Ağrı dağı

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Ağrı dağı
Ağrı Dağının şəkli
hündürlüyü	5137 m
coğrafi enliyi:	39° 42′ 0″ şimal
coğrafi uzunluğu:	44° 17′ 0″ şərq
yerləşdiyi ölkə:	Türkiyə, Ağrı vilayəti
aid olduğu dağ sistemi:	Kiçik Qafqaz
növü:	vulkanik

Ağrı dağı (Səlcuqlar dövründə: Eğri dağ, Qərb dillərində: Ararat), Türkiyənin ən yüksək dağıdır. Türkiyənin şərq ucqarında, Ağrı ilinin (vilayətinin) ərazisində yerləşir. Dağ İrandan 16 km. şimal-qərbdə, Ermənistandan 32 km. qərbdədir.

Ağrı dağı 2 yanaşı vulkan konusundan ibarətdir: 5137 metr hündürlüyə malik olan Böyük Ağrı dağı Anadolu yarımadasının və Kiçik Qafqaz dağ sisteminin ən yüksək zirvəsidir. Dağ 4000 metrədək Kaynozoy tipli bazalt, daha sonra andezit süxurlarından təşkil olunmuşdur. 4250 metrdən başlayaraq zirvəsi sayı 30-dan çox daimi buzlaqlarla örtülmüşdür. Ən iri buzlağın uzunluğu 2 km.-ə çatır. Böyük Ağrı dağının yamaclarında Sərdarbulaq yaylası və 3896 m. yüksəkliyə malik Kiçik Ağrı dağı yerləşir. Hər iki dağın ətəyinin birlikdə çevrəsi təqribən 128 km. təşkil edir.

Rəvayətlərə görə, Nuhun gəmisinin saya oturduğu ilk torpaq bu dağın zirvəsi olmuşdur. Müqəddəs kitablarda da Ağrı dağının müxtəlif dillərdə işlədilən "Kuh - i Nuh", "Cebel ül Haris" kimi adlarına rast gəlinir.

Marko Polonun çıxılması mümkün olmayan kimi qiymətləndirdiyi bu dağa mənbələrə görə ilk dəfə 9 oktyabr 1829-cu ildə prof. Frederik von Parat qalxa bilmişdir. İlk qış solo çıxışı isə 21 fevral 1970-ci ildə Türkiyə Dağçılıq Federasiyasının sabiq sədri Dr. Bozqurt Ergör tərəfındən gerçəkləşdirilmişdir. 1980-ci illərdə minlərlə alpinist Ağrı dağını ziyarət etmişdir. 1990-cı ildən etibarən dağa qalxmaq qadağan olunsa da, 1998-ci ildə bu qadağa aradan qaldırılmışdır.