Teymur Müskanlı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kənd
Teymur Müskanlı
Teymur Müskanlı
Teymur Müskanlı.jpg

39°25′28″ şm. e. 46°30′25″ ş. u.


Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Qubadlı rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 700-800 m
Saat qurşağı UTC+04:00
Əhalisi
Əhalisi 281 nəfər (1993)
Milli tərkibi azərbaycanlılar
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Xəritəni göstər/gizlə
Teymur Müskanlı xəritədə
Teymur Müskanlı
Teymur Müskanlı

Teymur Müskanlı (həmçinin Yuxarı Müskanlı) — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 14 mart 1933-cü ildə Teymur Müskanlı kənd Şurasının mərkəzi olmuşdur. Həmin Şuranın tərkibinə Abdalanlı, Balahəsənli, Bəxtiyarlı, Əliquluuşağı, Ləpəheyranlı, Məlikəhmədli, Qundanlı kəndləri daxil olmuşdur. Teymur Müskanlı kənd inzibati ərazi dairəsi kimi yarandığı tarix isə 10 yanvar 1957-ci il hesab olunur. 1993-ci il 31 avqust tarixində Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Azərbaycan Respublikası Qubadlı RİHB-nın Teymur Müskanlı kənd inzibati ərazi dairəsi Bərgüşad çayının hər iki sahilində yerləşir. Bu inzibati ərazi dairəsi 3 kəndi - Teymur Müskanlı, Balahəsənli və Xıdırlını əhatə edir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndi Bərgüşad çayının sağ sahilində, Səlk dağının ətəyində yerləşir. Kənd Qundalı, Balahəsənli, Məlikəhmədli və Cılfır kəndləri ilə həmsərhəddir.

Teymur Müskanlı kəndindən XIX əsrdə Tarovlu, Çardaqlı kəndlərinə köçüb məskunlaşan tayfalar olmuşlar. Hazırda həmin kəndlərdə olan coğrafi toponimlər bunu sübut edir.

Teymur Müskanlı kəndi rayon mərkəzindən 15 km şimal-qərbdə yerləşir. Kəndlə Həkəri dəmiryol stansiyasına qədər olan məsafə 37 km-dir.

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

İnqilabaqədərki rus dilində olan ədəbiyyatda Kunanlu Muskanlu (Qundanlı Müskanlı adınm təhrif olunmuş forması) kimi yazılmışdır.

Teymur Müskanlı yaşayış məntəqəsini əvvəllər Diləli Müskanlı kəndindən ayrılmış ailələr salmışlar. Yeni kəndi əvvəlkindən fərqləndirmək üçün ona Teymur şəxs adı əlavə olunmuşdur. Bəzi məlumatlara görə isə XIII əsrdə Teymurun yürüşləri zamanı müskan nəsillərinin az bir qismi Azərbaycana köçərək burada məskunlaşıb. Mümkündür ki, Teymur komponenti bununla bağlıdır. Müskanlı sözü "müskəndən olanlar", "müskənlilər" mənasındadır. "Müskən" həm də ərəb dilində iskan, məskən deməkdir. Eləcə də, "müskanlı" sözünün etimologiyasına görə "müskan" "mis olan yer" anlamına gəlir.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndi dəniz səviyyəsindən 700-800m hündürlükdə yerləşir. Kəndin yerləşdiyi dağlıq ərazi Mezazoy erasının əhəng daşlarından, şistlərdən, qum daşlarından, düzənlik və dağətəyi zonalar isə kaynazoy dövrü çöküntülərindən təşkil olunmuşdur. Burada qışı quraq keçən mulayim isti iqlim hakimdi. Havanın orta temperaturu 10-14 C, yağıntıların miqdarı isə 300–600 mm-dir. Çaylar əsasən yağış, qismən də yeraltı sularla qidalanırlar. Kənd ərazisindən mənbəyini Qarabağ vulkanik yaylasında 3040 m hündürlükdən götürən Bərgüşad çayı axıb keçir. Bərgüşad çayı yaz aylarında daşır.

Kənd ərazisində dağ-şabalıdı, qəhvəyi dağ-meşə torpaqları səciyyəvidir. Meşələrində palıd, vələs, fıstıq ağacları talalar şəklində qalmışdır. Dağ yamacları kəskin parçalanmış, dərin dərələr əmələ gəlmişdir. Kəndin şimal-qərbində Səlk dağının yamacları sal qayalar üzərində ardıc ağacları talalar şəklində yayılıb.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndinin əhalisi tarixən köçəri həyat tərzi keçiriblər. Yayda yaylağa, qışda Kür qovuşanda qışlaq yerlərinə gedərmişlər. Yaylaq vaxtı ən cox Fərməştəpə, Qannıca, Qaragöl, Tavlaçüxura çıxarmışlar. İşğala qədər evlərin sayı 68, əhalinin sayı 281 nəfər olmuşdur. Hazırda orta məktəb, klub, kitabxana, poçt-teleqraf, tibb məntəqəsi, böyük mağaza işğal altıdadır. Əhali heyvandarlıq və taxılçılıqla məşğul olmuşlar. Son dövrlər əkinçiliklə-bostançılıqla məşğul olurdular.

Tanınmış şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

Tanınmış dövlət xadimi Qara İlyasov və Azərbaycanın xalq şairi Ramiz Rövşən, uzun müddət xarici ölkələrdə SSRİ-nin konsulu, səfiri olmuş general-mayor Quliyev Hüseyin Abbasqulu oğlu əslən bu kənddəndir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]