İmamzadə türbəsi (Naxçıvan)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
İmamzadə türbəsi
Bəhruz Kəngərli - İmamzadə məqbərəsi.jpg İmamzadə məqbərəsi. Bəhruz Kəngərli
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Nakhchivan2.png Naxçıvan
Yerləşir Heydər Əliyev küç.
Aidiyyatı Səfəvilər imperiyası
Sifarişçi Hacı Polad bəyin oğlu Rufan bəy
Tikilmə tarixi 1722-1732
Üslubu Naxçıvan memarlıq məktəbi
Vəziyyəti fəaliyyət göstərir
İstinad nöm. 40
Kateqoriya xarabalıq
Əhəmiyyəti dünya əhəmiyyətli
İmamzadə türbəsi — yerləşdiyi ərazi Azərbaycan
İmamzadə türbəsi
İmamzadə türbəsi
Naxçıvan İmamzadə türbəsinin planı.jpg
Türbənin planı
Commons-logo.svg İmamzadə türbəsi Vikianbarda

Naxçıvan İmamzadə türbəsi — Naxçıvan şəhərinin ən qədim ziyarətgahı.

Naxçıvan şəhərinin cənub-şərq hissəsində İmamzadə kompleksinə daxil olan bu memarlıq abidəsi yerli əhali arasında "Köhnəqala" adlanan ərazidədir. Səkkizbucaqlı "soğanvarı" günbəzlə örtülmüş türbə-sərdabə bu sahənin keçmişdə əhəmiyyətli məqbərələr yerləşən ərazi olduğunu ehtimal etməyə əsas verir. İmamzadə türbəsi yaxınlığında Naxçıvan şəhərinin antik və orta əsrlərdə də mövcud olmuş ikinci qala divarının qalığı aşkar edilmiş, sənətkarlıq nümunələri tapılmışdır. 1997-ci ildə əsaslı təmir olunmuşdur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Türbənin yanında Nuh Peyğəmbər türbəsi yerləşir. Nuh türbəsinin dəqiq tikilmə tarixi öyrənilməmişdir. Lakin onun yanında olan İmamzadə binası isə XVIII əsrin 20-ci illərində inşa olunmuşdur. Buna əsas verən, 1920-ci illərdə burada olmuş etnoqraf alim İ.Əzimbəyovanın ərəb dilində yazdığı və hazırda yerində olmayan daş kitabənin mətnidir.

Kitabənin tərcüməsi belə omuşdur: "1722-1732-ci illərdə bu İmamzadə, ərəb və əcəmin ixtiyar sahibi, səxavətli xaqan, möhtərəm əmir, ən böyük sultan, şah oğlu Şah Əbu Müzəffər Təhmasib Bahadır xanın hökmdarlığı dövründə, günahları bağışlamağa layiq, mərhum Hacı Polad bəyin oğlu sahibkar, zəmanənin xeyirxahı olan Rufan bəyin əmri ilə tikilmişdir".

1975-1977-ci illərdə görkəmli alim, Ə.V.Salamzadə və memarlıq doktoru K.M.Məmmədzadə Naxçıvanda maraqlı tədqiqat işləri aparmışlar. Lakin onlar İmamzadə türbəsinin tikilmə tarixini dəqiqləşdirə bilməmişlər. XX əsrin ortalarında Naxçıvanda olmuş rus şərqşünası N.V.Xanıkov İmamzadə tikilisinin Səfəvilər dövrünün şahı II Təhmasib zamanında inşa olunmasını güman etmişdir. O, bu fikri daş kitabəni oxuyarkən əsaslandırmışdır.

Rus alimi V.M.Sisoyevin yazdığına görə isə İmamzadə binasının içərisində Abbasqulu xanın, 1818-ci ildə vəfat etmiş Mustafaqulu xan Naxçıvanskinin də məzarı olmuşdur. Əvvəlki illərdə burada bərpa işləri aparılarkən həmin məzar sökülmüş və bərpaçı ustalar məzarüstü kitabəni yaxınlıqdakı şəhər qəbiristanlığından gətirilən digər məzarüstü daşla əvəz etmişlər. Yazı hərfləri pozulsa da həmin daşın üzərindəki bu sözləri ərəbcədən oxumaq mümkün olmuşdur: "Onun sahibi mərhum Kulkuta şahın qızı mərhumə, günahları bağışlamış xoşbəxt şəhid, yüksək Allahın rəhmətinə getmiş Banu Şahbik fani dünyadan əbədi dünyaya köçdü. Doqquz yüz altıncı il". [1]

Naxçıvan şəhəri seysmik zonada yerləşdiyindən yeraltı təkanlara məruz qalan tikililər dəfələrlə çatlamış və uçaraq xarabaya çevrilmişdir. Lakin İmamzadə türbəsi bütün bəlalara dözərək, dövrümüzədək salamat gəlib çıxmışdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]