Tanami

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Tanami
IBRA 6.1 Tanami.png
20°00′00″S 130°00′00″E / 20.00000°S 130.00000°E / -20.00000; 130.00000Koordinatlar: 20°00′00″S 130°00′00″E / 20.00000°S 130.00000°E / -20.00000; 130.00000
Ölkə Flag of Australia.svg Avstraliya
Sahəsi292,194 km²
Tanami (Avstraliya)
Tanami
Tanami — yerləşdiyi ərazi Avstraliya
Tanami


Tamani (ing. Tanami) — Avstraliyanın şimalında yerləşən daşlı-qumlu səhra. Sahəsi 292 194 km²[1][2] təşkil edir. Səhra XX əsrə qədər avropalılar tərəfindən az öyrənilmişdir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Tamani səhrası Şimal ərazisiQərbi Avstraliya ərazilərini əhatə edir. Səhradan şimal-şərqdə Alis-Sprinqs şəhəri, qərbdə isə Böyük Qumlu səhra yerləşir.

Avstraliyanın mərkəz səhralarına xas iqlimə və relyefə malikdir. Əsasən Triodia[3] cinsinə aid bitkilər geniş yayılmışdır. Dyunlara, qum düzənliklərinə, duz göllərinə və quruyan bataqlıqlara rast gəlinir. İqlimi yarımsəhradır. Yağıntının 75—80 % yay ayları (oktyabr-mart)[4] düşür. İl ərzində yağıntının miqdarı 429,7 mm təşkil edir. Bu isə səhra üçün böyük rəqəmdir. Güçlü buxarlanma sayəsində yağıntı yoxa çıxır. Hətta 7,6 mm buxarlanma yüksək olur. Yay ayları temperatur 36—38 °C, gecə isə — 20—22 °C[5] təşkil edir. Qışda 25 °C, gecə 10 °C.

2007-ci ilin aprelində dəhra ərazisində Şimali Tamani aborigenlərinin qorunan ərazisi (ing. Indigenous Protected Area Northern Tanami) elan edilmişdir. Buranın sahəsi 4 milyon ha təşkil edir[6]. Burada səhra fauna və florasının böyük qismi yaşayır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Səhraya ilk araşdıran avropalı Cefri Rayan (ing. Geoff Ryan) olmuşdur. O, səhranı 1856[7]-cı ildə tətqiq etmişdir. Səhraya ilk ayaq basan avropalı isə Allan Davidson (ing. Allan Davidson) olur özünün 1900-cu ildəki ekpedisiyası zamanı xəritəyə Qızıl yataqlarının yerini belə salmışdır[8].

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Bölgədə əsasən yeri aborigenlər yaşayır. Onlar arasında Varlpiri (ing. Warlpiri) və Gurindji (ing. Gurindji) qəbilələri üstünlük təşkil edir. Nisbətən iyi yaşayış məntəqələri: Tennant Krik (ing. Tennant Creek) və Vauçoup (ing. Wauchope).

Səhradan qızıl hazil edilir. Son zamanlar isə turizm inkişaf etdirilir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Australian Government. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts.. "Refugia for Biological Diversity in Arid and Semi-arid Australia. Tanami.". Arxivləşdirilib: [1] saytından 2012-02-18 tarixində. http://www.webcitation.org/65X9bqHUd. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  2. Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2008.. "Tanami Desert.". http://www.webcitation.org/5kwzzxhZY. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  3. Aussie Heritage.. "Tanami Desert Wildlife Sanctuary (former).". Arxivləşdirilib: [2] saytından 2012-02-18 tarixində. http://www.webcitation.org/65X9cSVXn. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  4. Australian Government. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts.. "Rangelands - Overview. Tanami.". Arxivləşdirilib: [3] saytından 2012-02-18 tarixində. http://www.webcitation.org/65X9d3IgV. İstifadə tarixi: 30 июля 2008.
  5. Outback Australia Travel Guide.. "The Tanami Desert, Australia.". Arxivləşdirilib: [4] saytından 2012-02-18 tarixində. http://www.webcitation.org/65X9eLYae. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  6. Australian Government. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts.. "Northern Tanami - Indigenous Protected Area.". Arxivləşdirilib: [5] saytından 2012-02-18 tarixində. http://www.webcitation.org/65X9f0N3Y. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  7. Local Government of Northern Territory.. "Central Desert Shire Council Business Plan." (PDF). Arxivləşdirilib: [6] saytından 2012-02-18 tarixində. http://www.webcitation.org/65X9fu0pu. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.
  8. Australia Lesson Activities - History.. "The Tanami Track - Early Explorers.". Arxivləşdirilib: [7] saytından 2012-02-18 tarixində. http://www.webcitation.org/65X9gb2p3. İstifadə tarixi: 30 iyul 2008.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]