Dondarlı (Qubadlı)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
DONDARLI
A-Qubadli.PNG
Qubadlı rayonu
Ölkə Azərbaycan
Rayon Qubadlı rayonu
Koordinatlar 39°18′20″ şm. e. 46°36′32″ ş. u. / 39.30556° şm. e. 46.60889° ş. u. / 39.30556; 46.60889Koordinatlar: 39°18′20″ şm. e. 46°36′32″ ş. u. / 39.30556° şm. e. 46.60889° ş. u. / 39.30556; 46.60889
Saat qurşağı UTC+04:00
Xəritəni aç/bağla
Dondarlı (Qubadlı) (Azərbaycan)
Red pog.png

DondarlıAzərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

  • Dondarlı oyk., sadə.
  • Qubadlı r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Bərgüşad çayının (Bazarçay) sahilində, Bərgüşad silsiləsinin ətəyindədir;
  • Tovuz r-nunun Sarıtala i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Oykonim qədim türkdilli dondar tayfasının adı ilə bağlıdır. Qədim yunan müəlliflərinin məlumatına əsasən, dondarlar Şimali Qafqaz çöllərində, Azov dənizi sahillərində yaşamışlar. Sonrakı mənbələrdə dondarların Kuban çöllərində məskən salmaları haqqında məlumat verilir. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, dondarlar hunların tərkibində Albaniyaya gələrək orada məskunlaşmışlar. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarında personajlardan birinin adı Dəli Dondardır. Qazax r-nunda Dondardağı, Qubadlı r-nunda Dondardərə oronimləri də bu etnonimlə bağlıdır. Türkmənistan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Türkiyə toponimiyasında da bu etnonimlə bağlı coğrafi adlara təsadüf olunur. Udmurt MR-in Qlazov r-nunda X-XII əsrlərə aid edilən şəhər xarabalığı da Dondikar adlanır.[1]

Dondarlı məscidi[redaktə | əsas redaktə]

Dondarlı kəndindəki məscid dövrümüzə qədər yaxşı vəziyyətdə gəlib çatmışdır. (Erməni işğalından sonrakı vəziyyəti bilinmir). Yerli inşaat materialları ilə tikilmiş Dondarlı məscidi kənd klubunun qonşuluğunda yerləşir. Məscidin qapısı hündürlüyünə qədərki məsafədən bütün divarları boyu üfuqi səmtdə aparılmış relyefli qurşaq onu uzaqdan ikimərtəbəli kimi göstərir. Əslində bu aldadıcıdır. Bina bir mərtəbəlidir. Təqribən bir metrlik kürsü üzərində inşa edilib. Eni 2 metrə çatan eyvandan birbaşa ibadət zalına qapı açılır. Giriş qapısı yuxarıdan yarım dairəvi tağbəndlə tamamlanır. Həmin qapının sol yanında kiçik ölçülü nişa var. Nişanın sağ və sol tərəflərində isə dairəvi formada daşlar qoyulub üzərinə kitabələr yazılmışdır. Məscidin ibadət zalında dörd ədəd daş sütunlar qoyulub. Sütunlara kömək məqsədi ilə yan divarlar üzərində playstrlar quraşdırılmışdır. Onlar zalın üstünü örtən gümbəzlərin daha da möhkəm (möhtəşəm) dayanıqlı olmasına şərait yaradır. Ancaq məscidin interyerindən baxanda bu mənzərənin şahidi oluruq. Onun dam tərəfdən örtüyü isə Şuşa, Ağdam, Füzuli və s. şəhərlərinin məscidlərində olduğu kimi yamaclı formada həll edilmişdir. XVIII-XIX əsrin yadigarı olan Dondarlı məscidi Qarabağın qədim islam memarlığının gözəl nümunəsidir.[2]

Görkəmli şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  2. Qarabağın qədim məscidləri