Teymur Müskanlı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
Teymur Müskanlı
A-Qubadli.PNG
Qubadlı rayonu
Ölkə Azərbaycan
Koordinatlar 39°25′28″ şm. e. 46°30′25″ ş. u. / 39.42444° şm. e. 46.50694° ş. u. / 39.42444; 46.50694Koordinatlar: 39°25′28″ şm. e. 46°30′25″ ş. u. / 39.42444° şm. e. 46.50694° ş. u. / 39.42444; 46.50694
Saat qurşağı UTC+04:00
Xəritəni aç/bağla
Teymur Müskanlı (Azərbaycan)
Red pog.png

Teymur Müskanlı (həmçinin Yuxarı Müskanlı) — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 14 mart 1933-cü ildə Teymur Müskanlı kənd Şurasının Mərkəzi olmuşdur. Həmin Şuranın tərkibinə Abdalanlı, Balahəsənli, Bəxtiyarlı, Əliquluuşağı, Ləpəheyranlı, Məlikəhmədli, Qundanlı kəndləri daxil olmuşdur. Teymur Müskanlı kənd inzibati ərazi dairəsi kimi yarandığı tarix isə 10 yanvar 1957-ci il hesab olunur. 1993-ci il 31 avqust tarixində Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Azərbaycan Respublikası Qubadlı RİHB-nın Teymur Müskanlı kənd inzibati ərazi dairəsi Bərgüşad çayının hər iki sahilində yerləşir. Bu inzibati ərazi dairəsi 3 kəndi - T.Müskanlı, Balahəsənli və Xıdırlını əhatə edir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndi Bərgüşad çayının sağ sahilində, Səlk dağının ətəyində yerləşir.Kənd Qundalı, Balahəsənli, Məlikəhmədli və Cılfır kəndləri ilə həmsərhəddir. Kəndin adı inqilaba qədərki rus dilində olan ədəbiyyatlarda Kunanlu Muskanlı (Qundanlı Müskanlı adının təhrif olunmuş forması) kimi qeyd edilmişdir. Teymur Müskanlı yaşayış məntəqəsini əvvəllər Diləli Müskanlı kəndindən ayrılmış ailələr salmışlar. Yeni kəndi əvvəlkindən fərqləndirmək üçün ona Teymur şəxs adı əlavə olunmuşdur. Müskanlı sözünün etimologiyasına görə "Müskan" "mis olan yer" deməkdir. Bəzi məlumatlara görə isə XIII əsrdə Teymurun yürüşləri zamanı müskan nəsillərinin az bir qismi Azərbaycana köçərək burada məskunlaşıb. Mümkündür ki, Teymur komponenti bununla bağlıdır. Müskanlı sözü "müskəndən olanlar", "müskənlilər" mənasındadır. "Müskən" həm də ərəb dilində iskan, məskən deməkdir. Teymur Müskanlı kəndindən XIX əsrdə Tarovlu, Çardaqlı kəndlərinə köçüb məskunlaşan tayfalar olmuşlar. Hal-hazırda həmin kəndlərdə olan coğrafi toponimlər bunu sübut edir. Teymur Müskanlı kəndi rayon mərkəzindən 15 km şimal-qərbdə yerləşir.Kəndlə Həkəri dəmiryol stansiyasına qədər olan məsafə 37 km-dir.

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskənli oyk., mür. Qubadlı r-nunuiı eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Bərgüşad çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. İnqi- labaqədərki rus dilində olan ədəbiyyatda Kunanlu Muskanlu (Qundanlı Müskanlı adınm təhrif olunmuş forması) kimi yazılmışdır. Yaşayış məntəqəsini əvvəllər Di ləli Müskənli kəndindən çıxmış ailələr salmış və yeni kəndi fərqləndirmək üçün ona Teymur (burada Əmir Teymur nəzərdə tutulur) şəxs adı əlavə olunmuşdur. Məlumdur ki, müskənlilər monqol yürüşləri zamanı Özbəkistanın Müskən əyalətindən çıxmışdılar.[1]

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Bu kənddə doğulan dövlət xadimlərindən Qara İlyasov və Azərbaycanın fəlsəfi şairi Ramiz Rövşən yaşıyıb yaratmışlar. Uzun müddət xarici ölkələrdə səfir olmuş general - mayor Quliyev Hüseyin Abbasqulu oğlu kecmiş SSRİ-da tanınmışdır.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndi dəniz səviyyəsindən 700-800m hündürlükdə yerləşir.Kəndin yerləşdiyi dağlıq ərazi Mezazoy erasının əhəng daşlarından,şistlərdən, qum daşlarından,düzənlik və dağətəyi zonalar isə kaynazoy dövrü çöküntülərindən təşkil olunmuşdur. Burada qışı quraq keçən mulayim isti iqlim hakimdi. Havanın orta temperaturu 10-14 C,yağıntıların miqdarı isə 300–600 mm-dir. Çaylar əsasən yağış, qismən də yeraltı sularla qidalanırlar.Kənd ərazisindən mənbəyini Qarabağ vulkanik yaylasında 3040 m hündürlükdən götürən Bərgüşad çayı axıb keçir. Bərgüşad çayı yaz aylarında daşır. Kənd ərazisində dağ-şabalıdı, qəhvəyi dağ-meşə torpaqları səciyyəvidir. Meşələrində palıd, vələs, fıstıq ağacları talalar şəklində qalmışdır. Dağ yamacları kəskin parşalanmış, dərin dərələr əmələ gəlmişdir.Kəndin şm-qərbində Səlk dağının yamacları sal qayalar üzərində ardıc ağacları talalar şəklində yayılıb.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndinin əhalisi tarixən köçəri həyat tərzi keçiriblər. Yayda yaylağa, qışda Kür qovuşanda qışlaq yerlərinə gedərmişlər. Yaylaq vaxdı ən cox Fərməştəpə,Qannıca,Qaragöl,Tavlaçüxura çıxarmışlar. İşğala qədər evlərin sayı 68,əhalinin sayı 281 nəfər olmuşdur. Hal-hazırda orta məktəb,klub,kitabxana,poçt-teleqraf,tibb məntəqəsi,böyük mağaza işğal altıdadır.Əhali heyvandarlıq və taxılçılıqla məşğul olmuşlar. Son dövrlər əkinçilikl-bostançılıqla məşğul olurdular.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427