38°20′30″ şm. e. 43°02′07″ ş. u.{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page

Ağdamar kilsəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Akdamar kilsəsi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Ağdamar kilsəsi
Ախթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի
AkdamarIslandChurch.jpg
38°20′30″ şm. e. 43°02′07″ ş. u.{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page
Ölkə Türkiyə Türkiyə
Yerləşir Van ili, Van gölü adası
Aidiyyatı Erməni Qriqoryan Kilsəsi
Memar Manuel
Sifarişçi Qagik Artsruni
Tikilmə tarixi 915—921-ci illər
Üslubu Erməni memarlığı
Vəziyyəti muzey kimi fəaliyyət göstərir
Ağdamar kilsəsi (Türkiyə)
Locator Dot2.gif
Ağdamar kilsəsi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Ağdamar kilsəsi (erm. Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի) Türkiyənin Van bölgəsində Van gölünün içərisində kiçik Ağdamar adasında yerləşən erməni kilsəsi. Ağdamar kilsəsi yeganə Surb Xaç kilsəsi hesab olunur. Qüds şəhərindən İrana gətirilən əsil xaç nümunəsi VII əsrdə Van gölünün yaxınlığına gətirilir. Burada gölün üzərində yerləşən adada xaçı gizlətmək üçün kilsənin inşa olunmasına başlanılır. Tikintinin başlamasına erməni hökümdarı I Qaqik göstəriş vermişdir. 915-ci ildə memar Manuel tərəfindən adada kilsə inşasına başlanılır. Tikinti 6 il davam etmiş və 921-ci ildə tamamlanmışdır.

Adanın cənub tərəfində inşa olunmuş kilsə memarlıq baxımından Orta əsr erməni memarlığını təmsil edir. Qızıl andezit daşından inşa olunmuş kilsənin çöl divarında müxtəlif heyvan relyefləri əks olunmuşdur. Çöl divarında İncildən bəzi səhnələr çanlandırılmışdır. Kilsənin şimal-şərq tərəfində yerləşən əlavə ibadət mərkəzi 1296 - 1336-cı illərdə, qərbində yerləşən qonaq evi isə 1793-cü ildə inşa olunmuşdur. Şimal tərəfdə yerləşən ibadət mərkəzinin nə zaman inşa olunduğu dəqiq məlum deyil.

1951-ci ildə Türkiyənin şərqində yerləşən kilsələrin dağıdılması barədə yerli icra orqanlarına göstəriş verilmişdir. Göstərişə əsasən Ağdamar kilsəsidə ucurulmalı idi. Kilsənin yaxın zamanda ucurulacağından xəbər tutan jurnalist Yaşar Kamalın cəhtlərindən sonra kilsənin dağıdılması barədə olan qərar ləğv olunmuşdur. 1915-ci il hadisələrindən sonra Türkiyə hakimiyyəti kilsədə dini ibadətlərin icra olunmasını qadağan etmişdir.

2005 - 2007-ci illərdə Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi kilsə üzərində bərpa işlərinin aparılması üçün 1.5 milyon dollar pul ayırmışdır. 19 sentyabr 2010-cu ildə Türkiyə erməniləri kilsədə 95 illik fasilədən sonra dini mərasim təşkil etmişdilər. Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi ermənilərə ildə bir dəfə kilsədə ibadət təşkil etməyə icazə vermişdir.