Fərəməz Maqsudov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Fəraməz Maqsudov səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
Fəraməz Maqsudov
Fəraməz Qəzənfər oğlu Maqsudov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 20 mart 1930(1930-03-20)
Doğum yeri Naxçıvan, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Vəfat tarixi 30 iyul 2000 (70 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Dəfn yeri Fəxri Xiyaban
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİFlag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi riyaziyyat
Elmi dərəcəsi fizika-riyaziyyat elmləri doktoru
Elmi adı Akademik
Mükafatları SU Order of Friendship of Peoples ribbon.svg"İstiqlal" ordeni

Maqsudov Fəraməz Qəzənfər oğlu (20 mart 193030 iyul 2000) — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, akademik, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (AEA) prezidenti (1997-2000).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Fəraməz Maqsudov 1930-cu il martın 20-də Azərbaycan Respubli­kası Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini (indiki Bakı Dövlət Universiteti) bitirmişdir. 1959-cu ildə fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru, 1974-cü ildə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcələrini, 1976-cı ildə professor elmi adını almış, 1976-cı ildə AEA-nın müxbir üzvü, 1980-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir. 1954-2000-ci illərdə Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda əyani aspi­rant, kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, baş elmi işçi, elmi işlər üzrə direktor müavini, direktor vəzifələrində çalışmışdır.[1] AEA Fizika-Riyaziyyat və Texnika Elmləri Bölməsinin aka­de­mik-katibi (1980-1997), AEA prezidenti (1997-2000), Dövlət Ali Ekspert Komissiyasının sədri, Milli Məclisin üzvü olmuşdur.[2][3][4]

F.Maqsudov 2000-ci ildə Bakıda vəfat etmiş, Fəxri Xiya­banda dəfn edilmişdir.[5][6]

Əsas elmi nailiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

F.Maqsudovun əsas elmi tədqiqatları funksional analiz, differensial tən­liklər və funksiyalar nəzəriyyəsi sahəsinə aiddir. Kəsilməz spektrə malik geniş sinif operator dəstələrinin spektral nəzəriyyəsinin əsasını qoymuşdur. Azalan po­ten­siallı Şredinger operatorunun müsbət məxsusi ədədlərinin ol­maması haq­qında yeni meyar vermişdir. Eksponensial azalan kompleksqiy­mətli poten­sial­lar halında yarımoxda sərhəd şərtinə parametr daxil olduqda Şturm-Liuvill operatorunun tam spektral analizini vermişdir. Bir ölçülü Dirak sistemi üçün həqiqi əmsallar halında tərs məsələni – səpilmə matrisinə görə operatorun bər­pası məsələsini həll etmişdir. Öz-özünə qoşma olmayan operator-funksiyanın rezolventinin kəsilməz spektrdən analitik davam oluna bilməsini göstərmiş, məxsusi ədədlərin, spektral məxsusiyyətlərin və kvazi­stasionar vəziyyətlərin ətrafında rezolventanın baş hissəsi üçün aşkar düstur tapmışdır.

Bütöv mühit mexanikasının riyazi problemlərinə həsr olunmuş tədqi­qat­larında özlü-elastikiyyət nəzəriyyəsinin dinamik məsələlərini həll etmək üçün effektiv üsullar işləyib hazırlamışdır. Neftin yeraltı laylardan sıxış­dırılıb çıxa­rılması prosesini riyazi şəkildə modelləşdirən qeyri-xətti inteqro-diferensial tənliklər sisteminin həlli üçün üsul təklif etmişdir. Onun təşəb­büsü ilə Elmlər Akademiyasının və Dövlət Neft Şirkətinin Birləşmiş Elmi-Texniki Şurası yara­dıl­mışdır.

F.Maqsudov 300-dən artıq elmi işin və 11 monoqrafiyanın müəllifidir. Rəh­bərliyi altında 100-dən artıq fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru yetişmişdir.[7]

1990-cı ildə Əlincə Xeyriyyə Cəmiyyətinin sədri, 1997-ci ildə İslam Akade­miyasının həqiqi üzvü seçilmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının ya­ran­ması və formalaşmasında böyük xidmətləri olmuşdur.

1983-cü və 1990-cı illərdə SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatı, 1994-cü ildə H.Z.Tağıyev adına mükafatın laureatı olmuş, 1986-cı ildə “Xalqlar dost­luğu” ordeni, 2000-ci ildə “İstiqlal” ordeni ilə təltif edilmişdir.[8][9]

1990-cı ildə Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]