Elm və dünya əlaqələri üzrə Paquoş konfransı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Paquoş hərəkatı

Pugwash Conferences on Science and World Affairs
Loqonun şəkli
Quruluş tarixi 1955-ci il
Saytı pugwash.org
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Elm və dünya əlaqələri üzrə Paquoş konfransı (ing. Pugwash Conferences on Science and World Affairs) — sülh, tərksilah və beynəlxalq təhlükəsizlik tərəfdarı olan, nüvə müharibəsinin qarşısının alınması üçün elmi əməkdaşlıq.

Paquoş hərəkatı 1955-ci ildə, o cümlədən Albert Eynşteyn, Frederik Jolio-Küri, Bertran Rassel, Maks Born, Leopold İnfeld, Persi Bricmen, Cozef RotblatLaynus Polinq daxil olmaqla 11 dünyaca şöhrətli alimlər arasında yaranmışdır. Hərəkat nüvə enerjisinin hərbi məqsədlər üçün istifadəsinə qarşı qurulan konfrans idi. 1957-ci il 7-10 iyul tarixində Amerikalı sənayeçi Sayrus İtonun dəstəyi ilə alimlərin ilk görüşü keçirilmişdir.

Əsas mərhələləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

1987-ci ildə Paquoş Beynəlxalq Tələbə və Gənclər hərəkatı yaradılmışdır. 2013-cü ildən etibarən Avropa ölkələrinin "AvroPaquoş" Paquoş komitələri birliyi fəaliyyət göstərir və beynəlxalq forumlar hər il müxtəlif ölkələrdə keçirilirdi.[1]

Paquoş hərəkat iştirakçılarının ideyalarının yayılması üçün dövri nəşrlər buraxılırdı:"Elm və dünya əlaqələri üzrə Paquoş konfransı"(1957-ci ildən etibarən hər il), "Paquoş Xəbər bülleteni" (1963-cü ildən), "Paquoş Nadir sənədlər" (2000-ci ildən), xüsusi monoqrafiyalar və hesabatlar.

1957-ci ildən 1967-ci ilədək Elm və dünya əlaqələri üzrə Paquoş komitəsinin sədri Bertran Rassel olmuşdur. 1967-ci ildə elm adamları Paquoş Hərəkatının prezidenti vəzifəsini təsis edənlər:

2017-ci ildə Sercio Duarte prezident seçildi.[2].

Paquoş konfransı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Birici konfrans[redaktə | mənbəni redaktə et]

İlk Paquoşa konfransı 7-11 iyul 1957-ci il tarixində kanadalı ictimai xadim və milyarder Cayrus İtonun fəal dəstəyi ilə Paquoşda(Yeni Şotlandiya, Kanada) keçirilmişdir. Konfransda 10 ölkədən 22 alim (ABŞ-dan 7ː German Moller, Leo Silard, Pol Doti, Ueltor Selov, Yevgeni Rabinoviç, Viktor Vayskopf, Devid Çevers; SSRİ-dən 3ː akademik Aleksandr Topçiyev, professor Aleksandr Kuzin, akademik Dimitri Skobeltsın; Yaponiyadanİvao Oqava, Sinitiro Tomonaqa, Xideki Yukava; Böyük BritaniyadanCozef Rotblat, Sesil Frenk Pauell; KanadadanBrok Corc, Con Foster; Avstraliyadanː Mark Olifant; Avstriyadanː Hans Tirrinq; Çindənː Çjoy Peyyuan; Fransadanː Antuan Lakassan; Polşadanː Marian Danış iştirak etmişdi. Əsasən, nüvə fizikləri idilər.

Təşkilati strukturu[redaktə | mənbəni redaktə et]

Təşkilatın rəhbəri Prezident, ali icra orqanı — baş katibdir. Elmi və elmi-təşkilati məsələlər üzrə ali kollegial idarəetmə orqanı alimlərin Paquoşi hərəkatı Şurasıdır ki, onun üzvləri arasından inzibati-büdcə məsələlərinə cavabdeh olan İcraiyyə Komitəsi seçilir. Alimlər Paquoşa hərəkatı təşkilatının Şurası bu və ya digər məsələləri (elmi və inzibati) üzrə daimi və müvəqqəti kollegial orqanlar yarada bilərlər.

Paquoş hərəkatı Şurasının prezidenti, baş katibi və üzvlərinin seçilməsi sözdə "beşillik" baş tutur və ya mövcud Şuranın tərkibi, habelə müəyyən edilmiş qaydada qeydə alınmış və alimlərin Paquoş hərəkatına illik üzvlük haqqı ödəyən Milli Paquoş qruplarının (komitələrin, assosiasiyaların, cəmiyyətlərin) təqdimatı Paquoşa konfranslarında keçirilir.

Təşkilatın cari fəaliyyətini Elm və dünya əlaqələri üzrə Paquoş hərəkati Katibliyi və Londonda yerləşən Paquoş hərəkatının dörd daimi beynəlxalq qərargahı (1957-ci ildən fəaliyyət göstərir), Cenevrədə (1974-cü ildən), Romada (1988-ci ildən) və Vaşinqtonda (1997-ci ildən) həyata keçirir.

Konfrans ənənələri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Konfransın bütün iştirakçıları şəxsi dəvət alırlar və heç bir ölkəni və ya təşkilatı təmsil etmirlər.
  • Müzakirələr bağlı qapılar arxasında keçirilir, iclasın sonunda mətbuata qısa bir açıqlama verilir.

Konfrans siyahısı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Nömrə Keçirilmə vaxtı Şəhər Ölkə İstinad
1-ci 1957 iyul Paquoş Kanada
2-ci 1958 may Lak-Bopor Kanada
3-cü 1958 sentyabr Kitsbyuel Avstriya
4-cü 1959 iyun — iyul Baden-Baden Almaniya
5-ci 1959 avqust Paquoş Kanada
6-cı 1960 dekabr Moskva SSRİ
7-ci 1961 sentyabr Stou ABŞ
8-ci 1961 sentyabr Stou ABŞ
9-cu 1962 avqust Kembric Böyük Britaniya
10-cu 1962 London Böyük Britaniya
11-ci 1963 Dubrovnik Yuqoslaviya
12-ci 1964 yanvar Udaypur Hindistan
13-cü 1964 Karlovı Varı Çexoslovakiya
14-cü 1965 aprel Venesiya İtaliya
15-ci 1965 dekabr — 1966 yanvar Əddis-Əbəbə Efiopiya
16-cı 1966 sentyabr Sopot Polşa
17-ci 1967 sentyabr Ronnebyu İsveç
18-ci 1968 sentyabr Nitsa Fransa
19-cu 1969 oktyabr Soçi SSRİ
20-ci 1970 sentyabr Fontana ABŞ
21-ci 1971 avqust — sentyabr Sinay Rumıniya
22-ci 1972 sentyabr Oksford Böyük Britaniya
23-cü 1973 avqust — sentyabr Aulanko Finlandiya
24-cü 1974 avqust — sentyabr Baden Avstriya
25-ci 1976 yanvar Çennai Hindistan
26-cı 1976 avqust Myulxauzen Almaniya Demokratik Respublikası
27-ci 1977 avqust Münhen Almaniya
28-ci 1978 sentyabr Varna Bolqarıstan
29-cu 1979 iyul Mexiko Meksika
30-cu 1980 avqust Bryokelen Niderland
31-ci 1981 avqust Banff Kanada
32-ci 1982 avqust Varşava Polşa
33-cü 1983 avqust Venesiya İtaliya
34-cü 1984 iyul Byorkliden İsveç
35-ci 1985 iyul Kampinas Brazilya
36-cı 1986 sentyabr Budapeşt Macarıstan
37-ci 1987 sentyabr Qmunden Avstriya
38-ci 1988 avqust — sentyabr Daqomıs SSRİ
39-cu 1989 iyul Kembric ABŞ
40-cı 1990 sentyabr Eqem Böyük Britaniya
41-ci 1991 sentyabr Pekin Çin
42-ci 1992 sentyabr Berlin Almaniya
43-cü 1993 iyun Xassluden İsveç
44-cü 1994 iyun — iyul Kolimbari Yunanıstan
45-ci 1995 iyun Hiroşima Yaponiya
46-cı 1996 sentyabr Laxti Finlandiya
47-ci 1997 avqust Lillehammer Norveç
48-ci 1998 oktyabr — sentyabr Xurika Meksika
49-cu 1999 sentyabr Rustenburq Cənubi Afrika Respublikası
50-ci 2000 avqust Kembric Böyük Britaniya
51-ci 2002 mart Aqra Hindistan
52-ci 2002 avqust San-Dieqo ABŞ
53-cü 2003 iyul Halifaks, Paquoş Kanada
54-cü 2004 oktyabr Seul Cənubi Koreya
55-ci 2005 iyul Hiroşima Yaponiya
56-ci 2006 noyabr Qahirə Misir
57-ci 2007 oktyabr Bari İtaliya
58-ci 2009 aprel Haaqa Niderland
59-cu 2011 iyul Berlin Almaniya
60-cı 2013 noyabr İstanbul Türkiyə
61-ci 2015 noyabr Naqasaki Yaponiya
62-ci 2017 avqust Nur-Sultan Qazaxıstan

Beynəlxalq tanınma[redaktə | mənbəni redaktə et]

1995-ci ildə Paquoşa hərəkatı və onun təsisçilərindən olan Cozef Rotblatın da "dünya siyasətində nüvə silahının rolunun azaldılmasına yönəlmiş böyük nailiyyətlərə görə və bu növ silahların qadağan olunması istiqamətində uzun illər davam edən səylərinə görə" Nobel Sülh Mükafatı laureatlarında bərabər payı oldu.[3]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Paquoş Hərəkatının sənədləri və tarixi
  2. Rusiya Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyəti yanında Paquoş Komitəsi
  3. "Alimlərin Paquoş hərəkatının tarixindən".