Şengen razılaşması

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şengen razılaşması
Benilüks İqtisadi İttifaqı ölkələri, Almaniya Federativ Respublikası və Fransa Respublikası arasında Sərhəd məntəqələrində nəzarət yoxlamalarının tədricən aradan qaldırılması haqqında Saziş
14 iyun 1985-ci il tarixdə Şengen Sazişinin imzalanması
İmzalanma tarixi14 iyun 1985
YerŞengen, Lüksemburq
Qüvvəyə minməsi26 mart 1995
Orijinal
imzalayanlar
Flag of Belgium (civil).svg Belçika
Flag of France.svg Fransa
Flag of Germany.svg Almaniya
Flag of Luxembourg.svg Lüksemburq
Flag of the Netherlands.svg Niderland
ƏmanətdarLüksemburq Hökuməti

Şengen razılaşması - gömrük-sərhəd nəzarətinin ləğv olunması haqqında 14 iyun 1985-ci ildə 5 Avropa ölkəsi (Belçika, Niderland, Lüksemburq, Fransa, AFR) arasında Lüksemburqun Şengen şəhərində imzalanmış razılaşma. 26 mart 1995-ci il tarixindən qüvvəyə minmişdir.

Şengen zonası ölkələri arasında sərhəd yoxlama məntəqələri ləğv olunmuş və Şengen vizası almış turist və qonaqların Zona daxilində sərbəst hərəkəti təmin edilmişdir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İnsanların azad hərəkət prinsipi hələ 1957-ci il Roma müqaviləsində nəzərdə tutulmuşdur. Bununla belə, üzv dövlətlər tərəfindən həmin dövlətin vətəndaşlarının sərhəd keçid məntəqəsində pasport və gömrük yoxlamalarında nəzarət qalmaqda davam edirdi. Üzv dövlətlər arasında belə yoxlamalar barəsində mübahisə yarandıqdan sonra 14 iyun 1985-ci ildə Avropa İqtisadi Birliyinin beş üzv dövləti — Belçika, Niderland, Lüksemburq, Fransa, AFR müvafiq sazişi imzaladılar. Qeyd etmək lazımdır ki, bəzi ölkələr, o cümlədən, Böyük Britaniya milli sərhədlərinin təhlükəsizliyini qorumaq məqsədilə müqaviləyə qoşulmamışdı.

Həmin razılaşmadan beş il keçdikdən sonra 19 iyun 1990-cı ildə II Şengen müqaviləsi imzalandı. Bu, bir tərəfdən, I Şengen müqaviləsinin tətbiqi məsələlərini əhatə edir, digər tərəfdən, vahid daxili bazarda sərbəst hərəkəti və sərhəd nəzarət məsələlərini (ildə bir dəfə pasport nəzarətinin həyata keçirilməsi) həll edirdi.

Şengen razılaşması 1991-ci ilin oktyabr ayında keçirilən Berlin konfransında müzakirə edildi. Konfransda Şərqi Avropadan da (Polşa, Çexoslovakiya, Macarıstan, Litva, Ukrayna) nümayəndələr də daxil olmaqla 27 dövlət iştirak edirdi. Konfrans Qərb dövlətlərinin təşəbbüsü ilə Şərqdən gələn mühacirlərin qarşısının alınması, onların vətənə qaytarılması məsələləri ilə əlaqədar keçirilirdi. Bu məqsədlə, 1994-cü illərin əvvəllərindən başlayaraq, Şengen dövlətlərinin İcra Komitəsi müəyyən mənada mühacir axınını dayandırdı.

Şengen razılaşmasının yerinə yetirilməsi ilə bağlı öhdəliklər iştirakçı dövlətlər tərəfindən narkotik vasitələrin yayılmasına, terrora və digər cinayətkar əməllərə qarşı mübarizənin gücləndirilməsini zəruri edirdi. Bu məqsədlə 1995-ci ilin iyul ayında Avropol - Avropa Polis İdarəsi yaradıldı.

Üzv ölkələr[redaktə | əsas redaktə]

İndiyədək ümumilikdə 30 dövlət - Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin əksəriyyəti və 3 qeyri-üzv ölkə - İslandiya, Norveçİsveçrə bu razılaşmaya qoşulmuş və bu ölkələrdən 15-i (Avstriya, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almaniya, İslandiya, İtaliya, Yunanıstan, Lüksemburq, Niderland, Norveç, Portuqaliya, İspaniyaİsveç) razılaşmadan irəli gələn öhdəlikləri yerinə yetirməkdədirlər. İrlandiya RespublikasıBöyük Britaniya isə razılaşmada yalnız polis-məhkəmə əməkdaşlığı çərçivəsində iştirak edirlər, sərhəd nəzarəti və viza rejimi ləğv olunmayıb.

Avropa İttifaqına üzv olan daha 9 ölkədə (Polşa, Çexiya, Slovakiya, Macarıstan, Latviya, Litva, Estoniya, MaltaSloveniya) 21 dekabr 2007-ci ildən sərhəd nəzarəti ləğv edilmiş, 29 mart 2008-ci ildən isə hava sərhədlərindəki nəzarət aradan qaldırılmışdır.

Şengen vizasının mahiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Schengen Agreement map.svg

Null




Qoşulanlar

     Qoşulanlar
     Qüvvəyə minməyib
     Qoşulmaq istəyənlər
     Yalnız polis və məhkəmə sahəsində əməkdaşlıq

Avropa Birliyinə üzv olmayan ölkələrin vətəndaşlarının Şengen zonasına səyahət etməsi Şengen vizasının tətbiq edilməsi nəticəsində asanlaşdırılıb. Şengen ölkəsinə səyahət edən zaman vahid viza sisteminin bir çox üstünlüyündən yararlanmaq olar. Şengen vizası ilə bir ölkəyə daxil olub bütün Şengen zonasında azad səyahət etmək mümkündür. Daxili sərhədlərin nəzarəti ləğv edilib. Lakin təhlükəsizliyi təmin etmək üçün Şengen zonasında bəzən nəzarətə də rast gəlinir. Daxili uçuşlar, yol və qatar səyahətləri də tədricən ölkədaxili səyahətlər kimi idarə olunur.

Hara müraciət etmək lazımdır?[redaktə | əsas redaktə]

Əgər siz yalnız bir Şengen ölkəsinə səyahət etmək istəyirsinizsə, o zaman yalnız həmin ölkənin səfirliyinə müraciət etməlisiniz. Şengen zonasının müxtəlif ölkələrinə səyahət etməyi nəzərdə tutursunuzsa, o zaman əsas istiqamətiniz olan ölkənin səfirliyinə müraciət etməlisiniz. Əgər siz müxtəlif Şengen ölkələrinə səyahət etməyi nəzərdə tutursunuzsa və onlardan heç biri sizin əsas istiqamətiniz deyilsə, o zaman siz ərazisinə birinci daxil olacağınız ölkənin səfirliyinə müraciət edirsiniz.

Üzvlük tarixləri[redaktə | əsas redaktə]

26 mart 1995

26 oktyabr 1997

1 dekabr 1997

26 mart 2000

25 mart 2001


21 dekabr 2007

noyabr 2008

2009

2011

Namizəd ölkələr

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • M.Quliyev. Avropa hüququ. Bakı, 2009, 420 səh.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]