Rəcəb Tayyib Ərdoğan
| Rəcəb Tayyib Ərdoğan Recep Tayyip Erdoğan |
||||
 |
||||
|
||||
|---|---|---|---|---|
| 14 mart 2003-dən | ||||
| Prezident: | Abdulla Gül Əhməd Necdət Sezər (2007-dək) |
|||
| Sələfi: | Abdulla Gül | |||
|
||||
| 27 mart 1994 — 6 noyabr 1998 | ||||
| Sələfi: | Nürəddin Sözen | |||
| Xələfi: | Əli Müfit Qurtuna | |||
| Partiya: | Ədalət və İnkişaf Partiyası | |||
| Təhsili: | Mərmərə Universiteti | |||
| Dini: | Sünni İslam | |||
| Təvəllüdü: | 26 fevral 1954-cü il İstanbul, Türkiyə |
|||
| Həyat yoldaşı: | Əminə Ərdoğan | |||
| Uşaqları: | Əhməd Burak, Nəcməddin Bilal, Əsra, Süməyyə | |||
| Saytı: | http://rte.gen.tr/recep-tayyip-erdogan-anasayfa.html | |||
| İmzası: |  |
|||
Rəcəb Tayyib Ərdoğan (türk. Recep Tayyip Erdoğan; 26 fevral 1954, İstanbul, Türkiyə) — Türkiyənin baş naziri, Ədalət və İnkişaf Partiyasının sədri.
Mündəricat |
[redaktə] Həyatı
Tayyib Ərdoğan 26 fevral 1954-cü ildə İstanbulun Qasımpaşa bölgəsində doğulmuşdur. 1965-ci ildə Piyalə paşa ibtidai məktəbini bitirmişdir. Həmin il İmam Xatib liseyinə daxil olmuş və 1973-cü ildə oradan məzun olmuşdur. Daha sonra ali təhsilini Mərmərə Universitetinin İqtisadi və ticari elmlər fakültəsində almışdır. Camialtı, İETT, və Eroksporda 16 il futbol oynamışdır. 12 sentyabr 1980-cı ildən sonra futboldan ayrılmışdır.[1][2][3]
[redaktə] Siyasi fəaliyyəti
Milli Türk Birliyindəki fəaliyyətindən sonra 1976-ci ildə islami dəyərlərə sadiqliyi ilə bilinən Milli Səlamət Partiyası Bəyoğlu Gənclər Şöbəsinin sədri və həmin il də MSP İstanbul il (vilayət) başçısı seçilmişdir. 1977-ci ildə bir konfransda tanış olduğu Əminə xanımla 4 iyul 1978-ci ildə evlənmişdir. Evliliklərindən Əhməd Burak və Nəcməddin Bilal adında iki oğlu, Əsra və Süməyyə adında iki qız övladı olmuşdur[4].
1982-ci ildə hərbi xidmətdə olan və ehtiyat zabit təhsilini Tuzlada alan Ərdoğan qərargah zabiti olaraq əsgərliyini bitirmişdir. Hərbi xitmətdən döndükdən sonra əvvəllər işlədiyi şirkətdə təxminən il yarım işləmişdir. Sonraki iş fəaliyyətini başqa bir şirkətdə müdir olaraq davam etdirmişdir[4].
Türkiyədə 12 sentyabr 1980-cı il çevrilişindən sonra ləğv edilmiş Milli Səlamət Partiyasının xəttini davam etdirən 1983-cü ildə qurulmuş Rifah Partiyası ilə siyasi fəaliyyətə təkrar qayıdan Ərdoğan 1984-cü ildə partiyanın Bəyoğlu rayon başçısı və yüksək idarə orqanına üzv seçildi[5]. 1986-cı ildə əlavə seçkilərdə deputatlığa namizədliyi irəli sürüldü. 1989-cu ildə isə Bəyoğlu rayonundan bələdiyyə sədrliyinə namizəd oldu. 1989 seçkilərində Rifah partiyası ikinci yeri tutdu. 1991-ci ildə təkrar deputatlığa namizədliyini irəli sürdü. Partiya limiti keçdi və Ərdoğan millət vəkili oldu. Lakin müxtəlif bəhanələr gətirərək Yüksək Seçim Qurumu deputat mandatını ləğv etti.
27 mart 1994-cü il seçkilərinə qədər partiyanın İstanbul İl (vilayət) başçısı vəzifəsində işləyən Ərdoğan, İstanbul Bələdiyyəsinin sədrliyinə namizədliyi də irəli sürüldü. 27 mart 1994 seçkilərində İstanbul Bələdiyyəsinin sədri seçildi.[5]
Rəcəb Tayyib Ərdoğan 27 dekabr 1997-ci ildə dəvət olunduğu Siirtdə mitinq zamanı oxuduğu bir şeir – Ziya Göyalpın 1912-ci ildə "Balkan Savaşı" üçün yazdığı "Asker Duası"nın dəyişdirilmiş bir hissəsini oxuması və çıxışının davamında "hər dövrün Firoun və Nemrutları olduğunu bunun qarşısına çıxacaq Musa və İbrahimlərin əngəlləri aşaraq pislik dolu yolları təmizləyəcəyini" söyləməsi səbəbindən həbs olunur[6]. Türkiyə Cinayət Məcəlləsinin 312/2 maddəsinə əsasən xalqı din və irq ayrı seçkiliyinə görə kin və düşmanlığa açıq şəkildə təhrik etməkdə təqsirli bilinərək Diyarbakır Dövlət Təhlükəsizlik Məhkəməsi tərəfindən Ərdoğana 1 il həbs və 860 mln. TL pul cəzası kəsilir. Daha sonra bu cəza 10 ay həbs və 176,666,666 TL pul cəzasına endirilir. 10 aylıq həbsin 4 ayını məhbəsdə yatan Ərdoğan əfv olunaraq azadlığa çıxır[7][8][9]. Bu cəzasını 24 iyul 1999-cu ildə çəkib bitirdi.
Türkiyədə islami zümrəyə qarşı yürüdülən siyasətin nəticəsi olaraq Fəzilət partiyasının Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən ləğv edilməsindən sonra, bitərəf qalan millət vəkilləri yeni partiya qurma cəhdlərini "mühafizəkarlar" və "islahatçılar" adı ilə iki qanadda davam etdirirdilər. "Mühafizəkarlar" adlandırılan qanad Recai Kutanın sədrliyi ilə 20 iyul 2001 də Səadət Partiyasını qurarkən, "islahatçılar" da Tayyib Ərdoğanın liderliyində 14 avqust 2001-ci ildə Ədalət və İnkişaf partiyasını qurdular. Tayyib Ərdoğan partiyanın sədri seçildi. [10]
[redaktə] Ədalət və İnkişaf Partiyası
Qurulan Ədalət və İnkişaf Partiyası 3 noyabr 2002-ci il seçkilərində səslərin böyük çoxluğunu qazanaraq tək başına iqtidara gəldi.[11][12][13]Seçkilərin birinci mərhələsində müxtəlif bürokratik əngəllərlə namizədliyi qəbul edilməyən Ərdoğan yenilənən Siirt seçkilərində millət vəkili oldu.
Abdullah Gülün baş nazir olduğu 58-ci hökumətin istefasından sonra 59-cu hökuməti quraraq Türkiyə Cumhuriyyətinin baş naziri oldu.
Ərdoğan hökuməti ilə Türkiyədə davam edən iqtisadi böhran dayandı, kəskin inflyasiyanın qarşısı alındı.[14][15] Eyni zamanda Ərdoğan ölkədə böyük korrupsiya qruplarını ifşa edərək məhkəmə önünə çıxartdı.
Eyni zamanda siyasi sahədə də Türkiyə daha aydın bir siyasi xəttə keçdi. Kipr məsələsində atdığı siyasi addımlarla bu məsələnin həllində daha dinamik bir hal nümayiş etdirdi.Eyni zamanda Amerikanın İraqa müdaxiləsi zamanı Türkiyəni bacardıqca bu məsələdən kənarda tutaraq İraq bataqlığına düşməkdən qorudu. Yaxın Şərqdə İsrailin özbaşınalıqlarına qarşı daha həssas olan Ərdoğan hökuməti fələstinlilərin demokratik yolla hakimiyyətə gətirdiyi hökumətə qarşı beynəlxalq embarqodan narazı olduğunu da müxtəlif yollarla bildirdi.[16][17] Türkiyənin Ermənistanla əlaqələr qurmasını tələb edən bəzi qüvvələrə qarşı da dayanan Ərdoğan hökuməti bu məsələdə Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olmasını əsas şərt olaraq irəli sürməkdədir.
[redaktə] Mükafatları
- Tehranın fəxri vətəndaşı.
- Rəcəb Tayyib Ərdoğan adına stadion
- Qızıl Post ordenı (Gürcüstan, 18 may 2010)
- Kvadiqra mükafatı ("Hörət körpüsü")
[redaktə] İstinadlar
- ↑ "Profile: Recep Tayyip Erdogan", BBC News. 2007-07-18, http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6900616.stm.
- ↑ Life story. AK Parti Official Web Site.
- ↑ Recep Tayyip Erdoğan
- ↑ 4,0 4,1 Rəcəp Tayyip Ərdoğan
- ↑ 5,0 5,1 Bakanlar Kurulu'nun özgeçmişi 29 Ağustos 2007 Milliyet.com.tr
- ↑ Ərdoğana cəza gətirən şeir...
- ↑ Tayyip'in bitişi 24 Eylül 1998
- ↑ Radikal gazetesi manşeti
- ↑ Başbakan Erdoğan Gözyaşlarını Tutamadı
- ↑ Milli görüş gömleğimizi değiştirdik konulu ulusal gazete haberi.Sabah
- ↑ Yüksek Seçim Kurulu Resmî Sitesi verileri
- ↑ 10 Kasım 2002 tarihli 24932 sayılı T.C Resmi Gazetesi
- ↑ "Turkey's charismatic pro-Islamic leader," BBC News,
- ↑ "İstihdam 1.6 Milyon Kişi Arttı", Milliyet. 2010-08-17, http://www.milliyet.com.tr/istihdam-1-6-milyon-kisi-artti/ekonomi/haberdetay/17.08.2010/1277380/default.htm.
- ↑ "Enflasyon 2009’u 39 yılın ‘dibinde’ bitirdi", Hürriyet. 2010-01-05, http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/13381334.asp.
- ↑ Erdoğan DAVOS’u terk etti! Haber 3. 13 Haziran 2010 tarihinde erişilmiştir.
- ↑ Benim için Davos bitti Hürriyet. 13 Haziran 2010 tarihide erişilmiştir.
|
|
|
|---|---|
| Qurtuluş savaşı dövrünün Baş nazirləri | Mustafa Kamal Atatürk • Fəvzi Çaxmaq • Hüseyn Rauf Orbay |
| Respublika dövrünün Baş nazirləri | İsmət İnönü • Ali Fethi Okyar • İsmət İnönü • Cəlal Bayar • Refik Saydam • Şükrü Saracoğlu • Rəcəb Pekər • Həsən Saka • Şəmsəddin Günaltay • Adnan Menderes • Camal Gürsəl • İsmət İnönü • Suad Xeyri Ürgüplü • Süleyman Dəmirəl • Nihat Erim • Fərid Melen • Naim Talu • Bülənt Əcəvit • Sadi İrmak • Süleyman Dəmirəl • Bülənt Əcəvit • Süleyman Dəmirəl • Bülənt Əcəvit • Süleyman Dəmirəl • Bülənt Ulusu • Turqut Özal • İldırım Ağbulud • Məsud Yılmaz • Süleyman Dəmirəl • Tansu Çillər • Məsud Yılmaz • Nəcməddin Ərbakan • Məsud Yılmaz • Bülənt Əcəvit • Abdulla Gül • Rəcəb Tayyib Ərdoğan |
