Yohann Volfqanq Göte

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Yohan Volfqanq Höte səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Yohann Volfqanq Göte
alm. Johann Wolfgang von Goethe
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 28 avqust 1749(1749-08-28)
Doğum yeri Frankfurt-Mayn, Almaniya
Vəfatı 22 mart 1832 (82 yaşında)
Vəfat yeri Veymar
Vəfat səbəbi ürək tutması
Dəfn yeri
  • Weimarer Fürstengruft[d]
Vətəndaşlığı
  • Flagge Großherzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach (1813-1897).svg Saxe-Weimar-Eisenach[d]
Təhsili
Fəaliyyəti şair-vəkil, theatre manager, botanik, siyasətçi, rəssam, filosof, ilahiyyatçı, hüquqşünas, art critic, musiqi tənqidçisi, kitabxanaçı, şair, travel writer, Fizik, ədib, roman yazıçısı, dramaturq, avtobioqraf, diplomat, Dövlət xadimi, Universal insan, aphorist, gündəlik yazıçısı, mineralogist, zooloq, incəsənət nəzəriyyəçisi, vəkil, bəstəkarlibrettoçu
Əsərlərinin dili Alman dili[1]
İmza
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yohann Volfqanq fon Göte (alm. Johann Wolfgang von Goethe‎; 28 avqust 1749 - 22 mart 1832) — alman şair-dramaturqu, mütəfəkkir və naturalisti. Tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Yohann Volfqanq Göte qədim alman ticarət şəhəri olan Frankfurt-Maynda, varlı bürger Yohann Kaspar Götenin (1710-1782) ailəsində dünyaya gəlib. Atası imperiya məsləhətçisi, keçmiş vəkil, anası şəhər zadəganının qızı olub. Göte evdə yaxşı təhsil alıb. 1765-ci ildə Leypsiq Universitetində təhsilini davam etdirib. 1770-ci ildə Strasburqda dissertasiya müdafiə edərək Hüquq elmləri doktoru elmi dərəcəsi alıb.

Yaratdığı iki hissədən ibarət ölməz "Faust" dram-poeması dünya ədəbiyyatının ən gözəl nümunələrindən biri sayılır. Götenin digər məşhur əsərlərinə çoxsaylı şeir-poemaları - "Vilhelm Meysterin təhsil illəri", "Gənc Verterin iztirabları" adlı məktub-romanı, "Seçmə oxşarlıq" adlı qismən avtobioqrafik romanlarını misal göstərmək olar.

Göte alman ədəbiyyatının və XVIII əsrin sonu - XIX əsrin əvvəllərində Almaniyada Veymar klassisizmi hərəkatının ən önəmli simalarından biri idi. Veymar hərəkatı o dövr Avropa və Almaniyada İntibah, Sentimentallıq, "Tufan və Həmlə" (Sturm und Drang) və Romantizm ədəbi-fəlsəfi cərəyanları ilə eyni dövrdə baş vermişdir.

FaustRənglərin Nəzəriyyəsi əsərlərində Göte bitkilərin morfologiyasına dair elmi fikirləri ilə Darvinə ciddi təsir göstərmişdir. Göte yaradıcılığı sonralar ümumilikdə Avropa musiqisi, dramaturgiyası, poeziya və fəlsəfəsinin əsas ilhamverici qüvvəsinə çevrilir.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Goethenin əsərlərinin ən əhəmiyyətlisi, Götz von Berlichingen (1773) - tanınmasına səbəb olan faciə və Gənc Verterin iztirabları adlı romanı (alm. Die Leiden des Jungen Werthers‎), Romantizmin erkən mərhələsində ona yazıçı kimi böyük bir şöhrət qazandırdı. Həqiqətən də , Gənc Verterin iztirabları romantik hərəkata təkan verən "qığılcım" hesab olunur və hətta dünyanın ilk "bestseller"i adlandırıla bilər.

Yaradıclığının son dövrlərinə yaxın, 1805-ci ildə "Faust Part One", "Seçmə Affinities", "Qərb Şərq Divanı" (Hafiz Şirazinin divanından təsirlənmiş fars üslubunda şeirlər toplusu) yazır. Onun avtobioqrafik Aus Meinem Leben: Dichtung und Wahrheit (Mənim Həyatımdan: Şeir və Həqiqət), erkən həyatından başlamış və Weimar'a, İtalyan səyahəti və incəsənət haqqında bir sıra traktatlarla bitən olan müddəti əhatə edir. Onun əsərləri ədəbi və bədii dairələrə öz mühüm təsirini göstərmişdir.

Ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Yohann Volfqanq Göte 22 mart 1832-ci il (82 yaşında) infarkt (deyilənlərə görə) nəticəsində həyatını itirmişdir.

Göte Şərq mövzusundakı əsərlərində qəzəl formasından istifadə etmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]