Allen Nyuell

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Allen Nyuell
Doğum tarixi 19 mart 1927(1927-03-19)[1][2][3]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 19 iyul 1992(1992-07-19)[1][2][3] (65 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi xərçəng xəstəliyi
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi informatika
İş yerləri
Təhsili
Elmi rəhbəri Herbert Saymon
Üzvlüyü
Mükafatları National Medal of Science

Allen Nyuell (ing. Allen Newell, 19 mart 1927[1][2][3], San-Fransisko, Kaliforniya[1]19 iyul 1992[1][2][3], Pitsburq, Pensilvaniya[1]) — koqnitiv psixologiyasüni intellekt sahəsində amerikalı alim. RAND Tədqiqat Mərkəzində və Karnegi Mellon Universitetində işləmiş, IPL proqramlaşdırma dilinin və iki ən erkən süni intellekt proqramının inkişafında iştirak etmişdir — Məntiq nəzəriyyəsi maşını (Logic Theory Machine) (1956) və General Problem Solver (1957) (Herbert Saymon ilə birlikdə). 1975-ci ildə, Saymon ilə birlikdə, süni intellekt və insan qavrayış mexanizmlərinin psixologiyası sahəsində fundamental işlərinə görə Türinq mükafatına layiq görüldü[4][5]. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1972), Milli Elm Medalı (1992) ilə təltif edilmişdir.

Bioqrafiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

1940-cı illərin sonlarında Stenford Universitetində fizikaPrinston Universitetində riyaziyyat öyrənmişdir. 1951–1960-cı illərdə RAND Korporasiyasının analitik mərkəzində çalışmışdır. Elmi rəhbəri Herbert Saymon ilə birlikdə 1956-cı ildə süni intellektin inkişafında simvolik bir nailiyyət olan RasselUaythed, "Principia Mathematica" tərəfindən kitabdan 38 qanunu avtomatik sübut edə bilən Logical Theorist kompüter proqramını hazırladı.

Saymon və Nyuellin növbəti uğuru General Problem Solver (GPS) proqramının inkişafı — Logical Theorist-dən daha güclü vasitə idi: proqram təkcə ifadələri sübut edə bilməz, həm də şahmat və Hanoi qalaları oynaya bilər. Proqram, problemin həllinə nail olmaq üçün daha sadə komponentlərə qoydu. 1972-ci ildə nəşr olunan "Problemlərin insanlar tərəfindən həll edilməsi" adlı kitabında Nyuell və Saymon bu araşdırmaların nəticələrini ümumiləşdirmiş və riyazi və məntiqi bulmacaları həll edən insanlar olduğu araşdırmalardan bəhs etmişlər.

Sonralar Soar kompüter proqramında idrak arxitektura ideyalarının nəzəriyyəsini və tətbiqini inkişaf etdirənlərdən biri oldu. Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü (1972).

Vəfatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

19 iyul 1992-ci ildə Pitsburqda xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 http://amturing.acm.org/award_winners/newell_3167755.cfm.
  2. 1 2 3 4 Allen Newell // Solomon Quqqenhaym muzeyi. 1937.
  3. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France Allen Newell // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  4. "Allen Newell, 65; Scientist Founded A Computing Field". The New York Times. 20 iyul 1992 (1992-07-20). 2012-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 noyabr 2010 (2010-11-28). (#parameter_ignored_suggest)
  5. Herbert A. Simon. "Allen Newell, Biographical Memoirs". United States National Academy of Sciences. 2012-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 noyabr 2010 (2010-11-28). (#parameter_ignored_suggest)

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]