerlərinin həsrəti ilə yaşayır.

Arıq dərə, Kor bulaq, Şurreyin, Çinarlı dərə, Qarluq, Ocaq dərəsi, Haqq kahası, Bacalı, Çəmənli, Yazı bulağı, Yazı düzü və.s. kimi yer adlarının bu gün belə Balahəsənlilər arasında xatırlanması, bir daha daş yaddaşımızın unudulmadığına dəlalət edir.

Ərazisi[redaktə | əsas redaktə]

Balahəsənli kəndi Bərgüşad çayının sahilində, Qarabağ yaylasının ətəyində yerləşir. Balahəsənli kənd yolunun altından burulan Bazarçay, bu ərazidən başlayaraq “Bərgüşad” adı altında axmaya başlayır. Kəndin ortasından keçən ana yolla qonşu kəndlərlə əlaqə saxlayan bu kiçik dağ kəndinin insanları, rayon mərkəzi ilə olan gediş - gəlişdə hər hansı ciddi bir problem yaşamırdılar.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Ucqar dağ kəndi olan Balahəsənli, 1918 - ci ilə kimi "köhnə qışlaq" deyilən yerdə yerləşmişdir. Tarixi faktlar da sübut edir ki, Andranik Ozanyanın rəhbərliyindəki Erməni Daşnakları 1917 - ci ilin payızında keçmiş Zəngəzur qəzasında misli görülməmiş vəhşiliklər törətmişlər. Bu vandalizmdən ən çox əziyyət çəkənlərdən biri də Balahəsənli sakinləri olmuşdur. Bu vaxta kimi 365 evə sahib olan kənd camaatının çoxu, bu hadisədən sonra ya kəndi tərk etmiş ya da ki, xəstəliklərdən tələf olmuşdur. 31 avqust 1993 - cü ildə Qubadlı rayonu Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilərkən kənddə 11 evin olması bu söylədiklərimizin əyani sübutudur.

Yeli kənd sakinlərinin sözlərinə görə, XX əsrin 50 - ci illərinin sonlarına kimi köçəri maldarlıq və əkinçiliklə məşğul olan Balahəsənlilər, bu illərdən etibarən köçəri maldarlıqdan uzaqlaşıb oturaq təsərrüfatla məşğul olmaya üstünlük vermişlərdir. Kənd zəhmətkeşləri əkin - biçin yeri olaraq Yazı düzünün geniş otlaq sahələrindən istifadə edirdilər. Uzun və sərt keçən qış günlərində xırda və iribuynuzlu heyvanların ota olan təbii ehtiyacını bu yolla təmin edirdilər. Məhsuldar meyvə bağlarına sahib olan kənd camaatı, diğər bir tərəfdən də mövsümlük tərəvəz məhsullarının becərilməsinə xüsusi ilə önəm verirdi. Demək olar ki, kənardan hər hansı bir qida və yeyinti məhsulları almırdılar. Bərəkətli torpaqlar və insanların zəhmətsevərliyi bu mənada bir - biri ilə çuğlaşmışdı.

Ziyarətgahları[redaktə | əsas redaktə]

Ocaq Dərəsindəki “Cicimli Ocağı".

Abidələri[redaktə | əsas redaktə]

"Sığınacaq" (IV əsr).

Şəxsiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Akademik Əli Əmiraslanov ( 22 Dekabr 1900, Balahəsənli; 16 Oktyabr 1962, Moskva). Geologiya - mineralogiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSRİ Elmlər Akademiyasının ilk müxbir üzvi (1953), SSRİ - nin baş geoloqu, Stalinin geologiya məsələləri üzrə müşaviri.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti, AMEA Nəsimi Adına Dilçilik İnstitutu, Birinci Cild, Bakı: Şərq-Qərb Nəşriyyatı, 2007, səh. 107.

Musa Urud, Zəngəzur, Bakı: Nurlan Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi, 2005, səh. 25. http://www.virtualkarabakh.az/uploads/pdf/musa_zengezur.pdf

Əli İldırımoğlu, Közərən Sətirlər, Bakı: Nurlan Nəşriyyatı, 2007, səh. 20-21. http://www.aliildirimoglu.az/romanlar/pdf/kozeren_setirler.pdf

“Kremilin Müşaviri” Sənədli Filmi https://www.youtube.com/watch?v=fqeGJd4UhbQ

Azərbaycan Respublikası Dağlıq Qarabağ Bölgəsinin Azərbaycan İcması http://www.karabakh.az/menu/?lang=az&i=195

Zəngəzur Cəmiyyətləri Birliyi http://zengezur.com/index.php/mqallr/85-ssr-ea-nn-ilk-azrbaycanl-muexbir-uezvue-li-miraslanov