Kərkicahan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
KƏRKİCAHAN
Xəritə
Xocalı rayonu
Xocalı rayonu
Məlumatlar
Ərazi Dağlıq Qarabağ Muxtar vilayəti 4.3 km²
Əhali 4.793 (1991 – 2.140)
Əhali sıxlığı 4 kv m – 10 nəfər nəfər/km²
Yüksəklik 2000-3000 metr
Koordinatlar
Poçt kodu Aze 2600
İnzibati İdarə
Ölkə Azərbaycan
Coğrafi bölgə Dağlıq Qarabağ
Rayon Xocalı rayonu
Şəhər Xankəndi şəhəri

Kərkicahan — Azərbaycan Respublikasının Xankəndi şəhərinin inzibati ərazi vahidində şəhər tipli qəsəbə[1].

28 dekabr 1991-ci ildən Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altındadır.

Mündəricat

[redaktə] Tarixi

1960-cı illərdə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin millətçi erməni rəhbər orqanları qəsəbənin adını yaşayış məntəqələrinin rəsmi siyahısından çıxarıb özünü Xankəndi şəhərinə (Stepanakertə) birləşdirmişdilər. Azərbaycanlılar yaşayan bu qədim kəndə şəhər tipli qəsəbə statusu verilmişdir. Xankəndi şəhəri vaxtı ilə Qarabağ xanı Pənahəli xanın oğlu Mehdiqulu xan Kərkicahan yaxınlığında salmışdır. Oykonim mənbələrdə Kərkican və ya Kirkican kimi qeydə alınmışdır. Əsli Kərkican olan bu etnotoponim kərki tayfa adından və yer, məkan bildirən – can topoformantından ibarət olub, "kərki tayfasının məskəni" mənasındadır[2].

Kərkicahan uğrunda döyüşlərdə 150-dən çox azərbaycanlı, 40 qadın və 110 kişi şəhid olub. Həmin vaxt kəndin müdafiəsi yerli əhali, polis və yenicə yaranmış Azərbaycan Ordusunun bir qrup əsgəri tərəfindən təşkil olunmuşdu. Lakin bu müdafiə qüvvələri Xankəndi istiqamətindən qəsəbəyə doğru hücuma keçən erməni silahlılarının istifadəsində hərbi texnika və ağır silahlar olduğundan, son nəticədə geri çəkilməyə məcbur oldular. Bununla belə, pis silahlanmış Azərbaycan əsgərləri bir müddət erməni silahlılarının hücumlarının qarşısını aldılar və bunun hesabına dinc əhali qəsəbədən çıxa bildi. [3] Kərkicahan kəndi uğrunda gedən döyüşlər haqqında rejissor Ceyhun Mirzəyev tərəfindən "Fəryad" bədii filmi çəkilmişdir. [4]

Şəhidlər Sayı
1-20 yaş 37
21-55 yaş 60
56 və yuxarı 33

[redaktə] Kərkicahan SSRİ dövründə

Kərkicahanda 1922-ci və 1978-ci illərdə iki zavod açılır. 1930-cu ildə respublikanın erməni rəhbərliyi tərəfindən Qarabağa yenidən erməni əhali yerləşdirilir.Onlardan 700 nəfəri Kərkicahana gətilir.

İkinci dünya müharibəsi zamanı Kərkicahandan 79 nəfərini şəhid olmuş, 20 nəfər itkin düşmüş və 32 nəfər müharibə əlili olmuşdur.

1960-cı və 1991-ci ildə burada məktəblər açılır. 1950-1970-ci illərdə yanğınsöndürmə idarəsi, ATS, bağça, klub, su və qaz idarələri, stadion, 2 park, 2 hotel, pansionat, SES və bir çox idarələr yaradılır. Kərkicahan həm də Azərbaycanın əsas kurort yerlərindən biri idi.

[redaktə] Mədəniyyət və tarixi abidələr

Kərkicahanda 1988-ci ildə qazıntılar zamanı III əsrdən qalma yazılı daşlar, qoç fiqurlu kiçik daşlar və bir çox bəylərin-xanların vaxtilə gizlətdiyi küplər və xəzinələr tapılmışdır. Nəticədə məlum olmuşdur ki, bu kəndin əsası bizim eranın yaranışı dövründə (b.e. 1-3) qoyulmuşdur. Ümumi olaraq Kərkicahanda Məhəmmədhəsən xanın evi (1940-1950-ci illərdə ev məktəb kimi fəaliyyət göstərirdi, daha sonralar ev muzey kimi fəaliyyət göstərmişdi.) 12-ci əsrin qəbirləri, 8 guşəli minarələr, kurqanlar, qədim məhəllələr (ən cavanı 15-ci əsrdə tikilmişdir), qazıntılar zamanı çıxmış abidələr, heykəllər və s. olmuşdur. Bunların bir çoxu hazırda ermənilər tərəfindən məhv edilir.

Kənddə xalçaçılıq çox inkişaf etmişdir. Xuncur və digər xalça növləri tikilir və bütün SSRİ ərazisində satılırdı.

[redaktə] İqtisadiyyatı

Kərkicahanda 2 məktəb (S.Vurğun adına və N.Şahmuradov adına), 1 bağça, mədəniyyət evi, 1 texnikum, 2 muzey, kitabxana, klub, 3 dərnək, stadion, idman məktəbi, memarlıq məktəbi, qız liseyi, su, qaz, işıq idarəsi, 1000-dən çox abonenti olan ATS, bütün Xankəndiyə yayımlandıran teleqovşağ və xalçaçılıq məktəbi var idi.

[redaktə] Coğrafiyası iqlimi və təbiəti

Mülayim-istidir. Burada pambıq, fındıq, kök, əzgil, taxıl, göyərti bitkilərinin əkini geniş yayılmışdır. Bu səbəbdən də, Azərbaycanın ən böyük sovxozlarından biri Kərkicahanda idi. Kərkicahan Xankəndinin cənub-qərbində yerləşir. Kərkicahanda 4 böyük meşə vardır:

  • Zərdi meşəsi
  • Kərkicahan - Kosalar dağlarının arasında yerləşən meşə
  • Fındıqlı - Kərkicahanla Bəhlulunun arasında yerləşirdi
  • Cənub meşəsi - Kərkicahanla Şuşanın arasında yerləşirdi

[redaktə] Flora və faunası

Kərkicahanı Kosalarla birləşdirən dağda meşə vardı. Bu meşə bitki növlərilə, heyvanlarıyla çox zəngin idi. Burada şam, qoz, vələs, meşə çiyələyi, çinar kimi dəyərli bitkilər və meşədə cüyür, dovşan, dağ keçisi, tülkü, qonur ayı var idi ki, indi onlar məhv olmaq üzrədir. Ermənilər meşələri doğrayaraq mebel sahəsində istifadə edirlər. Heyvanları isə xarici ölkələrin zooparklarına guya Qafandan gətirilmiş heyvan növləri adı ilə baha qiymətə satırlar.

[redaktə] Əhalisi

4.794 nəfər. 2.035 nəfər qadın (46%), 2.759 nəfər kisi(54%).

[redaktə] Görkəmli şəxsləri

[redaktə] Burada olan nəsillər

Cavanşirlər nəsli - bu nəslin ilk nümayəndəsi olan Pənahəli xan əslən buralıdır.

Həsənbəylər nəsli - Bu nəslin əsasını qoymuş Həsən bəy də Kərkicahanda dünyaya göz açıb.

[redaktə] Şəkilləri

[redaktə] İstinadlar

  1. ↑ Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, II cilddə. Bakı-2007. I cild, səh.278.
  2. ↑ Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, II cilddə. Bakı-2007. I cild, səh.278.
  3. ↑ http://www.d-a-k.org/index.php?option=com_content&task=view&id=712&Itemid=1
  4. ↑ Fəryad" filmindəki dəhşətlərin gerçək üzü

[redaktə] Xarici keçidlər

[redaktə] Mənbə

  • Qasim Q. Əsrin faciəsi – Xocalı.Serq-Qerb, Bakı, 1999.
  • Organization.az "Kərkicahan şəhidləri", 2011

[redaktə] Həmçinin bax

Mənbə — "http://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Kərkicahan&oldid=2153527"
Alətlər sandığı
Adlar fəzası

Variantlar
Görünüş
Hərəkətlər
Bələdçi
Keyfiyyətli səhifələr
Xüsusi
Alətlər sandığı
Başqa dillərdə