Aralqum

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aralqum səhrası
Aral sea 20090503.jpg
Qaraqum səhrası
44°40′00″ şm. e. 60°40′00″ ş. u.
Ölkələr
Sahəsi 38000 km²
Aralqum səhrası xəritədə
Aralqum səhrası
Aralqum səhrası
Aralqum səhrası (Asiya)
Aralqum
səhrası
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

AralqumAral dənizinn quruması nəticəsində formalaşan yeni səhra[1]. Qumdan və şoranlıqdan ibarət olan QazaxıstanÖzbəkistan ərazilərini əhatə edən səhra. Qaraqum səhrasıQızılqum səhraları ilə sərhədə malikdir. Səhranı həmcinin Аğqum[2] olaraq adlandırırlar

Aral dənizinin səviyyəsi SSRİ dönəmində səhra sahələrinin əkinə cəlb olunması ilə azalmağa başlamışdır. 2005-ci ildə Kokaral bəndinin tikintisi ilə Şimali Aral tədricən bərpa olunmağa başlamışdır. Cənubi Aral quruduqca Aralqum səhrasının sahəsi böyüyür.

Aral Sea Bed.jpg

Gölün quruması nəticəsində 200 növ bitki və heyvan növü ərazini tərk etmişdir. Gölün quruması 1960-cı ildən başlamışdır. Əsas bitkiləri: Salicornia europaea, Suaeda crassifolia, Tripolium vulgare, Suaeda acuminataAtriplex fominii[3]. Aralqumun sahəsi 38 min km² təşkil edir[4]. İl ərzində 100 milyon ton xırda duz və qum fırtılalarları geniş sahələrə yayılır. Burada qərbdən şərqə güçlü axın vardır. Aralqumun toksik qumları Antarktida pinqvinlərinin qanında aşkarlanmışdır. Adi Aral qumları isə Belarusiyanın gölləri və Qrenlandiyanın buzlaqları üzərinə çökür[1].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "State of Environment of the Aral Sea Basin" (ing.) (əlçatmaz keçid). Regional report of the Central Asian States (2000). 27 sentyabr 2006 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2009.
  2. Экология. Экологическая катастрофа Аральского моря
  3. Walter Wucherer, Primary succession on the dry sea floor of the Aral Sea, University of Bielefeld, Department of Ecology
  4. "Aralqum. Yeni Asiya səhrası". centrasia.ru (28.05.2003). 1 aprel 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 may 2009.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]