Cavanşirlər sülaləsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Cavanşirlər səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Cavanşirlər
Titul Xan
Əcdadı Arqun xan[1]
Qohum soylar Sarıcalinskilər, Behbudovlar
Mənşəyi Türk
Təbəəliyi Səfəvilər sülaləsi, Avşarlar sülaləsi, Rusiya imperiyası

CavanşirlərAzərbaycanın qədim soylarından biridir. Qarabağda, qismən də İranda yaşayırlar. Bu soyun nümayəndələri 1747-ci ildən 1822-ci ilədək Qarabağda xanlıq ediblər.

Soyun yaranması[redaktə | əsas redaktə]

Əski monqol qurumlarında goran və orun adlı düzülüş sistemi vardı. Goranda və orunda xandan, xaqandan solda ən hörmətlilər dururdular. Bu sistem orduda da gözlənilirdi. Ordunun sol cinahında döyüşənlər "caban qar"—sol qol, sağ cinahında döyüşənlər isə "baran qar"—sağ qol adlanırdı. Savaşa həmişə sol qol başladığından bu qolda seçkin bahadırlar dayanırdılar. Azərbaycanda iqtidarda olmuş Elxanlılar, Çobanlılar, Cəlayırlar, Barlaslar (Teymurlular) və digər qurumların ağalıq dönəmlərində ordunun aparıcı qolu caban qar idi. Cabanqar adı get-gedə deyiliş nəticəsində ilkin biçimini dəyişərək Cavanşir şəklinə düşdü.

Cavanşir elinin Sarıcalı oymağının başçıları XVIII yüzildə xanlıq yaratdıqdan sonra Sarıcalı-Cavanşir kimi tanındılar. Rus üsul-idarəsı dönəmində familiya qəbul edən aristokratlar öz tayfa, kənd, oba adlarını soyadı kimi götürdülər. Sarıcalı-Cavanşir oymağının zadəganlarının çoxu Cavanşir soyadını qəbul etdilər.

Bu soy Azərbaycan xalqına onlarla sərkərdə, şair, yazıçı, musiqışünas bəxş edib.

Azərbaycan sülalələri
Shah Ismail I.jpg

Cavanşirlər sülaləsi[redaktə | əsas redaktə]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İbrahimxəlil ağa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Pənahəli xan
(1693—1763)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İbrahimxəlil xan
(1732—1806)
Mehrəli bəy
(1735—1785)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Məhəmmədhəsən ağa
(1755—1806)
Cavad ağa
(1757—1779)
Mehdiqulu xanƏbülfət xan Tuti
(1766—1839)
Ağabəyim ağa
(1782—1831)
Xanlar ağa
(1785—1832)
Məmməd Qasım ağa
(?—1843)
Gövhər ağa
(1796—1844)
Məhəmməd bəy
(1762—1797)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cəfərqulu xan Nəva
(1785—1867)
Xəncan ağa
(ок.1793—до 1844)
Xurşidbanu Natəvan
(1832—1897)
Paşa ağaCəfərqulu bəy
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ata xanMahmud ağaMehdiqulu xan Vəfa
(1855—1900)
XanbikəAzad xanƏhməd bəy
(1823—1903)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Qəmər bəyim Şeyda
(1881—1933)
AslanBəhram xan NaxçıvanskiƏkbər xan Naxçıvanski
(1873—1961)
Behbud xan
(1877—1921)
Həmidə Məmmədquluzadə
(1873—1955)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Xan Şuşinski
(1901—1979)

Cavanşirlər soyu Qarabağ xanlığını idarə etmişlər. bu soyun sülaləsi:

Titul Adı Başlanığıcı Sonu
Xan Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir 1747 1762
Xan Mehrəli bəy Sarıcalı-Cavanşir 1762 1763
Xan İbrahimxəlil xan Cavanşir 1763 1806
Xan Mehdiqulu xan Cavanşir 1806 1822
Mehdiqulu xanİbrahimxəlil xan CavanşirMehrəli bəy Sarıcalı-CavanşirPənahəli xan QarabağlıCavanşirlər

Soyun məşhur nümayəndələri[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu. Səfiqulu ağanın soyu. "Soy" dərgisi, 1(1), 2003, səh.3-9.
  • Ənvər Çingizoğlu. Mehrəli xanın soy ağacından bir budaq. "Soy" dərgisi, 1(1), 2003, səh.9-14.
  • Ənvər Çingizoğlu. Məhəmmədhəsən ağanın soy kötüyü. "Soy" dərgisi, 2(2), 2003, səh.3-13.
  • Ənvər Çingizoğlu. Əbülfət xan Qarabağlınım törəməsi. ATŞS-nin xəbərləri, VI buraxılış, Bakı: "Adiloğlu", 2007, səh.3
  • Ənvər Çingizoğlu. Xancan ağa Cavanşirin törəmələri. "Soy" dərgisi, 5(26), 2009, səh.3-12.
  • Ənvər Çingizoğlu. Məhəmmədqasım ağa Sarıcalı-Cavanşir və törəmələri. Azərbaycan Tarixi Şəcərə cəmiyyətinin xəbərləri, 7-cı buraxılış, səh.48-56.
  • Ənvər Çingizoğlu. Cəfərqulu xan Sarıcalı-Cavanşir. Bakı: Mütərcim, 2011, 72 səh.
  • Ənvər Çingizoğlu. Cavanşir eli: Sarıcalılar. Tarixi və genealoji tədqiqat. Bakı: Mütərcim, 2015, 352 səh.
  • M.İ. Əmrahov, Ə. Çingizoğlu, H.İ.Həsənov. Qarabağ xanlığı. Bakı: Mütərcim, 2008, 220.səh.
  • Элдарь Исмаилов. Ханы Карабахские и их потомки. Генеалогический вестник. Вып.12. Санкт-Петербург: стр.40-55
  • Рыжов К. В. Все монархи мира. Мусульманский Восток VII—XV вв.
  • Мирза Джамал Джаваншир Карабаги. История Карабаха.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t1154.html Мирза Джамал Джеваншир Карабагский. «История Карабага». Баку, 1959 г.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]