Teymur Müskanlı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
TEYMUR MÜSKANLI
Xəritə
Qubadlı rayonu
Qubadlı rayonu
Məlumatlar
Ərazi 18,7 km²
Əhali 450 nəfər ()
Əhali sıxlığı 24 nəfər/km²
Yüksəklik 700-800 m metr
Koordinatlar
İnzibati İdarə
Ölkə Azərbaycan
Rayon Qubadlı rayonu
İcra nümayəndəsi Balay Məşdi oğlu Quliyev

Teymur Müskanlı (həmçinin Yuxarı Müskanlı) — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 14 mart 1933-cü ildə Teymur Müskanlı kənd Şurasının Mərkəzi olmuşdur. Həmin Şuranın tərkibinə Abdalanlı, Balahəsənli, Bəxtiyarlı, Əliquluuşağı, Ləpəheyranlı, Məlikəhmədli, Qundanlı kəndləri daxil olmuşdur. Teymur Müskanlı kənd inzibati ərazi dairəsi kimi yarandığı tarix isə 10 yanvar 1957-ci il hesab olunur.

1993-ci il 31 avqust tarixində Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Azərbaycan Respublikası Qubadlı RİHB-nın Teymur Müskanlı kənd inzibati ərazi dairəsi Bərgüşad çayının hər iki sahilində yerləşir. Bu inzibati ərazi dairəsi 3 kəndi-T.Müskanlı, Balahəsənli və Xıdırlını əhatə edir.

1 yanvar 2014-cü il tarixdə ümumi əhali-450 nəfər olmuşdur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndi Bərgüşad çayının sağ sahilində, Səlk dağının ətəyində yerləşir.Kənd Qundalı, Balahəsənli,Məlikəhmədli,Cılfır kəndlərilə həmsərhəddir. Kəndin adı inqilaba qədərki rus dilində olan ədəbiyyatlarda Kunanlu Muskanlı (Qundanlı Müskanlı adının təhrif olunmuş forması) kimi qeyd edilmişdir.

Teymur Müskanlı yaşayış məntəqəsini əvvəllər Diləli Müskanlı kəndindən ayrılmış ailələr salmışlar. Yeni kəndi əvvəlkindən fərqləndirmək üçün ona Teymur şəxs adı əlavə olunmuşdur. Müskanlı sözünün etimologiyasına görə "Müskan" "mis olan yer" deməkdir. Bəzi məlumatlara görə isə XIII əsrdə Teymurun yürüşləri zamanı müskan nəsillərinin az bir qismi Azərbaycana köçərək burada məskunlaşıb. Mümkündür ki, Teymur komponenti bununla bağlıdır. Müskanlı sözü "müskəndən olanlar", "müskənlilər" mənasındadır. "Müskən" həm də ərəb dilində iskan, məskən deməkdir.

Teymur Müskanlı kəndindən XIX əsrdə Tarovlu, Çardaqlı kəndlərinə köçüb məskunlaşan kürd tayfaları olmuşlar. Hal-hazırda həmin kəndlərdə olan coğrafi toponimlər bunu sübut edir.

Teymur Müskanlı kəndi rayon mərkəzindən 15 km şimal-qərbdə yerləşir.Kəndlə Həkəri dəmiryol stansiyasına qədər olan məsafə 37 km-dir.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndində hal-hazırda 15 nəfər ali məktəblərdə təhsil alır. Ümumi götürdükdə əhalinih 100 nəfərdən artığı Ali təhsillidir. Bunlardan 3 nəfəri Babayev Famil Əvəz oğlu, Məmmədov Zülfü Məmməd oğlu və Həziyeva Amalya İslam qızı alimlik dərəcəsi almış insanlardır.Bu kənddə doğulan dövlət qulluqçuları Qara Ilyasov, Atayev Misirxan Əli oğlu, Atayev Əli Misirxan oğlu və Azərbaycanın fəlsəfi şairi Ramiz Rövşən digərləri,yaşıyıb yaratmışlar. Kənd ağsaqqaları Fərzəliyev Zöhrab, Məmmədquliyev Məşdi, İsmayılov Cəbrayıl,Abuşov Şərif, Ağakişiyev Musa,Həziyev Bayram, Həsənov Həşi, Heydərov Hümbət, Qüliyev Abbasqulu,Məmmədov Kərim və digərləri elin ən ağır günlərində birlikdə əziyyət cəkmişlər.Uzun müddət xarici ölkələrdə səfir olmuş general -mayor Quliyev Hüseyn Abbasqulu oğlu kecmiş SSRİ-da tanınmışdır.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndi dəniz səviyyəsindən 700-800m hündürlükdə yerləşir.Kəndin yerləşdiyi dağlıq ərazi Mezazoy erasının əhəng daşlarından,şistlərdən, qum daşlarından,düzənlik və dağətəyi zonalar isə kaynazoy dövrü çöküntülərindən təşkil olunmuşdur. Burada qışı quraq keçən mulayim isti iqlim hakimdi. Havanın orta temperaturu 10-14 C,yağıntıların miqdarı isə 300–600 mm-dir. Çaylar əsasən yağış, qismən də yeraltı sularla qidalanırlar.Kənd ərazisindən mənbəyini Qarabağ vulkanik yaylasında 3040 m hündürlükdən götürən Bərgüşad çayı axıb keçir. Bərgüşad çayı yaz aylarında daşır. Kənd ərazisində dağ-şabalıdı, qəhvəyi dağ-meşə torpaqları səciyyəvidir. Meşələrində palıd, vələs, fıstıq ağacları talalar şəklində qalmışdır.Dağ yamacları kəskin parşalanmış, dərin dərələr əmələ gəlmişdir.Kəndin şm-qərbində Səlk dağının yamacları sal qayalar üzərində ardıc ağacları talalar şəklində yayılıb.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Teymur Müskanlı kəndinin əhalisi tarixən köçəri həyat tərzi keçiriblər.Yayda yaylağa,qışda Kür qovuşanda qışlaq yerlərinə gedərmişlər.Yaylaq vaxdı ən cox Fərməştəpə,Qannıca,Qaragöl,Tavlaçüxura çıxarmışlar.İllik yağ,motal pendirlərini toplayıb sağlam, gümrah şəkildə evə dönərmişlər.Kənddə daimi köç salmış üş tayfa yaşayıb.Bunlar mammolu,xammolu,xanolu və digərləri sonradan bu kəndə başqa yerdən köçüb gələnlərdir.Amma buna baxmayaraq hamısı bir-birinə qız verib,qız alaraq qohum olub,qaynıyıb qarışmışlar.İşğala qədər evlərin sayı 68,əhalinin sayı 281 nəfər olmuşdur.Kəndə 1930-cu ildə kənd ağsaqqalı Bala Məşdioğlunun verdiyi damı məktəb etmişlər.Hal-hazırda orta məktəb,klub,kitabxana,poçt-teleqraf,tibb məntəqəsi,böyük mağaza işğal altıdadır.Əhali heyvandarlıq və taxılçılıqla məşğul olmuşlar. Son dövrlər əkinçilikl-bostançılıqla məşğul olurdular.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Akif Muradverdiyev. Zəngəzur. Tariximizin yaddaşı. Bakı: Xəzər, 2007, səh. 463.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]