Qəmər Topuriya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qəmər Topuriya
Qəmər Topuriya.jpg
Doğum adı Tamara Vissarionovna Topuriya
Ləqəbi Qəmər
Doğum tarixi 15 avqust 1902(1902-08-15)
Doğum yeri Tiflis, Tiflis quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 3 iyun 1947(1947-06-03) (44 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Milliyyəti gürcü
Vətəndaşlığı Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası
SSRİ SSRİ
Peşəsi teatr aktrisası
Fəaliyyət illəri 1917–1947
Teatr Tiflis Dövlət Azərbaycan Dram Teatrı;
Azərbaycan Dram Teatrı
Mükafatları "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 1943

Qəmər Topuriya (əsl adı: Tamara Vissarionovna Topuriya; 15 avqust 1902(1902-08-15), Tiflis3 iyun 1947(1947-06-03), Bakı) — gürcü əsilli Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qəmər Topuriya 15 avqust 1902-ci ildə Tiflisin Şeytanbazar adlı məhəlləsində doğulmuşdur. Qonşuları azərbaycanlı ailəli olduğuna görə Azərbaycan türkcəsində danışa bilirdi. Rus dilində beş sinif həcmində təhsil almışdır.[1]

Əsl adı Tamara Vissarionovna Topuriya olan Qəmər Topuriya milliyyətcə gürcü olmuşdur. "Qəmər" onun təxəllüsüdür və səhnəyə çıxmasının ikinci ilindən tamaşaların proqramlarında adı belə (soyadsız) yazılıb. Aktrisalıq fəaliyyətinin dördüncü ilindən həm "Qəmər xanım", həm də "Qəmər Topuriya" imzaları ilə çıxış edib. Bəzi proqramlarda "Şəms Qəmər" kimi təqdim olunub.[1] İlk dəfə dəfə 1917-ci ildə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Bəxtsiz cavan" tamaşasında "Qulluqçu" obrazında səhnəyə çıxmışdır.[2]

O, 1918-1920-ci illərdə Tiflisdə və Bakıda müxtəlif truppaların hazırladıqları tamaşalarda, 1922-1925-ci illərdə Tiflis Dövlət Azərbaycan Teatrında işləyib. 1925-ci ilin əvvəllərində Bakıya dəvət olunan Qəmər Topuriya ömrünün sonunadək Azərbaycan Dram Teatrında aktrisalıq etmişdir.[2]

Qəmər Topuriya uzun sürən xəstəlikdən sonra 3 iyun 1947-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

İfa etdiyi əsas rollar[redaktə | əsas redaktə]

Tamaşa Müəllif Rol
Arşın mal alan Üzeyir Hacıbəyov Gülçöhrə və Asya
Məşədi İbad Üzeyir Hacıbəyov Gülnaz
Ər və arvad Üzeyir Hacıbəyov Minnət xanım
Evliykən subay Zülfüqar Hacıbəyov Pərzad
Əlli yaşında cavan Zülfüqar Hacıbəyov Gülcahan
Müsibəti-Fəxrəddin Nəcəf bəy Vəzirov Mələk xanım
Ölülər Cəlil Məmmədquluzadə Nazlı və Zeynəb
Topal Teymur Hüseyn Cavid Olqa
Səyavuş Hüseyn Cavid Firəngiz
Dubrovski Aleksandr Puşkin Anna Sovişina
Anna Qlobova
Tufan Aleksandr Ostrovski Kabanixa
Cehizsiz qız Aleksandr Ostrovski Oqudalova
Günahsız müqəssirlər Aleksandr Ostrovski Korinkina
Göy quş Moris Meterlink Gecə məlaikəsi
Məkr və məhəbbət Fridrix Şiller Ledi Milford
Fiqaronun toyu Pyer Bomarşe Qrafinya
Kral Lir Uilyam Şekspir Reqana
Don Juan Jan Batist Molyer Şarlotta
Gülən adam Viktor Hüqo Hersoqinya Jozeanna
Müfəttiş Nikolay Qoqol Anna Andreyevna
Dəmirçi Gavə Şəmsəddin Sami Xubçöhr
Bakı müharibəsi Cəfər Cabbarlı Fəridə
Sevil Cəfər Cabbarlı Dilbər xanım
Aydın Cəfər Cabbarlı Susanna
1905-ci ildə Cəfər Cabbarlı Mariya Timofeyevna
Od gəlini Cəfər Cabbarlı Gülgün
Yaşar Cəfər Cabbarlı Tanya
Dönüş Cəfər Cabbarlı Xurşud

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 İlham Rəhimli (2016). Azərbaycan Teatr Ensiklopediyası. Azərnəşr, 201–202.
  2. 2,0 2,1 İlham Rəhimli (2005). Azərbaycan Teatr Tarixi. Bakı: Çaşıoğlu, 141.