Betpak-Dala

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Betpak-Dala
qaz. Бетпақдала
Betpack-Dala.JPG
45°38′06″ şm. e. 70°22′22″ ş. u. (T)
Ölkə Flag of Kazakhstan.svg Qazaxıstan
VilayətlərKarağandı vilayəti, Cambul vilayəti, Cənubi Qazaxıstan vilayəti
Dəniz səviyyəsi300-500 m
Uzunluğu500 km
Eni50 km
Sahəsi75 000 km²
Yanvarda orta t.–12 -14  °C
İyulda orta t.24-26  °C
İllik yağıntı100-150  mm
Waterbody.svg
Karkaralı, Qarasu çayı, Taldıespe
Legenda jezioro.gif
Balxaş
Leaf icon 07.svg
Saksaul, Yovşan
Herpétologie test.png
Sibir cüyürü, Sayqa
Betpak-Dala (Qazaxıstan)
City locator 10.svg
Commons-logo.svg Betpak-Dala Vikianbarda


Betpak-Dala, (qaz. Бетпақдала), eləcə də Şimali Mirzəçöl — Qazaxıstanın Karağandı vilayəti, Cənubi Qazaxıstan vilayətiCambul vilayətini əhatə edən səhra. Betpak-Dala Sarısu, Çu çayları və Balxaş gölü əhatəsində yerləşir.

Adının mənası[redaktə | əsas redaktə]

Betpak-Dala türk dilində «batnak» - bataqlıq və ya fars dilində bedbaxt - bədbəxt, kasıb; türk dilində «dala»- tala, düzənlik deməkdir.[1]

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Səhra 46°30' paralelində Qazaxıstan xırdatəpəliyi ilə həmsərhəddir. Sahəsi 75 min km²-dir. Səthi düz və dalğalı düzənliklərdən ibarətdir. Ərazinin hündürlüyü 300–500 m arasında dəyişir. Ərazinin meyilliyi cənub-qərb istiqamətindədir. Cənub-qərb hissəsində Jeltau yüksəkliyi(974 m) yerləşir. Betpak-Dala alt palezoyun, mezozoyun eləcədə paleoqenin çökmə, metomorfik süxurlarından təşkil olunub.

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

İqlimi kəskin kontinentaldır. Yağıntıların illik göstəricisi 100–150 mm-dir. Yay dövründə yağıntıların ancaq 15 % düşür. Yayı quru və isti, qışı mülayim soyuqdur. Yanvar ayının orta temperaturu —12 —14°С, iyulun isə 24 - 26°С-dir[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]