Monizm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Monizm (yun. monos-vahid) — bütün mövcudatın əsasında bir başlanğıcın dayandığını qəbul edən fəlsəfi təlim. Materialistlər materiyanı aləmin başlanğıcı, əsası hesab edir. İdealistlərə görə bütün hadisələrin vahid başlanğıcı ruhdur, ideyadır və s. İdealist Monizmin ən ardıcıl cərəyanı Hegelin fəlsəfəsidir. Monizmin əksini dualizm təşkil edir. Monizm mütləq olaraq iki cür maddə olduğunu iddia edən dualizmdən və mütləq olaraq bir neçə cür maddə olduğunu iddia edən pluralizmdən fərqlənir. Fəlsəfənin əsasında duran təklik-çoxluq probleminə çoxluğun da əslində tək ola biləcəyi görüşünü gətirmişdir.Ümumilikdə monizmin panteizm, panenteizm ilə əlaqəli olduğu düşünülür. Bundan əlavə, saltçiliq (absolutizm) və monad da monizmlə əlaqəlidir. İlk təmsilçisi Parmenides sayılır. Pisaqor da monist olmuşdur. "Bir" sayı Pisaqora görə mütləq və müqəddəsdir.