Xudayarlı türbələri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Xudayarlı türbəsi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Dairəvi Xudayarlı türbəsi
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Cəbrayıl
Yerləşir Xudayarlı
Tikilmə tarixi XVIII əsr
İstinad nöm. 4164
Kateqoriya Türbə
Əhəmiyyəti Yerli əhəmiyyətli
Emojione1 1F3DB.svg
Səkkizguşəli Xudayarlı türbəsi
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Cəbrayıl
Yerləşir Xudayarlı
Tikilmə tarixi XVIII əsr
İstinad nöm. 4165
Kateqoriya Türbə
Əhəmiyyəti Yerli əhəmiyyətli

Xudayarlı türbələriCəbrayıl rayonu Xudayarlı kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidələridir. Ümumilikdə kənd ərazisində bir-birinə yaxın yerləşən iki türbə dövrümüzə çatmışdır. Onlardan biri planda dairəvi, digəri isə səkkizguşəli formaya malikdir.

Memarlıq xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Ümumilikdə kənd ərazisində bir-birinə yaxın yerləşən iki türbə dövrümüzə çatmışdır. Onlardan biri planda dairəvi, digəri isə səkkizguşəli formaya malikdir. Xudayarlı kəndində yerləşən türbələr yaxşı yonulmuş qumdaşından inşa edilmişdir. Bu türbələr aid olduqları dövrün memarlığında XIII-XIV əsrlərin türbə memarlığının necə təkrarlanmasını öyrənmək baxımından elmi maraq kəsb edirlər.[1]

Ə. Salamzadə qeyd edir ki, Xudayarlı kəndindəki dairəvi türbədə Füzuli rayonunun Aşağı Veysəlli kəndində yerləşən Mirəli türbəsinin birbaşa memarlıq təsiri açıq şəkildə görünməkdədir.[2] Lakin, böyük həcm və ölçülü türbə üçün işlənmiş kompozisiya üsulunun kiçik türbəyə uyğunlaşdırılması zamanı Xudayarlı kəndindəki dairəvi türbə bədii inandırıcılığından məhrum olmuşdur.[1]

Bir qədər aralıda yerləşən səkkizguşəli türbə də eyni xüsusiyyətlərin daşıyıcısıdır.[1] Bu türbənin inşası zamanı nümunə olaraq dövrümüzə çatmamış daha qədim bir türbə əsas götürülmüşdür.[1]

Füzuli, Qubadlı, Cəbrayıl və ətrafdakı digər rayonlar ərazisində XIII-XIV əsrlərdə çoxlu sayda müxtəlif formalı daş türbələr inşa edilsə də, onların çox az bir qismi dövrümüzə çatmışdır. Kəngərli türbəsi, Yazı düzündəki türbələrin qalıqları, Xocalı kurqanı yaxınlığındakı türbə və sair abidələr Xudayarlı türbələri kimi daha sonrakı dövrdə inşa edilmiş xatirə əsərlərinin ayrı-ayrı motivləri və memarlıq xüsusiyyətlərinin mənşəyini özündə əks etdirir.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Саламзаде, 1964, s. 53
  2. Саламзаде, А. В. (1952). "К датировке некоторых памятников Азербайджана". Изв. АН Азерб. ССР № 5. İstifadə tarixi: 17 may 2019.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайдана XVI-XIX вв.. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР.
  • Саламзаде, А. В. (1952). "К датировке некоторых памятников Азербайджана". Изв. АН Азерб. ССР № 5. İstifadə tarixi: 17 may 2019.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]