Gilan türbəsi (Culfa)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Gilan türbəsi
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Culfa
Üslubu Naxçıvan memarlıq məktəbi
Vəziyyəti xarabalıqları qalıb

Gilan türbəsi Naxçıvan MR ərazisində, Culfa rayonunun yaxınlığında yerləşən Gülüstan türbəsində Memar Əcəmi Əbubəkr oğlunun yaratdığı abidələrin təsiri izlənir.

Bu abidə yerləşdiyi ərazinin adı ilə məşhurlaşaraq Azərbaycan tarixinə Gülüstan türbəsi adı ilə daxil olmuşdur. Gülüstan türbəsinin özünə xas quruluşu və görünüşü vardır. Gülüstan türbəsi də bu tip Azərbaycan türbələri kimi aşağı sərdabə hissəsindən və üst tikilidən ibarətdir. Hər iki hissə planda dairəvidir. Səciyyəvi olan cəhət orasındadır ki, Türbənin hər iki hissəsi yerin səthindən yuxarıda yerləşir.Burada sərdabə yerin altında deyildir. Türbənin aşağı sərdabə hissəsi və yuxarı yerləşməsi tamamilə sadə olub heç bir bəzək üslubuna malik deyildir. Gülüstan türbəsinin daxili quruluşunda, xüsusən xarici kompozisiyasında və onun həcminin işlənməsində biz bürcvari türbələrə xas olan elementləri görürük. Burada memar aşkar şəkildə türbənin daxili yerləşgələrinə heç bir diqqət verməmiş,lakin böyük həcmli monumentin ağır olmaması üçün içərisini boşluq şəklində həll etmişdir.

Türbənin xarici hissəsi-12 güşəli gövdəsi kəsik künclü kvadrat həcm üzərində yerləşir.Memar türbənin gövdəsinin oturacaqla birləşən hissəsini,səthləri və eləcə də gövdənin gönbəzə keçən hissəsini səthləri plastik oymalarla bəzəmişdir. Beləliklə,türbənin xarici görünüşü bir heykəltəraşlıq abidəsi səciyyəsi daşıyır ki, bu da bürcvari türbələr üçün səciyyəvi bir haldır.gülüstan türbəsini Naxçıvan türbələri ilə yaxınlaşdıran cəhət bütün xarici səthlərin həndəsi ornamentlərlə örtülməsidir. Kərpicdən tikilmiş Mömünə Xatun türbəsindəki həndəsi ornamentlər kərpicdən quraşdırıldığı halda, Gülüstan türbəsinin səthləri daşdan yonulmuş ornamentlərlə örtülmüşdür. Sənətkar Gülüstan türbəsində 3 ornament kompozisiyası yaratmış və 3 kompozisiyanı türbənin 12 səthinə elə səpələmişdir ki,tamaşaçı həmişə üç müxtəlif ornament kompozisiyasını qavrayır.