Rixard Zorge

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: ریچارد زورگئی

Rixard Zorge
Richard Sorge
Bundesarchiv Bild 183-1985-1003-020, Richard Sorge.jpg
Doğum tarixi: 4 oktyabr 1895(1895-10-04)
Doğum yeri: Sabunçu, Bakı
Vəfatı: 7 noyabr 1944 (49 yaşında)
Vəfat yeri: Yaponiya
Mükafatları:
Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

Rixard Zorge (alm. Richard Sorge) — kəşfiyyatçı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

Həyatı[redaktə]

4 oktyabr 1895-ci ildə Bakıda Sabunçu qəsəbəsində neftçi texnik Adolf Zorgenin ailəsində doğulmuşdur, Almaniya vətəndaşı Albert Zorgenin nəvəsidir. Üç yaşı olanda valideninləri ilə Almaniyaya köçmüş və orta və ali təhsilini orada almışdır. Rixardın babası Albert və dayısı Fridrix Zorge kommunizm hərəkatında fəal iştirak etmişdilər və görünür Rixardın da bu hərəkata meylinə bunun təciri olmuşdur. 1924-cü ildə Sovetlər İttifaqına qayıdan Rixard Zorge, 1929-cu ildə Sovet kəşfiyyat xidmətinin işinə cəlb edilmiş, 30-cu illərdə AlmaniyaYaponiyada işləyərkən bu iki ölkənin Sovetlər ölkəsinə qarşı hərbi əməliyyatlara hazırlaşmaları və hətta bu hücumların konkret vaxtları haqqında məlumatları Sovet rəhbərliyinə gizli yollarla çatdırmışdır. Almaniya faşist ordusu ilə Moskva altında keçirilən gərgin döyüşlər zamanı Rixard Zorge Yaponiyadan xəbər vermişdi ki, Yaponiya (Almaniya müttəfiti) Sovet İttifaqına qarşı müharibəyə başlamayacaqdır. Buna əsasən Sovet rəhbərliyi Uzaq şərqdə yerləşdiyi ordunun bir hissəsini Moskvanı müdafiəyə cəlb etmişdi.1941-ci ilin oktyabrında Rixard Zorge Yaponiya polisi tərəfindən həbs edilmiş və 1943-cü ilin sentyabrında onun haqqında ölüm hökmü verilmişdir. R.Zorge 1944-cü ilin 7 noyabrında Yaponiyada edam edilmişdir. Zorgenin dəfni 1944-cü il noyabrın 7-də səhər saat 10:20-də, Tokionun “Suqamo” həbsxanasında baş tutdu.

Ona Sovet İttifaqı Qəhrəmanı fəxri adı 20 il sonra, 1964-cü ilin 5 noyabrında verilmişdir. Bakıda adını daşıyan küçə və park var. Həmçinin xatirə ansamblı yaradılmış, qəhrəmanlığı haqqında bədii film çəkilmişdir.

Ailəsi[redaktə]

Rixard Zorge (kod adı “Ramzay”) iki dəfə ailə qurub. Onun ilk həyat yoldaşı alman qadın Kristina Gerlax olub. Lakin kommunist Zorge iş üçün SSRİ-yə köçdükdən sonra qadın ərini atıb və 1926-cı ildə yenidən Almaniyaya qayıdıb[1].

“Ramzay” ikinci həyat yoldaşı – Yekaterina Maksimova ilə Moskvada, 1927-ci ildə tanış olub[2].

Rixard Zorgenin Katya ilə dostluğu sevgiyə çevrildi. Onlar öz talelərini 1933-cü ildə birləşdirdilər, yəni ailə qurdular. Lakin bu xoşbəxtlik cəmi bir neçə ay çəkdi: Rixard Zorge Yaponiyaya yola düşməliydi. Bu, 1936-cı ildə baş verdi.

Kəşfiyyatçı Yaponiyada olarkən həyat yoldaşının hamilə olduğunu öyrənir, hətta ona uşaq əşyaları, oyuncaqlar göndərir, qızı olarsa, onu mütləq Katya adlandırmağı xahiş edir. Lakin təəssüf ki, Zorgeyə ata olmaq qismət olmadı – Yekaterina uşağını itirdi.

Zorgenin həyat yoldaşı Yekaterina Maksimova sovet NKVD-nin Sverdlovsk dəmir yolu şöbəsinin qərarı ilə casusluqda şübhəli bilinir və 4 sentyabr 1942-cü ildə həbs edilir. 13 mart 1943-cü ildə o, SSRİ NKVD yanında Xüsusi Müşavirənin qərarı ilə 5 il müddətində Krasnoyarsk diyarına sürgünə göndərilir. Sürgün yerinə gələn qadın 3 iyul 1943-cü ildə, Bolşemurtinsk rayon xəstəxanasında beyinə qan sızmadan vəfat edir[3].

İstinadlar[redaktə]

  1. Rixard Zorgenin “bomj oğlu” haqqında qısa məlumat
  2. M.Kolesnikova, M.Kolesnikov. "Rixard Zorge" kitabı, Moskva, 1980
  3. Rixard Zorgenin “bomj oğlu” haqqında qısa məlumat

Məqalə ilə əlaqəli digər Vikimedia səhifələri:

Vikisitatda Rixard Zorge ilə əlaqəli məlumatlar var.