Vyetnam müharibəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Vyetnam müharibəsi 1965-1973 illərdə kommunist Şimali Vyetnama qarşı ABŞCənubi Vyetnam hərbi fəaliyyətləri. Müharibədə ABŞ quru qoşunlarının 68%, dəniz piyadasının 60%, strateji aviasiyasının 50% və taktika aviasiyasının 32% istifadə olunmuşdur. 1973 il martın 29-da Amerika qoşunlarının təxliyəsi başa çatdı və 1975-ci il aprelin 30-da Cənubi Vyetnam paytaxtı Sayqon tutulmuşdur.

Tankin körfəzində Amerika gəmilərinə Vyetnam gəmilərinin guya hücumu haqqında bəhanədən istifadə edərək 1964-cü ilin aprelində ABŞ prezidenti Lindon Conson Vyetnam səmasını bombalamağa başlamaq haqqında əmr verdi. Əslində bundan məqsəd Sakit Okean və Uzaq Şərqdə ABŞ-ın mövqeyini daha da gücləndirmək idi. Məhz bu məqsədlə 1965-ci ildə ABŞ Vyetnamda 550 minə qədər qoşun kontingenti yerləşdirdi. Müharibə ABŞ daxilində real əmək haqqının aşağı düşməsinə səbəb oldu. Ölkədə Vyetnamdakı müharibə əlyehinə hərəkat gücləndi. 1965-ci ildə ABŞ-ın 100-ə qədər şəhərində Vyetnam günləri keçirildi. Artıq 1968-ci ilin payızı üçün Veytnamda ABŞ hərbçilərindən 30 min nəfər ölmüş, 180 min nəfər yaranmış və itkin düşmüşdü. 70-ci illərin əvvəllərində ABŞ-ın Hind-Çindəki təcavüzünün miqyası genişlənmişdi. 1970-ci ildə Amerika qoşunları Kambocaya, 1971-ci ildə isə Laosa girdilər. 1971-ci ildə prezident Riçard Nikson Vyetnam Demokratik Respublikasının yenidən bombalanması əmrini verdi. Lakin ABŞ-ın hakim dairələri Vyetnam xalqının iradəsini qıra bilmədilər. 1973-cü ilin yanvar ayının 27-də Parisdə Vyetnamda müharibənin dayandırılmasına dair razılıq imzalandı. Amerika orduları Cənubi Vyetnamdan çıxarıldı. Hind-Çində 1975-ci ilin yazında müharibə ABŞ tərəfindən tamamilə dayandırıldı. ABŞ bu mühabirəyə 150 milyard dollar xərcləmişdi. Müharibədə ABŞ 56 min insan itirmişdi.