Qacarlar

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Qacarlar sülaləsi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Qacarlar sülaləsi
fars. قاجاریان
Imperial Emblem of the Qajar Dynasty (Lion and Sun).svg
Ölkə
Banisi Ağa Məhəmməd şah Qacar
Sonuncu hökmdar Sultan Əhməd şah Qacar
Hazırkı rəhbər Soltan Məhəmməd Əli Mirza
Əsası qoyulub 1789
Soyun kəsilməsi 1925
Milliyyət Azərbaycanlı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qacarlar və ya Qacarlar sülaləsi (fars. سلسله قاجاریه, ərəb əlifbası azərbaycan: قاجارلر və ya قَجَرلر) — Azərbaycanindiki İranda ərazisində 17961925-ci illər arasında hakimiyyətdə olmuş Azərbaycanlı[1][2]Türk mənşəli sülaləsidir[3][4][5][6]. Qovanlı Türk tayfasından olan Qacarlar, Monqol işğalı zamanlarında İrəvan ətrafında kök salmışlar və Səfəvi sülaləsini Azərbaycandaİranda hakimiyyətə gətirən yeddi Qızılbaş-Türk tayfalarından biri olmuşlar [7].

XVI əsrin əvvələrində Azərbaycandaİranda hakimiyyəti ələ keçirən Səfəvilər indiki Azərbaycan Respublikasının ərazisini yerli türk xanlarına buraxmışlardır [8]1554-cü ildə Gəncə şəhərinin Şahverdi Soltan Ziyadoğlu Qacar tərəfindən idarə edildiyi haqda tarixi məlumatlar mövcuddur [9]. Ziyadoğulları ailəsi sonralar Qarabağa da hökmdarlıq etmişdir. 16-17-ci əsrlərdə Qacarlar Səfəvi dövlətində bir sıra rəsmi vəzifələr tutmuşlar. I Şah Abbas Səfəvi dövründə Şahsevən türk tayfaları kimi tanınan Qacarları İranın müxtəlif bölgələrinə yerləşdirmişdir və bunların bir çoxu Astarabad (hal-hazırda Qorqan) ərazisində qoyulmuşdur. 1796-cı ildə Zənd sülaləsinin sonuncu hökmdarını məğlub etdikdən sonra Ağa Məhəmməd xan Azərbaycanıİranı Qacar hakimiyyəti altında birləşdirmişdir.

Qacarlar sülaləsi siyahısı[redaktə | əsas redaktə]

Oğuz türklərinin boyu[10][11][12][13]
Bayat boyu
Qacarlar
Qovanlı oymağı
Qacarlar sülaləsinin şəcərəsi
Qacarlar sülaləsi
Şəkil Ad Ailə münasibəti Hökmranlığı Qeydlər
Astrabad hakimi (1722–1789)
Fətəli xan Qovanlı-Qacar Şahqulu xan 1722-1747 Səfəvi İmperiyasının baş vəziri 1722-1726
Maomé Haçane Cã Cajar.jpg Məhəmmədhəsən xan Qovanlı-Qacar Fətəli xan Qacar 1747-1759
Mohammad Khan Qajar.jpg Ağa Məhəmməd şah Məhəmmədhəsən xan Qovanlı-Qacar 1759-1789
Qacarlar dövləti (1789–1925)
Mohammad Khan Qajar.jpg Ağa Məhəmməd şah Məhəmmədhəsən xan Qovanlı-Qacar 1789-1797 Tacqoyması mart 1796
Fath Ali Shah(hermitage2).jpg Fətəli şah Hüseynqulu xan Qovanlı-Qacar 1797-1834
Mohammadshah.jpg Məhəmməd şah Abbas mirzə Qovanlı-Qacar 1834-1848
Nāser al-Dīn Schah.jpg Nasirəddin şah Məhəmməd şah 1848-1896
MozaffarDinShah.jpg Müzəffərəddin şah Nasirəddin şah 1896-1907
Mohammad Ali Shah.jpg Məhəmmədəli şah Müzəffərəddin şah 1907-1909
AhmadShahQajar2.jpg Sultan Əhməd şah Qacar Məhəmmədəli şah 1909-1925

Qacar imperator ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Sürgündəki Qacar İmperator Ailəsinə hal-hazırda Məhəmməd Əli Şahın ən böyük nəsli Sultan Məhəmməd Əli Mirzə Qacar rəhbərlik edir, Qacar taxt-tacının varisi Məhəmməd Həsən Mirzənin nəvəsi, Sultan Əhməd Şahın qardaşı və II Məhəmməd Həsən Mirzədir.

Məhəmməd Həsən Mirzə 1943-cü ildə İngiltərədə vəfat etdi, Fransada qardaşının ölümündən sonra 1930-cu ildə sürgündə özünü şah elan etdi.

Başlıqlar və üslublar[redaktə | əsas redaktə]

Şah və onun həyat yoldaşı, İmperator Əlahəzrət adlanırdılar. Ən böyük oğlan şaqları Əlahəzrət adlanırdı. Uşaqların hamısı Şahzadə və ya Şahzadə Xanum titulu daşıyırdı.[14]

1925-ci ildən bəri Qacar sülaləsi[redaktə | əsas redaktə]

Qacar İmperator Ailəsinin başçıları[redaktə | əsas redaktə]

İmperator Ailəsinin rəhbərliyi Məhəmməd Əli Şahın ən böyük kişi nəslindən miras qalmışdır.

Qacar xanədanının varisləri[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Genealogy and History of Qajar (Kadjar) Rulers and Heads of the Imperial Kadjar House
  2. Cyrus Ghani. Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power, I.B. Tauris, 2000, ISBN 1-86064-629-8, p. 1
  3. Cyrus Ghani. Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power, I. B. Tauris, 2000, ISBN 1-86064-629-8, p. 1
  4. William Bayne Fisher. Cambridge History of Iran, Cambridge University Press, 1993, p. 344, ISBN 0-521-20094-6
  5. Dr Parviz Kambin, A History of the Iranian Plateau: Rise and Fall of an Empire, Universe, 2011, p.36, online edition.
  6. Jamie Stokes and Anthony Gorman, Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East, 2010, p.707, Online Edition: "The Safavid and Qajar dynasties, rulers in Iran from 1501 to 1722 and from 1795 to 1925 respectively, were Turkic in origin."
  7. Encyclopedia Iranica. The Qajar Dynasty. Online Edition
  8. K. M. Röhrborn, Provinzen und Zentralgewalt Persiens im 16. und 17. Jahrhundert, Berlin, 1966, p. 4
  9. Encyclopedia Iranica. Ganja. Online Edition
  10. Cyrus Ghani. Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power, I. B. Tauris, 2000, ISBN 1-86064-629-8, p. 1
  11. William Bayne Fisher. Cambridge History of Iran, Cambridge University Press, 1993, p. 344, ISBN 0-521-20094-6
  12. Dr Parviz Kambin, A History of the Iranian Plateau: Rise and Fall of an Empire, Universe, 2011, p.36, online edition.
  13. Jamie Stokes and Anthony Gorman, Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East, 2010, p.707, Online Edition: "The Safavid and Qajar dynasties, rulers in Iran from 1501 to 1722 and from 1795 to 1925 respectively, were Turkic in origin."
  14. "Qajar (Kadjar) Titles and Appellations". www.qajarpages.org. İstifadə tarixi: 31 May 2020.