Urmiya şəhristanı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Urmiya şəhristanı və ya Urmu bölgəsi (farsca:شهرستان ارومیه) - İran İslam Respublikasının Qərbi Azərbaycan ostanının şəhristanlarından biridir.

Ərazi[redaktə]

Şəhristanın ərazisi 5251[1] km² və inzibati mərkəzi Urmiya şəhəridir.

Əhali[redaktə]

  • Rəsmi olaraq Urmiya şəhristanının əhalisi :
  • 2006 sa. əsasən 856,914[2](kişilər:433,976 nəfər - qadınlar:422,938 nəfər)[3] nəfərdir.

Milli tərkib[redaktə]

Urmiya şəhristanında əsasən azərbaycanlılar , qismən kürdlər, həmçinin az sayıda ermənilərassuriyalılar yaşayırlar.

  • Kürdlər : şəhristan əhalisinin təxminən 15%-nin kürd əsilli insanlardan ibarət olduğu təxmin edilir.[4]
  • Herki tayfası: Silvana bəxşinin Dəşt, Tərgor və Mərgor dehestanlarında məskunlaşmışdır.[5] 1963-cü ilə olan məlumata əsasən bu üç dehestanda herki tayfasına (Məndan, Səyyidan və Sərhədi qəbilələrinə) mənsub 1350 ailə yaşamaqda idi.[6] Herki tayfasına mənsub insanlar Kurmanci ləhcəsinin özünəməxsus şivəsində danışırlar.
  • Bəradust tayfası: Silvana bəxşinin Tərgor, Mərgor və Dəşt dehestanlarında, Sumabəradost bəxşinin Bəradost, Cənubi Sumay və Şimali Sumay dehestanlarında və Mərkəz bəxşinin Dovəl dehestanında məskunlaşıblar. Bəradust tayfası Kurmanci ləhçəsinin xüsusi şivəsində (müəyyən dərəcədə İraq tərəfindəki Soran ləhçəsinin bəzi sərhədyanı şivələri ilə qarışıq olan) danışırlar.[7]
Əhali
Bəxşlər 2006 s.a. Milli çoxluq
Cəmi 856 914 azərbaycanlı
Mərkəz 702 376 azərbaycanlı
Silvana 52 752 kürd
Sumabəradost 39 802 kürd
Nazlı 36 732 azərbaycanlı
Ənzəl 25 252 azərbaycanlı

Bəxşlər[redaktə]

Urmiya şəhristanı beş bəxşə bölünür:

  • ərazi : 1,568[1] km²
  • əhali : 702,376 nəfər (2006 s.a.)
  • şəhər əhalisi : 577,307 nəfər (2006 s.a.)
  • kənd əhalisi : 125,069 nəfər (2006 s.a.)
  • ərazi : 520[1] km²
  • əhali : 36,732 nəfər (2006 s.a.)
  • şəhər əhalisi : 6,731 nəfər (2006 s.a.)
  • kənd əhalisi : 30,001 nəfər (2006 s.a.)
  • ərazi : 643[1] km²
  • əhali : 25,252 nəfər (2006 s.a.)
  • şəhər əhalisi : 2,832 nəfər (2006 s.a.)
  • kənd əhalisi : 22,420 nəfər (2006 s.a.)
  • ərazi : 1,161[1] km²
  • əhali : 39,802 nəfər (2006 s.a.)
  • şəhər əhalisi : 1,508 nəfər (2006 s.a.)
  • kənd əhalisi : 38,294 nəfər (2006 s.a.)
  • ərazi : 1,356[1] km²
  • əhali : 52,752 nəfər (2006 s.a.)
  • şəhər əhalisi : 1,350 nəfər (2006 s.a.)
  • kənd əhalisi : 51,402 nəfər (2006 s.a.)

Şəhərlər[redaktə]

Urumiyə şəhristanının beş şəhəri var.

  • Əhalisi :
  • 2006 s.a. əsasən 153,570 ailədə 577,307 nəfər.
  • Əhalisi :
  • 2006 s.a. əsasən 1,626 ailədə 6,731 nəfər.
  • Əhalisi :
  • 2006 s.a. əsasən 828 ailədə 2,832 nəfər.
  • Əhalisi :
  • 2006 s.a. əsasən 279 ailədə 1,508 nəfər.
  • Əhalisi :
  • 2006 s.a. əsasən 243 ailədə 1,350 nəfər.

Dehestanları[redaktə]

  • Baranduzçay (farsca: باراندوزچاي)
  • Cənubi Baranduzçay (farsca: باراندوزچاي جنوبي)
  • Şimali Baranduzçay (farsca: باراندوزچاي شمالي)
  • Baş qala və ya Baş qələ (farsca: باش قلعه)
  • Bəkşluçay (farsca: بكشلو چاي)
  • Türkman (farsca: تركمان)
  • Dovəl (farsca: دول)
  • Rozəçay (farsca: روضه چاي)
  • Cənubi Nazlıçay (farsca: نازلوچاي جنوبي)
  • Talatəpə (farsca: طلاتپه)
  • Nazlıçay (farsca: نازلوچاي)
  • Şimali Nazlıçay (farsca: نازلوچاي شمالي)
  • Cənubi Ənzəl (farsca: انزل جنوبي)
  • Şimali Ənzəl (farsca: انزل شمالي)
  • Bəradost (farsca: برادوست)
  • Cənubi Sumay (farsca: صوماي جنوبي)
  • Şimali Sumay (farsca: صوماي شمالي)
  • Tərgor (farsca: ترگور)
  • Dəşt (farsca: دشت)
  • Mərgor (farsca: هرگور)

Kəndlər[redaktə]

Urumiyə şəhristanın hal-hazırda 614 dənə kəndi var, onlardan 8-ində əhali yaşamır.[1]

  • Mərkəz bəxşinin dehestanlarında: cəmi 289 kənd vardır, onlardan 1-ində əhali yaşamır.
Baranduzçay dehestanında: 29 kənd vardır.
Cənubi Baranduzçay dehestanında: 34 kənd vardır.
Şimali Baranduzçay dehestanında: 13 kənd vardır.
Baş qala və ya Baş qələ dehestanında: 35 kənd vardır.
Bəkşluçay dehestanında: 49 kənd vardır.
Türkman dehestanında: 40 kənd vardır.
Dovəl dehestanında: 22 kənd vardır.
Rozəçay dehestanında: 34 kənd vardır.
Cənubi Nazlıçay dehestanında: 33 kənd vardır, onlardan 1-ində əhali yaşamır.
  • Nazlı bəxşinin dehestanlarında: cəmi 82 kənd vardır, onlardan 2-sində əhali yaşamır.
  • Talatəpə dehestanında: 14 kənd vardır, onlardan 1-ində əhali yaşamır.
  • Nazlıçay dehestanında: 22 kənd vardır, onlardan 1-ində əhali yaşamır.
  • Şimali Nazlıçay dehestanında: 46 kənd vardır.
  • Cənubi Ənzəl dehestanında: 32 kənd vardır.
  • Şimali Ənzəl dehestanında: 7 kənd vardır.
  • Silvana bəxşinin dehestanlarında: cəmi 108 kənd vardır, onlardan 4-ündə əhali yaşamır.
  • Tərgor dehestanında: 28 kənd vardır, onlardan 2-sində əhali yaşamır.
  • Dəşt dehestanında: 28 kənd vardır, onlardan 1-ində əhali yaşamır.
  • Mərgor dehestanında: 52 kənd vardır, onlardan 1-ində əhali yaşamır.
  • Bəradost dehestanında: 49 kənd vardır, onlardan 1-ində əhali yaşamır.
  • Cənubi Sumay dehestanında: 23 kənd vardır.
  • Şimali Sumay dehestanında: 23 kənd vardır.

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Official website of government of Urmia :ويژگيهاي جغرافيايي تاريخي شهرستان اروميه
  2. World Gazetteer :"Azarbayejān-e Gharbi: Administrative Divisions (population and area)". Arxivləşdirilib from [1] on 2013-06-30. http://archive.is/GbSAN.
  3. (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 (بدون احتساب خانوارهاي موسسه اي و غيرساكن)
  4. Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin saytı :Güney Azərbaycan: tarixi, siyasi və kultoroloji müstəvidə (məqalələr toplusu). Bakı, Azərnəşr, 2010, 172 səh; Tərtib edəni, nəşrə hazırlayanı və elmi redaktoru: Pr.dr. Vaqif Sultanlı: Böyük Rəsuloğlunun "Güney Azərbaycanı kürdləşdirmə siyasəti" məqaləsi, səh 57-66
  5. Encyclopædia Iranica: Pierre Oberling :HARKI--Originally Published: December 15, 2003
  6. “Ilāt va ʿašāyer-e Irān,” in Komisiun-e melli-e Yune-sko dar Irān (UNESCO), Irān-šahr I, Tehran, 1342 Š./1963, p. 120
  7. Encyclopædia Iranica: A. Hassanpour :BARĀDŪST--Originally Published: December 15, 1988