Yeni Zelandiya

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Yeni Zellandiya səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
New Zealand
Aotearoa
Yeni Zelandiya
Yeni Zelandiya gerbi
Gerbi
Himn: Tanrı Yeni Zelandiyanı qorusun
Yeni Zelandiya xəritədə yeri
PaytaxtVellinqton- 390 min sakin (2009-cu)
Ən böyük şəhərOklend-1 360 min (2010-cu),Vellinqton- 390 min (2009-cu),Kraystçörç- 362 min (2006-cı)
Rəsmi dillərİngilis dili
Etnik qruplar avropalılar- 71,2%,maori- 14,1%,asiyalılar- 11,3%,Sakit okean adalılar- 7,6%
HökumətMonarxiya
• kraliçə/general-qubernator
II Yelizaveta/ Ser Cerri Materarae[31.VIII.2011~ ]
• baş nazir
Jacinda Ardern. 19 oktyabr 2017dən
YaranmasıMüstəqillik - 26.IX.1907
Sahəsi
• Ümumi
267,710 km2 (103,360 sq mi) (76-cı yer)
Əhali
• Təxmini  (2015)
4 500 min (125-ci yer)
• Siyahıya alma (5.III.2013)
4 242 048
• Sıxlıq
16/km2 (41.4/sq mi)
ÜDM (AQP)2014 təxmini
• Ümumi
159 millyard (71-ci)
• Adambaşına
35 200 (47-ci)
ValyutaYeni Zelandiya dolları (NZD)
Saat qurşağıUTC +12
Yolun hərəkət istiqamətisol
Telefon kodu64
ISO 3166 koduNZ
İnternet domeni.nz
Yeni Zelandiya

Yeni Zelandiya (ing. New Zealand) — Okeaniyada yerləşən dövlət.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Sakit okeanın cənub şəqrində yerləşir, iki böyük adadan (Şimal ada və Cənub adadan) ibarətdir və aralarındə əsas adalar Stüart və Çatem olan çoxsaylı kiçik adalardan ibarətdir. Yerli sakinlər – Maorilər Yeni Zelandiyanı "Aotearoa" adlandırırdılar, bu söz "Uzun ağ bulud torpağı" kimi tərcümə olunur. Yeni Zelandiya müxtar adalar Kuka və Niueni da öz tərkibinə daxil edir. Tokelau və Ross-Dependensi Yeni Zelandiyanın Antarktidadakı ərazi iddialarıdır.

Demoqrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisi 2006-cı il siyahıya almasının yekunlarına əsasən 4 027 947 nəfərdir.[1] Ölkə əhalsi Avropadan gəlmələrdir, burada azlıq təşkil edən yerli əhali - maorilər də yaşayır. AsiyaPolineziya mühacirləri də azlıq təşkil edir və əsasən şəhərlərdə yaşayırlar. Yeni Zelandiyanın kraliçası Yelizaveta II dövlətin başçısıdır və o olmadıqda onu general-qubernator əvəz edir. Kraliça dövlətə başçılıq etsə də, onu idarə etmir. Onun həqiqi siyasi təsir hüququ yoxdur və hakimiyyəti simvolikdir. Siyasi hakimiyyət hökumətin başçısı olan baş nazirin rəhbərliyi altında demokratik seçilmiş parlamentin əlindədir.

Panorama[redaktə | əsas redaktə]

Dünyada heç bir başqa ölkə Yeni Zelandiya kimi mənzərəli panoramalara malik deyil. Subtropik və bitki ilə zəngin Nortlenddən bir vaxtlar Redyard Kiplinqin "Dünyanın Səkkizinci Möcüzəsi" kimi təsvir etdiyi Fiorilənddəki Milli Parkın gözəl Mitra zirvələrindək. Bu həqiqətən də, çoxsaylı heyranedici təbiət kontrastları ilə dolu cənnət yeridir. Yeni Zelandiya iki əsas adadan ibarətdir. Bunların hər ikisi öz gözəl mənzərələri ilə tanınır. Şimali adada Yeni Zelandiyanın ən iri şəhəri Oklend və əsas beynəlxalq qapılar yerləşir. Klenddən siz şimala subtropikə valeh edici sahillərə, delfinlərlə üzə biləcəyiniz çimərliklərə və iri kauri və nəhəng qıjılar görə biləcəyiniz meşələrə və ya cənuba geyzerlərə və Rotoruaya yollana bilərsininz.

Kol basmış göllər və vulkanlar, dünyanın ən sıx meşələri və beləcə paytaxt Vellinqton şəhərinədək. Kraysterç – Cənub ada qapıları, burada siz balinalara baxmaqdan və raftinqdən həzz alacaqsınız. Digər kontinentlərdən ayrı olduğuna görə Yeni Zelandiya çox zəngin vəhşi təbiətə, unikal və nadir birki, quş və həşərat növlərinə malikdir. Bunlardan ən tanınmışı qanadsız Kividir, hətta yeni Zelandiyalıları bəzən bu cür adlandırırlar. Həmçinin hea (dağ popuqayı), kaka popuqayı, Yeni Zelandiya tuisi və sarı gözlü pinqvin. Yeni Zelandiya sahillərində albatros, firtına quşu və pinqvin daxil olmaqla xeyli dəniz quşu yaşayır.

Yeni Zelandiya az ölkələrdəndir ki, bir gündə siz yaxından balina görə bilərsiniz, delfinlərlə üzə bilərsiniz, cənub kral albatrosunun nəcibliyindən zövq ala bilərsiniz.

Tuatara – dinozavrların yaşadığı dövrə aid olan sürünəndir, və yalnız Yeni Zelandiyada yaşayır. Burada nadir sahil hörümçəyi katipodan başqa heç bir ilan və zəhərli heyvan yoxdur. Yeni Zelandiya meşələri – tropik meşələr (qırmızı şam ağacı və s.) həmişə yaşıl ağac növləri və nəhəng ayı döşəklərindən ibarətdir. Yeni Zelandiya həmçinin çiçəklənən güllərin və ağacların (metrosideros) unikal növləri ilə zəngin ölkədir.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]