Qaoçe Ulu Bəyliyi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bəylik
Qaoçe Ulu Bəyliyi
候娄匐勒
 Flag of None.svg
 Flag of None.svg
Flag of None.svg 
Flag of None.svg 
Flag of None.svg 
487 — 541

Dil(lər) Türk dili
Din Tenqriçilik
Əhalisi 3 milyon
İdarəetmə forması Bəylik
Bəy
 · 487503 Afuçjilo

Qaoçe Ulu Bəyliyi - 487-ci ildə Afuçjilo bəyin başçılığı altında Jujan xaqanlığından müstəqil olaraq yaradılmış dövlətdir.

Tərkibi və qurulması[redaktə | əsas redaktə]

Qaoçelər 6 qəbilə və 12 ailədən ibarət idi. Qaoçelər Şelun tərəfindən fəth olunmuşdular. Fufuluo ailəsinin başçısı Afuçjilo 487-ci ildə Yuyçzülyü Tuluna üsyan edərək şimala köçdü və 490-cı ildə Yueban xaqanlığını işğal edərək Qaoçe Ulu Bəyliyini qurdu.

Yüksəlişi[redaktə | əsas redaktə]

Afuçjilo ordusunu hələ 481-ci ildə Qaoçanq krallığına yürüş etdirərək Jujan xaqanlığının vassalı olan kral Kan Şoquini öldürərək yerinə öz adamlarından biri olan Çanq Menminqi yerləşdirdi. Qaoçanq krallığı artıq Qaoçe bəylinin vassalı halına gəldi. Göytürklər dövrünə qədər Şərqi Türküstan Jujanların əlindən çıxıb Qaoçelərin əlinə keçdi.

Ağ Hunlardan asılılıq[redaktə | əsas redaktə]

503-cü ildə Afuçjilodan sonra taxta keçən Biliyan bəy 505-ci ildə üsyan nəticəsində devrildi. Bu fürsətdən istifadə edən Ağ Hunların imperatoru Mihiraqula Afuçjilonun əmisi nəvəsi Mietunu bəy olaraq təyin etdi. Mietu dövründə bəylik gücləndi 508-ci ildə Jujan xaqanı Yuyçzülyü Futu onun tərəfindən öldürüldü. 516-cı ildə isə Mietu özü Yuyçzülyü Çunu tərəfindən öldürüldü.

Jujanlardan asılılıq və çöküş[redaktə | əsas redaktə]

Yuyçzülyü Çunu geriyə qayıdarkən bəyliyin başına Mietunun qardaşı Yifunu qoydu. Yifu 524-cü ildə öləndən sonra Qaoçelər gücdən düşməyə başladılar və sonunda 541-ci ildə Anaxuanın sərkərdəsi Bumın tərəfindən dövlətlərinə son qoyuldu.

Bəylər[1][redaktə | əsas redaktə]

Adı Hakimiyyət dövrü
阿伏至羅 Afuçjilo 487-503
跋利延 Biliyan 503-505
彌俄突 Mietu 505-516
伊匐 Yifu 516-524
越居 Yueçu 524-536
比造 Biçao 536-540
去賓 Kubin 540-541

Tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Qaoçelər 541-ci ildən sonra Göytürk İmperiyasının tərkibində yaşamağa başladılar.

Qəbilələr[redaktə | əsas redaktə]

  1. Di (狄)
  2. Yuanxe (袁纥)
  3. Hulü (斛律)
  4. Ciepi (解批)
  5. Huqü (护骨)
  6. Yikiçin (异奇斤)

Ailələr[redaktə | əsas redaktə]

  1. Kifuli (泣伏利)
  2. Tulu (吐卢)
  3. Yiçan (乙旃)
  4. Dalyan (大连)
  5. Kuhe (窟贺)
  6. Daboqan (达薄干)
  7. A-Lun (阿仑)
  8. Moyun (莫允)
  9. Kifen (俟分)
  10. Fufuluo (副伏罗)
  11. Kige (乞袁)
  12. Yuşupey (右叔沛)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Gaoche 高車