Ross dənizi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ross dənizi
ing. Ross Sea
NOAA Ross sea.jpg
Üst akvatoriyasıCənub okeanı
Ölkə Proposed flag of Antarctica (Graham Bartram).svg Antarktida
YerləşməsiQərbi Antarktida
TipMaterik kənarı
Dəniz səviyyəsi0 m
Sahəsi439,000 km²
Sahil uzunluğu2.400 km
Dərin yeri2.972 m
Orta dərinliyi677 m
Duzluluğu33,7 ;34,4
Temperature up.svg
-1,7 -1,8  °C
Temperature down.svg
-62  °C
Ross dənizi (Antarktida)
Blue pog.svg
Commons-logo.svg Ross dənizi Vikianbarda

Ross dənizi - Cənub okeanının akvatoriyasında, Antarktidanın qərbində, Viktoriya Torpağı və Meri Berd adlı ərazilər sahilində, Ader və Kolbek burunlara arasında yerləşir. 0-cı meredian, birinci saat qurşağı onun ərazisindən keçir.

Sahəsi 439,000 km², ən dərin yeri 2972 m təşkil edir. Sahilləri sıldırımdır. Dənizin sahilində Ross buzlağı vardır ki, həmin buzlaqla onun sahəsi 960,000 km² təşkil edir. Dənizin acıq hissəsində il boyu hərəkət edən buzlarla örtülü olur. Burada çoxlu Aysberqlər vardır ki , onların uzunluğu 10 bəzən 100 kilometrlərlə uzanır. Yayda dənizdə buzlar arasında boğazlar əmələ gəlir. Bunun sayəsində gəmilər sərbəst üzməsi mümkün olur. Suyun səthində temperatur -1 °C, yayda isə bəzən 2 °C qədər yüksəlir. Duzluğu 33,7 - 34,4 ‰ təşkil edir. Axınlar əsasən saat istiqamətində hərəkət edir. Dənizdə Ross suitisi, Ueddell suitisi, Balinalar və s. canlılar yaşayır. Dənizin bir hissəsi Sakit okean qabığı üzərində yerləşir. Bu hissədə dərinlik 2972 metrdir. Viktoriya sahilləri ərazisində Transantarktika dağları yerləşir. Şelf buzlağı demək olar ki, ərimir. Dənizlə şelf buzlağı arasında baryer 800 km təşkil edir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Dəniz 1841-ci ildə ingilis qütb səyyahı Ceyms Klark Ross tərəfindən kəşf edilir. Dəniz onun şərəfinə adlandırılmışdır. 1956-cı ildə ABŞ tərəfindən Ross yarımadasında Mak-Medro elmi tətqiqat stansiyası yaradılmışdır. 1957-ci ildə burada Yeni Zellandiyaya məxsus Skott stansiyası istifadəyə verilir. Xallett burnunda isə müştərək ABŞ və Yeni Zellandiya ilə birlikdə Xallett stansiyası fəaliyyət göstərir.

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Dəniz 70-ci paraleldən cənubda yerləşdiyi üçün Antarktik iqlin zonasında yerləşir. Bu səbəbdən qışı sərt və şaxtalı ,yayı isə soyuq keçir. Ən soyuq ay avqustdur. Bu zaman şimal-qərbdə temperatur -26 s, cənub-qərbdə isə -36 s təşkil edir. Əm aşağı temperatur -62 s təşkil edir. Dekabr və yanvar ayları hava -2 -6 s təşkil edir. Qışda səth sularında temperadur -1,7 -1,8 s arasında dəyişir.

Gəmiçilik[redaktə | əsas redaktə]

в Mak-Medro boğazından keçən və Mak-Medro elmi-tətqiqat stasiyasına istiqamətlənən taker

Əsas istiqamət Mak-Medro stansiyası doğru yönəlir. Hədəfə catmaq üçün noyabr ayında 500-600 mil,dekabrda 300 mil,yanvarda isə 150–200 km təşkil edir. Bu ərazidə buzların qalınlığı bir necə metrə catır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]