Çarlz Bebbic

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
ÇARLZ BEBBİC
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 26 dekabr, 1791
Doğum yeri Totnes, İngiltərə
Vəfat tarixi 18 oktyabr, 1871
Vəfat yeri London, İngiltərə
Vəfat səbəbi Böyrək Çatışmazlığı, Sistit
VikiAnbarda Commons-logo.svg audio, foto və videofayllar

Çarlz Bebbic (ing. Charles Babbage, 26 dekabr 1791 - 18 oktyabr 1871) — ingilis riyaziyyatçısı, filosofumaşınqayırma mühəndisi. İlk hesablayıcı maşının ixtiraçısı. İngiltərə Kral Cəmiyyətinin üzvü olmuşdur.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Çarlz Bebbic 26 dekabr 1791-ci il İngiltərənin cənub-qərbində yerləşən Totnes şəhərində, varlı bank işçisinin ailəsində dünyaya göz açmışdır. O hələ 1820-1860-cı illərdə ilk dəfə olaraq proqram idarəetməsinə malik olan hesablama maşının yaradılması ilə məşğul olmuşdur. Bebbicin "Mexaniki Kompüter"i üçün proqramları dahi ingilis şairi Corc Bayronun yeganə qızı, dərin riyazi biliklərə malik olan Ada Avqusta Lavleys hazırlayırdı.

İlk analitik maşının kəşfi[redaktə | əsas redaktə]

On the economy of machinery and manufactures, 1835

26 dekabr 1791-ci ildə ingilis riyaziyyatçısı, ilk hesablama maşınının (analitik maşın) müəllifi Çarlz Bebbic müasir kompüterin prototipi olan universal rəqəm hesablama maşınının layihəsini hazırlamışdır. Hesablama maşınları sahəsinin mütəxəssisi olan Bebbic hərtərəfli insan idi. Dahi alimin ixtiralarının siyahısına spidometr, oftalmoskop, seysmoqraf da daxildir. O, XIX əsr tarixində özündən sonra böyük iz qoymuş və tək riyaziyyat və hesablama texnikası deyil, elmin bütün sahələrində çevrilişlər etmişdir.

1830-cu ildə Çarlz Bebbic proqramla işləyən, yəni insanın iştirakı olmadan hesablama aparan hesablama maşınını yaratmağa cəhd göstərdi. Maşına proqramın perfokartlar vasitəsi ilə daxil edilməsi verilənlərinnəticələrin isə yaddaşda saxlanması nəzərdə tutulurdu. Çarlz Bebbicin kəşfi sonradan kompyuterin yaranmasının əsasını qoydu. [1]

Bebbicin işlərinin bir hissəsi London Elmi Muzeyində saxlanılır.[2]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Вокруг Света. Jurnal. Dekabr 2004
  1. Kərimov S.Q., Həbibullayev S.B. İbrahimzadə T.İ. "İNFORMATİKA", 2002, Bakı
  2. Çarlz Bebbic (1791-1871)
  • Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.