Şəhriyar Məmmədyarov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Chess tile kl-whitebg.svg
Şəhriyar Məmmədyarov
Şəhriyar Həmid oğlu Məmmədyarov
2018-ci ildə Şahmat Olimpiadasında
2018-ci ildə Şahmat Olimpiadasında
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Doğum tarixi 12 aprel 1985 (1985-04-12) (34 yaş)
Doğum yeri Sumqayıt, Azərbaycan SSR, SSRİ
Titulu Qrossmeyster
Maksimal reytinqi 2820 (sentyabr 2018)
FİDE nömrəsi 13401319
mamedyarov.com
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Şəhriyar Həmid oğlu Məmmədyarov (12 aprel 1985(1985-04-12)[1][2][3], Sumqayıt[4][5][6]) — Azərbaycan şahmat qrossmeysteri.

O, dünyada 20 yaşadək şahmatçılar arasında ikiqat Dünya çempionu tituluna sahib olan yeganə şahmatçıdır.[7]

2017-ci ilin may ayında dünya şahmat tarixində 2800 Elo reytinq balını keçmiş 13-cü şahmatçı olub.[8][9] Şəhriyar Məmmədyarov bu uğura imza atmış ilk müsəlman idmançı kimi də tarixə düşüb.[8]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Erkən illəri[redaktə | əsas redaktə]

Şəhriyar Məmmədyarov 1985-ci il aprelin 12-də Sumqayıt şəhərində anadan olub.[7] Sumqayıtda 23 nömrəli məktəbi bitirib.[7] Sinif yoldaşları ilə hər zaman yaxşı münasibəti olub.[7]

Şahmat karyerası[redaktə | əsas redaktə]

1993[redaktə | əsas redaktə]

1993-cü ildə Şəhriyarın atası ona şahmat oynamağı öyrədib və həmin ilin yayında Şəhriyar, onun ilk şahmat məşqçisi olan Validə Bayramovanın işlədiyi Sumqayıt şahmat məktəbində dərslərə başlayıb.[7]

1994[redaktə | əsas redaktə]

1995[redaktə | əsas redaktə]

1996[redaktə | əsas redaktə]

O, 1996-cı ildə Şirvan şəhərində keçirilən turnirdə iştirak edərək, turnirin qalibi olmuşdur. Həmin ildə Şəhriyar Məmmədyarov Beynəlxalq açıq turnirin C qrupunda birinci yerin sahibi olmuşdur.

1997[redaktə | əsas redaktə]

1997-ci ildə Şəhriyar Məmmədyarov Azərbaycan Milli Şahmat Çempionatında ilk dəfə iştirak edərək, 2-ci yer sahibi oldu.[10]

1998[redaktə | əsas redaktə]

1998-ci ildə Şəhriyar Məmmədyarov Azərbaycan Çempionatında 2-ci yerə sahib olaraq, Avstriyada keçirilən Avropa Çempionatlarında iştirak hüququ qazandı. O, həm də Azərbaycanın Zaqatala şəhərində keçirilən uşaqlar arasında Dünya Olimpiadasında 2-ci yerin sahibi olaraq Azərbaycan Milli Komandası tərkibində iştirak hüququnu qazanmışdı. Şəhriyar Məmmədyarov Türkiyədə keçirilən uşaqlar arasında Dünya Olimpiadasında öz lövhəsində gümüş medalın sahibi olmuş və bununla beynəlxalq turnirlərdə birinci müvəffəqiyyətini qeyd etmişdi.

1999[redaktə | əsas redaktə]

2000[redaktə | əsas redaktə]

2000-ci ildə Şəhriyar Məmmədyarov 16-18 yaşadək Azərbaycan Şahmat Çempionatının qalibi olmuşdur.[10]

2001[redaktə | əsas redaktə]

2001-ci ildə Məmmədyarov 16 yaşadək Avropa Şahmat Çempionatında gümüş medalın sahibi olmuşdur.[10]

2002[redaktə | əsas redaktə]

2001-ci ildə Məmmədyarov Bakıda keçirilən gənclər arasında Avropa Şahmat Çempionatında gümüş medalın sahibi oldu.[10] O, həmin ildə 18 yaşadək Avropa Şahmat Çempionatında 11 xaldan 10-u udaraq rekord yazmışdır.[10]

2003[redaktə | əsas redaktə]

2003-cü ildə Məmmədyarov Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasında keçirilən U20 Dünya Çempionatında qızıl medalın sahibi oldu.[10] O, həmin ildə 18 yaşadək Dünya Çempionatında qızıl medal qazanmışdır.[10]

2004[redaktə | əsas redaktə]

O, 2004-cü ildə Türkiyədə keçirilən Klublar arası Avropa Çempionatında 1-ci lövhədə 1-ci yerin sahibi və Dubay Open turnirinin qalibi olmuşdur.

2005[redaktə | əsas redaktə]

2005-cü ildə Məmmədyarov İstanbulda 20 yaşadək gənclər arasında keçirilən Dünya Çempionatında yenidən çempion titulu qazanaraq, dünyada 20 yaşadək şahmatçılar arasında ikiqat Dünya çempionu tituluna sahib olan yeganə şahmatçı oldu.[10]

2006[redaktə | əsas redaktə]

2007[redaktə | əsas redaktə]

2008[redaktə | əsas redaktə]

2009[redaktə | əsas redaktə]

2010[redaktə | əsas redaktə]

2011[redaktə | əsas redaktə]

2012[redaktə | əsas redaktə]

2013[redaktə | əsas redaktə]

2014[redaktə | əsas redaktə]

2015[redaktə | əsas redaktə]

2016[redaktə | əsas redaktə]

2017[redaktə | əsas redaktə]

2017-ci ildə Məmmədyarov Azərbaycanın şahmat tarixində ilk dəfə dünyanın 3 ən güclüsü sırasında yer alıb.[11] O, dünya şahmat tarixində 2800 Elo reytinq balını keçmiş 13-cü şahmatçı olub.[8] Şəhriyar Məmmədyarov bu uğura imza atmış ilk müsəlman idmançı kimi də tarixə düşüb.[8]

2018[redaktə | əsas redaktə]

Klassik[redaktə | əsas redaktə]

Şəhriyar Məmmədyarov və Vladimir Kramnik. Namizədlər Turniri, Berlin.

2018-ci il ərzində Şəhriyar Məmmədyarov şəxsi yarışlarda Tata Stil Maters (13-28 yanvar, Veyk an Zee, Niderland), FİDE Namizədlər (10-28 mart, Berlin, Almaniya), Vüqar Həşimovun xatirəsinə həsr olunmuş Şəmkir Şahmat (19-28 aprel Şəmkir, Azərbaycan), Altiboks Norveç Şahmat (27 may – 8 iyun, Stavanger, Norveç) turnirləri, Bil Beynəxalq Şahmat Festivalı (22 iyul – 1 avqust, Bil, İsveçrə), Sinquefield Kubokunda (18-27 avqust, Sent-Luis, ABŞ), komanda yarışlarında isə Azərbaycan Milli Komandasının tərkibində 43-cü Dünya Şahmat Olipmiyadası (Batumi, Gürcüstan) və Odlar Yurdu klubunun tərkibində 34-cü Avropa Klup Kubokunda (Çaldikidi, Yunanıstan) (ümumilikdə 8 beynəxalq turnir) iştirak etdi[12].

Şəhriyar Tata Still Mastersi 8.5 xalla 4-cü bitirdi. Bu yarışdakı nəticələrindən sonra dünya reytinq sıralamasında 2-ci yerə yüksəldi[13].

Namizədlər turnirində isə o 3 qələbə (Segey Karyakin (qara fiqurlarla), Vladimir Kramnik (ağ fiqurlarla) və Aleksandr Grişuk (ağ fiqurlarla) üzərində qələbələr), 10 heç-heçə və 1 məğlubiyyətlə (Dinq Liren (ağ fiqurlarla)) turnirin qalibi Amerika şahmatçısı Fabiano Karuanadan 1 xal az toplayaraq 8/14 xalla turniri ikinci yerdə bitirdi. Nəticədə Şəhriyar dünya çempionluğu maçına gedə bilmədi[14].

Şəkmir Şahmat turnirində 4.5/9 xalla 4-cü oldu[15].

Şəhriyar Altiboks Norveç Şahmat turnirində 3.5/8 xal toplayaraq 7-ci oldu[16].

Bil Beynəxalq Şahmat Festivalı Şəhriyarın 2018-ci ildə ən uğurlu yarışı oldu. Burada o 9-cu turda dünya çempionu Maqnus Karlsenə ağ fiqurlarla 57-ci gedişdə qalib gələrək[17] 7.5/10 xalla (ümumlikdə 5 qələbə, 5 heç-heçə) turnirin qalibi oldu həm də şəxsi canlı reytinq rekordunu yenilədi[18].

Şəhriyar Sinquefield Kubokunda 5/9 xalla 4-cü oldu. Bu turnində Amerika şahmatçısı Uesli So üzərindəki qələbəsi diqqət çəkmişdir[19].  

Şahmat Olimpiyadası da Şəhriyar Məmmədyarov üçün şəxsi baxımdan yaddaqalan oldu. O burada Mixayıl Adams (İngiltərə), Levon Aronyan (Ermənistan), David Navara (Çexiya), üzərində qələbələr qazandı[20]. Levon Aronyana qarşı qara fiqurlarla keçirdiyi oyun isə xüsusilə diqqət çəkdi. Bu oyunda etdiyi “fil g2” gedişi chess24.com şahmat saytında “ŞAH hücumu” başlığı ilə yerləşdirilmişdir[21]. Ardından David Navara üzərindəki qələbə ilə öz canlı ELO reytinqini 2826.2-ə çatdıraraq şahmat tarixinin 6-cı ən güclü şahmatçısı olmuşdur[22].

Avropa Klub Kuboku Şəhriyarın 2018-ci ildə iştirak etdiyi sonuncu klassik şahmat turniri oldu. Odlar Yurdu komandasının tərkibində 5 oyundan 3.5 xal topladı[23]. Odlar Yurdu komandası isə yarışı 9-cu sırada bitirdi[24].

Rapid və Blits[redaktə | əsas redaktə]

Şəhriyar Məmmədyarov 2018-ci il ərzində Tal Memorialı (2-4 mart, Moskva, Rusiya), Sənin Növbəti Gedişin – Böyük Şahmat Turu 2018 birinci hadisə (Your Next Move Grand Chess Tour) (12-16 iyun, Leven, Belkçika), Paris – Böyük Şahmat Turu 2018 ikinci hadisə (20-24 iyun, Paris, Fransa), Sent-Luis – Böyük Şahmat Turu 2018 üçüncü hadisə (11-15 avqust, Sent-Luis, ABŞ), Tata Stil Hindistan (9-14 noyabr, Kolkata, Hindistan) və Dünya Çempionatı (26-30 dekabr, Sankt-Peterburq, Rusiya) daxil olmaqla 6 turnirdə iştirak etdi[12].

Şəhriyar Sent-Luis turnirini 21/36 xal toplayaraq üçüncü yerdə tamamaladı[25].

2018-ci ildə iştirak etdiyi turnirlərdən ən uğurlusu Dünya Çempionatı oldu. Belə ki, Dünya Çempinatının rapid yarışarında Şəhriyar 10.5/15 xalla Rusiya şahmatçısı Danil Dubovdan 0.5 xal az toplayaraq dünya ikincisi oldu[26]. Blitz yarışarında isə 13.5/21 xalla 13 oldu[27].

Statistika və mükafatlar[redaktə | əsas redaktə]

Şəhriyar Məmmədyarov 2018-ci ildə ümumilikdə 272 oyun keçirib: 79 oyun klassik (20 qələbə, 54 heç-heçə, 5 məğlubiyyət), 60 oyun rapid, 133 oyun blitz. Klassik oyunlarda Dinq Liren (Namizədlər Turniri), Veselin Topalov (Şəmkir Şahmat), Levon Aronyan (Altiboks Norveç Şahmat) və Fabiano Karuanaya (Şahmat Olimpiyadası) məğlub olub.

43 Şahmat Olmpiyadasındakı nətcələri ilə özünün canlı ELO reytinqini yeniləyərək 2826.2-ə çatdraraq şahmat tarixinin 6-cı ən güclü şahmatçısı olub[22]. Bu nəticələrlə o, o 2018-ci ili dünya reytinq sıralaması 3-cü yerdə bitirib[28].

Şəhriyar 2018-ci ildə "İlin İdmançısı" nominasiyasına laiq görülüb[29]. O, həmçinin chess.az saytının facebook istifadəçiləri arasında keçirdiyi səsvermədə Azərbaycanda "İlin Şahmatçısı" seçilib[30].

2019[redaktə | əsas redaktə]

Klassik[redaktə | əsas redaktə]

Şəhriyarın 2019-cu ildə ilk turniri Tata Stil Masters oldu. Burada çıxışı uğursuz oldu və 5/13 xal toplayaraq turniri 12-ci yerdə bitirdi[31] [32].

Rapid və Blits[redaktə | əsas redaktə]

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Şahmat dairələrində "Şah" ləqəbi ilə tanınır.[33][34] Futbol həvəskarıdır.[33]

Məmmədyarovlar ailəsi Azərbaycanda yeganə şahmat ailəsidir ki, üç Beynəlxalq qrossmeysterdən ibarətdir: Şəhriyar Məmmədyarov, böyük bacısı Zeynəb Məmmədyarova və kiçik bacısı Türkan Məmmədyarova.[7]

Şəhriyar Məmmədyarov 2012-ci ildə Nərmin adlı xanımla ailə həyatı qursa da, cütlük daha sonra müəyyən səbəblərdən ayrılıb.[35] 2017-ci ildə ikinci dəfə evlənib.[35]

Şəhriyarın, 2018-ci ilin 20 sentyabrında Raul adlı oğlu dünyaya gəlib[36][37].

Yadda qalan hadisələrdən biri Türkiyədə yaşayan Azərbaycan əsilli psixoloq Dimes Hak Alerli müəllifi olduğu Şahmat psixologiyası 2 (Satranç Piskolojisi 2) kitabının üz qabığına məhz Şəhriyarın şəkilini yerləşdirməsidir[38].

Oyun stili[redaktə | əsas redaktə]

Şəhriyar Məmmədyarovun oyun tərzi taktiki və aqressiv olduğu üçün, vəzirlə oynamağı daha üstünlük verir.[7][39] Qrossmeyster Qriqori Serper Məmmədyarovun oyunda yaradıcı və klassik hücum tərzi, onun Azərbaycan şahmat üsulu ilə əlaqələndirir.[40]

Reytinqi[redaktə | əsas redaktə]

FİDE-nin aprel ayının 1-nə olan reytinq sıralamasında 2793 ELO xalı ilə 5-ci sırada qərarlaşıb[41]. Ən yüksək canlı reytinqi 30 sentyabr 2018-cı ildə 2826.2 olub. Bu nəticə ilə o şahmat tarixinin 6-cı ən güclü şahmatçısı olub[22].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Top 100 Players October 2007
  2. Top 100 Players January 2013
  3. Top 100 Players February 2015
  4. Shakhriyar Mamedyarov
  5. Shakhriyar Mamedyarov player profile
  6. Shakhriyar Mamedyarov
  7. 1 2 3 4 5 6 7 ""Kasparovla hər dəfə görüşəndə ölkəmizi soruşur, onun dahi şahmatçı olmasında Azərbaycanın çox böyük rolu olub" – Şəhriyarla MÜSAHİBƏ". xeberle.com. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  8. 1 2 3 4 "Şəhriyar Məmmədyarov Azərbaycan idman tarixinin yeni səhifəsini yazdı". istipress.com. istipress.com. 21 yanvar 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (kömək)
  9. Barden, Leonard. "Shak Mamedyarov surges to No5 in rankings after remarkable run of form". www.theguardian.com. www.theguardian.com. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Chess games: Shakhriyar Mamedyarov". www.chessgames.com.
  11. "Planetin 3 ən güclü şahmatçısından biri Bakıda imiş..." www.apasport.az. www.apasport.az. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  12. 1 2 https://chess24.com/en/read/news/2018-chess-calendar
  13. https://chess24.com/en/read/news/magnus-wins-6th-wijk-aan-zee-title-13-conclusions
  14. https://chess24.com/en/read/news/berlin-candidates-14-it-s-carlsen-caruana
  15. https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/shamkir-chess-gashimov-memorial-2018/9/1/1
  16. https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/altibox-norway-chess-2018/9/1/1
  17. https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/biel-grandmaster-tournament-2018/9/1/1
  18. https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/biel-grandmaster-tournament-2018/10/1/1
  19. https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/grand-chess-tour-sinquefield-cup-2018/1/1/3
  20. http://chess-results.com/tnr368908.aspx?lan=1&art=20&fed=AZE&turdet=YES&flag=30
  21. https://chess24.com/en/read/news/batumi-2018-5-shak-attack
  22. 1 2 3 https://2700chess.com/
  23. http://chess-results.com/tnr373918.aspx?lan=1&art=20&flag=30&snr=3
  24. http://eurochess2018.com/participants/
  25. https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/grand-chess-tour-saint-louis-rapid-and-blitz-2018/27/1/
  26. https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/world-rapid-championship-2018/15/1/1
  27. https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/world-blitz-championship-2018/21/1/1
  28. https://ratings.fide.com/top.phtml?list=men
  29. http://chess.az/xeberler/208-memmedyarov-ilin-idmanchisi-oldu.html
  30. http://chess.az/xeberler/217-chessaz-lin-shahmatchisini-sechdi-.html
  31. https://www.tatasteelchess.com/players/masters/master-schedule
  32. https://www.tatasteelchess.com/players/masters/master-standings
  33. 1 2 "Şəhriyar Məmmədyarov: «Şahmatsız da yaşaya bilərəm»". www.azadliq.org. www.azadliq.org. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  34. "Şəhriyar Məmmədyarov Moskva Qran-prisində ikinci yeri tutub". report.az. report.az. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  35. 1 2 "Şəhriyar Məmmədyarov ikinci dəfə evləndi". sfera.az. sfera.az. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  36. https://oxu.az/sport/276047
  37. https://www.instagram.com/p/Bn9rcwkALXY/
  38. https://www.instagram.com/p/BrkG520AP9B/
  39. "Chess24: Shakhriyar Mamedyarov". chess24.com. chess24.com. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  40. Serper, Qriqori. "Mamedyarov's Secret For Classic, Modern Chess". www.chess.com. 22 yanvar 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2018. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (kömək)
  41. Standart Top 100 Players Aprel 2019 // Fide.com/

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]