Azerspace

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Merge-arrows.svg Bu məqalə Azerspace-1 məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

Azərbaycanın milli telekommunikasiya peyki və ya Azerspace – 2012-ci ilin iyununda də Azərbaycan Respublikası tərəfindən telekommunikasiya məqsədü üçün kosmosa çıxarılan texniki qurğu.

ABŞ-ın "Orbital Sciences Corporation" şirkəti "BakuTel-2009" Beynəlxalq Azərbaycan sərgisində "Azerspace" milli peykinin təsdiq edilmiş maketini təqdim edib. Azərbaycan Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin (RİTN) məlumatına görə, peykin dəyəri 163 milyon manatdır. Peykin yaradılmasına 87 milyon dollara yaxın pul xərclənəcək. Bundan əlavə, onun orbitə çıxarılmasına 40 milyon manat, peykin idarə mərkəzinin yaradılmasına isə 16 milyon manat vəsait xərclənəcək. Qalan 18 milyon manat isə peykin 100 faizlik sığortalanmasına sərf ediləcək.

Peyk ABŞ Eksport-İmport Bankının (US Exim) ayırdığı kredit hesabına əldə ediləcək. Kredit layihəsi bank tərəfindən 2011-ci ilin aprelində təsdiq edilib.[1]

İlkin məlumatlara görə, peykin orbitə çıxarılması Baykonur kosmodromundan həyata keçiriləcək.
Peykin istismar müddəti 15 ildir. Qoyulan vəsaitin götürülmə müddəti isə 5 ildir. Azərbaycan peyk resursunun 25 faizindən istifadə etmək niyyətindədir. Qalan hissəsi isə digər ölkələrin operatorlarına təklif ediləcək.

Milli peyk ölkəyə keyfiyyətli və etibarlı əlaqələr təşkil etmək və teleyayım imkanı verməklə yanaşı, rabitə kanallarının sayını da artıracaq.

Peyk teleradio yayımında və internetdə ötürmə qabiliyyətinə malik olacaq. Avropa ölkələri və Asiya qitəsinin böyük hissəsi peykin əhatə zonasına daxil olacaq.

2011-ci ilin yay fəslinin sonunda ölkədə Milli Peyki İdarə Mərkəzi inşa ediləcək.

Azerspace ITU üçün orbitdə şərq uzunluğu ilə 23.2, və 95.9 dərəcə mövqe ayrılıb. Peyk rəqəmsal teleyayım, internetə çıxış və VSAT multiserviz şəbəkəsi yaradılmasına məlimatların ötürülməsi üçün istismara buraxılır.[2]

Orbitə çıxma[redaktə | əsas redaktə]

ABŞ-ın «Orbital Sciences» şirkəti tərəfindən istehsal olunan «Azerspace-1» peyk «Ariane-5» kosmik daşıyıcısı ilə orbitə çıxarılıb. Peykin ümumi çəkisi 3 250 kq təşkil edir və onun istifadə müddəti 15 ildir. Peyk 36 aktiv C və Ku siqnal transponderlərə malikdir və Azərbaycan, Mərkəzi Asiya, Avropa və Afrika ölkələri üçün xidmət göstərəcək. Peykin orbitdəki yeri isə Şərq istiqamətində 46 dərəcədir.

Qeyd edək ki, peykin imkanlarının 20 faizi Azərbaycanın tələbatını ödəmək üçün, qalan 80 faizi isə kommersiya məqsədilə istifadə ediləcək. Artıq peykin resurslarının 40%-nin istifadəsi üçün şərti müqavilələr imzalanıb.

Xatırladaq ki, yer səthinin müşahidəsi üçün Azərbaycan peykinin aşağı yer orbitinə çıxarılması 2015-ci ilə, ikinci telekommunikasiya peykinin orbitə çıxarılması isə 2016-cı ilə planlaşdırılıb. BMT-nin müvafiq komitəsində Azərbaycan kosmik ölkələr sırasına qəbul olunub, Azərbaycan kosmik fəzanın sülh məqsədlərlə istifadəsi üzrə öhdəliklər götürüb.

ABŞ-ın "Orbital Sciences" korporasiyası tərəfindən istehsal olunan və Fransanın "Arianespace" şirkəti tərəfindən öz yüksək etibarlılığı ilə seçilən "Ariane-5″ raketdaşıyıcısı ilə orbitə buraxılan "Azerspace-1" peyki raket kosmodromdan qalxdıqdan təqribən 33 dəqiqə sonra raketin gövdəsindən ayrılıb[3].

Azerspace-1[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın ilk rabitə peyki Azerspace-1 2013-ci il 8 fevral tarixində, Fransız Qvianasında (Cənubi Amerika) yerləşən Kuru kosmodromundan Fransanın Arianespace şirkəti tərəfindən Ariane-5 daşıyıcı raketi ilə orbitə buraxılmışdır.[4]

İkinci peyk[redaktə | əsas redaktə]

22 sentyabr ilə 2018 ilə UTC lin ayında Azerspace-2 peykinin orbitə çıxarılması nəzərdə tutulur. Azərkosmos ASC-nin sədri Rəşad Nəbiyevin sözlərinə əsasən peyki orbitə buraxılmamış tutumlarının 46%-i artıq satılıb. [5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://abc.az/news_17_05_2011_54204.html
  2. http://news.day.az/politics/267851.html
  3. Azərbaycanın ilk telekommunikasiya peyki orbitə buraxılıb
  4. Azərbaycanın ilk «Azərspace-1» telekommunikasiya peyki uğurla orbitə buraxılmışdır
  5. “Azerspace-2” peyki orbitə çıxarılacaq

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]