Milan hersoqlarının siyahısı

Vikipediya saytından
Naviqasiyaya keç Axtarışa keç

Milan hersoqlarının siyahısı, 1395-1815-ci illərdə Milan hersoqluğunda hakimiyyətdə olmuş və ya Milan hersoqu ünvanını daşımış şəxslərin siyahısıdır. Bu ünvan ilk dəfə 1395-ci ildə Alman kralı Vençeslaus tərəfindən Milan lordu Jan Qaleazzo Vizkontiyə verilərək yaradılmışdır. Ünvanın son daşıyıcısı isə Müqəddəs Roma imperatoru II Fransisdir.

1395-ci ildə Milan lordu Jan Qaleazzo Vizkonti, ödədiyi 100 min florin qarşılığında Alman kralı Vençeslaus tərəfindən hersoq ünvanı aldı və beləcə, Milan hersoqluğunun əsası qoyuldu.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
1. Jan Qaleazzo Vizkonti

1351-1402
(50 yaş)

5 sentyabr 1395

3 sentyabr 1402
  • Alman kralı Vençeslaus tərəfindən təltif edilmişdir.
2. Jan Mariya Vizkonti

1388-1412
(23 yaş)

3 sentyabr 1402

16 may 1412
3. Filippo Mariya Vizkonti

1392-1447
(54 yaş)

16 may 1412

13 avqust 1447

Filippo Mariya Vizkontinin 1447-ci ildə vəfatı ilə Vizkonti sülaləsinin kişi şəcərəsi qurudu. Şəhərin varlı əyanları və dövlət xadimləri birləşərək bölgənin idarəetmə sistemini dəyişdi və Qızıl Amrosyan Respublikası adlanan qurma dövləti təsis etdilər. Ancaq bu dövlət qonşuları tərəfindən tanınmadı. Üstəlik, bölgədəki feodal qarşıdurmaları gücləndi və mərkəzi hakimiyyət zəiflədi. Qonşu Venesiya RespublikasıSavoyya hersoqluğu, eləcə də Lombardiyadakı bəzi iri feodallar keçmiş hersoqluğa məxsus iri torpaq mülklərinə basqınlar edir, yerli xalq isə bunlara göz yuman mərkəzi hakimiyyətə qarşı üsyan qaldırırdı. Belə bir vəziyyətdə, son Vizkonti hersoqu Filippo Mariyanın nigahdan kənar doğulan qızı Bianka Vizkontinin əri və bölgədə nüfuz sahibi olan Françesko Sforza 1448-ci ildə tabeliyindəki azsaylı hərbi birliklə Venesiyaya sığındı. Burada 2 il boyunca topladığı orduyla 1450-ci ildə Müjdə bayramı əsnasında şəhərə daxil oldu və sonuncu Vizkonti hersoqunun qızıyla evli olmasını irəli sürərək taxtda haqqı olduğunu iddia etdi. Onun bu iddiasının şəhər məclisi tərəfindən qəbul edilməsi ilə, 25 mart 1450-ci ildə Milan hersoqluğu bərpa edildi.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
4. I Françesko Sforza

1401-1466
(64 yaş)

25 mart 1450

8 mart 1466
5. Qaleazzo Mariya Sforza

1444-1476
(32 yaş)

20 mart 1466

26 dekabr 1476
6. Jan Qaleazzo Sforza

1469-1494
(25 yaş)

26 dekabr 1476

21 oktyabr 1494
7. Lüdoviko Mariya Sforza

1452-1508
(55 yaş)

21 oktyabr 1494

6 sentyabr 1499

Qonşu Venesiya Respublikasına qarşı mübarizə məqsədilə, 1494-cü ildə Fransa kralı VIII Çarlzı İtaliyaya dəvət edən Lüdoviko Sforza Birinci İtaliya Müharibəsinə səbəb oldu. Ancaq ertəsi il Lüdoviko Sforzanın tərəf dəyişməsiylə fransızlar məğlub oldu və İtaliya yarımadasında ələ keçirdikləri bütün torpaqları itirdilər. O əsnada kralın ordusunda iştirak edən və məğlubiyyətin səbəbkarı kimi Milan hersoqunu günahlandıran Orleanlı Lüdovikin 1498-ci ildə taxta çıxmasıyla, İkinci İtaliya Müharibəsi də başlamış oldu. Milan hersoquna olan şəxsi kini səbəbilə, XII Lüdovik öz ata şəcərəsini irəli sürərək Milan hersoqluğunda taxt haqqı olduğunu iddia etdi. Onun 1499-cu ildə çıxdığı İtaliya səfəri əsnasında Milan hersoqu Lüdoviko Sforza ailəsini də yanına alaraq Milandan qaçdı və müttəfiqi olan Müqəddəs Roma imperatoru I Maksimiliyanın İnsbrukdakı sarayına sığındı. Ancaq ertəsi il fransızlarla döyüşdə məğlub olaraq əsir düşdü və ölümünədək Fransa kralı XII Lüdovikin əsirliyində qaldı. XII Lüdovik isə Milan hersoqluğunu öz krallığına ilhaq edərək, Milan hersoqu ünvanını aldı.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
8. XII Lüdovik

1462-1515
(52 yaş)

6 oktyabr 1499

20 iyun 1512

Lüdoviko Sforzanın fransızlarla döyüşdə məğlub olaraq əsir düşməsinin ardından, oğulları MaksimilyanFrançesko Milandan qaçırılaraq Müqəddəs Roma imperatorunun İnsbrukdakı sarayına təhvil verildi. Uzun illər burada yaşadıqdan sonra İtaliyadakı fransız hakimiyyətindən narazı olan alman əyanlarının dəstəyi ilə Maksimilyan Sforza 1512-ci ildə özünü Milan hersoqu elan etdi və beləliklə, Milan hersoqluğunda Sforza hakimiyyəti ikinci dəfə təsis olundu.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
9. Maksimilyan Mariya Sforza

1493-1530
(37 yaş)

16 iyun 1512

11 oktyabr 1515

13 sentyabr 1515-ci ildə baş tutan həlledici döyüşdə məğlub edilən alman birliklərinin Milanı tərk etməsinin ardından ən güclü dəstəyini itirən Maksimilyan Sforza Fransanın yeni kralı I Fransisklə danışıqlara başladı. 30 min düka qarşılığında Milan taxt-tacındakı bütün hüquqlarını Fransa kralına satan Maksimilyan Sforza qalan ömrünü Fransada yaşadı. Milan hersoqluğu isə ikinci dəfə Fransa taxt-tacına ilhaq edildi.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
10. I Fransisk

1494-1547
(52 yaş)

11 oktyabr 1515

20 noyabr 1521

1521-ci ilin noyabrında Müqəddəs Roma imperatoru V Karl, İngiltərə kralı VIII HenriRoma papası X Leonun Fransa krallığına qarşı ittifaq bağlaması nəticəsində, I Fransisk artıq Milandakı hakimiyyətini qoruya bilmədi. Onun bölgədəki hərbi birliklərini geri çəkməsi nəticəsində alman zadəganlarının dəstəklədiyi Françesko Sforza Milana daxil oldu. Beləliklə, Sforza sülaləsi üçüncü və sonuncu dəfə Milan hersoqluğunda hakimiyyəti ələ keçirdi.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
11. II Françesko Sforza

1495-1535
(40 yaş)

20 noyabr 1521

24 oktyabr 1535

1535-ci ildə Françesko Sforzanın geridə varis buraxmadan vəfatının ardından, fransızların və Sforza ailəsinə yaxın bəzi əyanların yenidən taxt mübarizəsinə başlamaması adına Müqəddəs Roma imperatoru V Karl hersoqluğu ləğv etdi və tabeliyindəki bütün torpaqları imperiyanın tərkibinə ilhaq etdi. Ancaq çox keçmədən 1540-cı ildə imperator V Karl Milan hersoqu ünvanını və tabeliyindəki mülkləri böyük oğlu Filippə hədiyyə etdi. Onun 1556-cı ildə İspaniya taxtına əyləşməsiylə, Milan hersoqluğu İspaniya taxt-tacı ilə birləşdi.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
12. II Filipp

1527-1598
(71 yaş)

11 oktyabr 1540

13 sentyabr 1598
13. III Filipp

1578-1621
(42 yaş)

13 sentyabr 1598

31 mart 1621
14. IV Filipp

1605-1665
(60 yaş)

31 mart 1621

17 sentyabr 1665
15. II Karl

1661-1700
(38 yaş)

17 sentyabr 1665

1 noyabr 1700

İspaniya kralı II Karl sonsuz idi və fiziki qüsurları səbəbilə olduqca zəif səhhəti var idi. Bu səbəblə, varis olaraq Fransa kralı XIV Lüdoviklə evli olan bacısı Mariya Terezanın oğlu Burbonlu Lüdoviki seçdi. Ancaq Burbonlu Lüdovik Fransa dofeni idi və Fransa taxt-tacında gözü olduğu üçün İspaniya taxt-tacını ikinci oğlu Filippə həvalə etdi. Beləliklə, II Karlın 1700-cü ildə vəfatıyla, İspaniya taxt-tacı, eləcə də ona bağlı Milan hersoqluğu Burbon sülaləsinə mənsub V Filippin hakimiyyətinə keçdi. Buna baxmayaraq, başlayan İspaniya mirası uğrunda müharibənin sonunda Milan hersoqluğu yenidən əl dəyişdi.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
16. V Filipp

1683-1746
(62 yaş)

1 noyabr 1700

7 mart 1714
  • II Karlın bacısı nəvəsi və rəsmi varisidir.

Burbon sülaləsinə mənsub V Filippin İspaniya taxt-tacına sahiblənməsindən narazı olan bir çox Avropa dövlətləri yeni bir müharibəyə başladılar. İspaniya mirası uğrunda müharibə adlanan bu müharibənin nəticəsi olaraq, 1714-cü ildə bağlanan Raştat sülhüylə, Milan hersoqluğu Habsburqlara geri qaytarıldı. O əsnada Müqəddəs Roma imperatoru VI Karl bu ünvana və tabeliyindəki mülklərə sahibləndi.

Sıra Hersoq Gerbi Səltənət illəri Taxt hüququ
17. VI Karl

1685-1740
(55 yaş)

7 mart 1714

20 oktyabr 1740
18. Mariya Tereza

1717-1780
(63 yaş)

20 oktyabr 1740

29 noyabr 1780
19. II İosif

1741-1790
(48 yaş)

29 noyabr 1780

20 fevral 1790
20. II Leopold

1747-1792
(44 yaş)

20 fevral 1790

1 mart 1792
21. II Frans

1768-1835
(67 yaş)

1 mart 1792

15 may 1796

Napaleon işğalları

11 aprel 1814

7 aprel 1815


 

V ÇARLZ
Fransa kralı
(1364-1380)
 
 
 
 
 
 
 
(1)
JAN QALEAZZO VİZKONTİ
(1395-1402)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

I LÜDOVİK
Orlean hersoqu
(1392-1407)
 
 
 

VALENTİNA VİZKONTİ
 
(2)
JAN MARİYA VİZKONTİ
(1402-1412)
 
 
 
 
 
 
(3)
FİLİPPO MARİYA VİZKONTİ
(1412-1447)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

VALUALI CON
Anqulem qrafı
(1407-1467)
 
 
 

VALUALI ÇARLZ
Orlean hersoqu
(1407-1465)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

BİANKA MARİYA VİZKONTİ
 
 
 
MİLAN HERSOQU(4)
I FRANÇESKO SFORZA
(1450-1466)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

VALUALI ÇARLZ
Anqulem qrafı
(1467-1496)
 
 
 
FRANSA KRALI(8)
XII LÜDOVİK
Fransa kralı
(1498-1515)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
MİLAN HERSOQU(5)
QALEAZZO MARİYA SFORZA
(1466-1476)
 
 
 
MİLAN HERSOQU(7)
LÜDOVİKO MARİYA SFORZA
(1494-1499)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
FRANSA KRALI(10)
I FRANSİSK
Fransa kralı
(1515-1547)
 

BURQUNDİYALI MARİYA
 
 
 

I MAKSİMİLYAN
Müqəddəs Roma imperatoru
(1508-1519)
 
 

BİANKA MARİYA SFORZA
 
MİLAN HERSOQU(6)
JAN QALEAZZO SFORZA
(1476-1494)
 
 
 
MİLAN HERSOQU(9)
MAKSİMİLYAN MARİYA SFORZA
(1512-1515)
 
MİLAN HERSOQU(11)
II FRANÇESKO SFORZA
(1521-1535)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

DƏLİ YUANNA
Kastiliya, Leon və Araqon kraliçası
(1504-1555)
 
 
 

I FİLİPP
Burqundiya hersoqu
(1482-1506)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

I FERDİNAND
Müqəddəs Roma imperatoru
(1556-1564)
 
 
 

V KARL
Müqəddəs Roma imperatoru
(1519-1556)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

II KARL
Avstriya hersoqu
(1564-1590)
 
 
 

II FİLİPP
İspaniya kralı
(1556-1598)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

II FERDİNAND
Müqəddəs Roma imperatoru
(1619-1637)
 
 
 

III FİLİPP
İspaniya kralı
(1598-1621)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

III FERDİNAND
Müqəddəs Roma imperatoru
(1637-1657)
 
 
 

IV FİLİPP
İspaniya kralı
(1621-1665)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

I LEOPOLD
Müqəddəs Roma imperatoru
(1658-1705)
 
 
 

MARİYA TEREZA
 
 
 
FRANSA KRALI
XIV LÜDOVİK
Fransa kralı
(1643-1715)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

VI KARL
Müqəddəs Roma imperatoru
(1711-1740)
 
 
 
 
 
 

BURBONLU LÜDOVİK
Fransa dofeni
(1661-1711)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

MARİYA TEREZA
Müqəddəs Roma imperatriçası
(1745-1765)
 
 
 
 
 
 

V FİLİPP
İspaniya kralı
(1700-1746)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Həmçinin baxın

[redaktə | mənbəni redaktə et]
  • Ady, Cecilia M.; Armstrong, Edward (1907). A History of Milan under the Sforza. Methuen & Co
  • Adriano, Cappelli (1998). Cronologia Cronografia e Calendario Perpetuo. Hoepli. ISBN 88-203-2502-0
  • Baumgartner, Frederic J. (1996). St.Martin's Press (ed.). Louis XII. Palgrave Macmillan US. ISBN 0-312-12072-9