Sparta

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Sparta—(Qədim Elence; Attika ləhcəsi: Σπάρτη Spártē, qədim Dor ləhcəsi: Σπάρτα Spártā), klassik antik çağda ən çox „Λακεδαίμων" Lakedaimon olaraq adlandırılan şəhər E.Ə. 2. minilliyın sonunda yaşayan Dori istilasının həmən sonrasında Peloponnes (Mora) yarımadasında Dorilər tərəfindən qurulan şəhər və şəhər dövləti.Yunanıstanda qədim dövlət.

Tarixi[redaktə]

Sparta dövləti.Peloponnes yarımadasının cənub-şərqində Lakonika, cənub-qərbində isə Messeniya vilayəti yerləşirdi. Bu ərazinin torpağı çox münbit idi. E.ə. II minillikdə dorilər hücum edib Lakonikanı tutduqdan sonra Sparta şəhərinin əsasını qoydular və özlərini spartalılar adlandırdılar. Spartalılar messeniyalılara qarşı uzun müddət mübarizə apardılar, e.ə.VII əsrdə onlara qalib gəldilər. Tabe olmayanlara ölkədən çıxıb getməyə icazə verdilər. Spartalılar yerli əhalinin çoxunu qula çevirdilər. Qullari hilotlar adlandırırdılar. Azad adamlar spartalılara vergi verirdilər. E.ə.VIII-VI əsrlərdə Spartada quldarlıq dövləti yarandı.Burada xalq yığıncağı ahıl adamlardan ağsaqqallar şurasıseçirdi. Onun üzvləri mühüm işlərə başçılıq edirdilər. Spartalılar ancaq hərbi işləməşğul idilər. Qanun onların başqa işlə məşğul olmasına icazə vermirdi. Döyüş vaxtı onlar bir cərgəyə düzülüb nizələrini qabağa uzadır, irəli yeriyir, sanki divar hərəkət edirdi. Belə düzülüş falanqa adlanırdı. Spartalılar uşaq vaxtlarından sərt tərbiyə alır, bütün günü hərbi işlə məşğul olurdular. Spartalılar qısa və aydın danışırdılar. Belə danışıq Lakonik danışıq adlanırdı. Sparta 30 ilə qədər davam edən Peloponnes müharibəsində (e.ə. 431-404) Afinayaqalib gəlmiş, bütün Yunanıstana hakim olmuşdu. E.ə.l46-cı ildə Romadan asılı vəziyyətə düşmüşdü.

Ədəbiyyat[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]

VikiAnbarda Sparta ilə əlaqəli mediafayllar var.