Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(BDU Coğrafiya fakültəsi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

BDU
Coğrafiya fakültəsi

BDU Cografiya fakultesi.PNG
Yaranma tarixi 1944
Şəhər Bakı
Ölkə Azərbaycan
Koordinat 40°22'23.1"N 49°48'42.3"E
Ünvan BDU, Əsas bina, 4-cü mərtəbə
Vebsayt BDU Coğrafiya fakültəsi

Fakültə haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Keçmiş SSRİ Ali Təhsil Nazirliyinin qərarına əsasən 1944-cü ildə ilk dəfə Azərbaycan Dövlət Universitetində Coğrafiya ixtisası üzrə tələbə qəbulu aparıldı və Geologiya-coğrafiya fakültəsi yaradıldı. 1945-1946-cı tədris ilindən fakültədə Coğrafiya ixtisası üzrə azərbaycan və rus bölmələrinə tələbə qəbulu aparıldı. Aidiyyətli nazirliklərin və Azərbaycan Elmlər Akademiyası institutlarının kadr tələbatını nəzərə alaraq və fakültədə kartoqrafiya (1972-ci il), hidrometeorologiya (1973-cü il ) və ətraf mühiti mühafizə və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə (1979-cu il) kafedraları yaradıldı. 1970-ci illərdən BDU Geologiya-coğrafiya fakültəsində kartoqrafiya, hidrometeorologiya və ekologiya ixtisaslarına tələbə qəbul edildi.

İxtisas istiqamətlərinin genişlənməsi və kadr tələbatının artması 1991-ci ildə BDU-da sərbəst Coğrafiya fakültəsi təşkil etməyə imkan verdi. 2007-ci ildə Coğrafiya fakültəsində yeni və mühüm bir kafedra - «Azərbaycan coğrafiyası» kafedrası təşkil edildi. Beləliklə, hazırda Coğrafiya fakültəsi kollektivi təbiət elmlərinin 5 sərbəst istiqaməti üzrə kadr hazırlığını və elmi araşdırmaları yerinə yetirir.

1991-ci ildə tələbələrin tədris təcrübəsini təşkil etmək üçün Xızı rayonunda Altıağac təcrübə bazası yaradıldı və 2000-ci ildən həmin bazada böyük abadlıq işləri həyata keçirilməyə başlandı. 2013-cü ildə Quba rayonunun II Nügədi kəndində Bakı Dövlət Universitetinin tədris-təcrübə və istirahət mərkəzinin açılışı olmuşdur. Universitetin həyətində son illər meteoroloji stansiya təşkil edilmişdir. Tələbələr burada meteoroloji müşahidələr aparırlar.

Hazırda Coğrafiya fakültəsinin bakalavr pilləsində 1107 tələbə təhsil alır (bunlardan 795 nəfər əyani, 312 nəfər qiyabi şöbədə oxuyur). Magistratura pilləsində 100 nəfər, aspiranturada isə 12 nəfər dissertasiya işləri üzərində çalışır.

Hər il Coğrafiya fakültəsində tələbələrin, magistrant və aspirantların coğrafiyanın, coğrafi ekologiyanın, hidrometeorologiyanın, kartoqrafiyanın ayrı-ayrı problemlərinə dair elmi konfranslar təşkil edilir və təqdim olunmuş məruzə mətnləri, yaxud tezisləri toplu halında nəşr edilir.

Fakültənin professor-müəllim heyətinin yerinə yetirdiyi elmi axtarışların nəticələrinə dair hər il geniş elmi konfranslar keçirilir .

Coğrafiya fakültəsində yay imtahan sessiyasından sonra Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində Xızı rayonunun Altıağac qəsəbəsində və Quba rayonunun II Nügədi kəndindəki təcrübə bazalarında tələbələrin çöl təcrübələri təşkil olunur. Tədris ili müddətində kafedralar Abşeron-Qobustan, Quba-Xaçmaz, Lənkəran, Şəki-Zaqatala zonalarında maraqlı təbiət və rekreasiya obyektlərinə tələbələrin 1-2 günlük ekskursiyasını təşkil edir və nəticələrini elmi seminarlarda müzakirə edirlər.

Coğrafiya fakültəsi əməkdaşları “Bakı Universitetinin xəbərləri” elmi jurnalının təbiət elmləri seriyasında maraqlı elmi məqalələrlə çıxış edir və ildə 4 nömrəsi çıxan jurnalın hər sayında coğrafiyanın müxtəlif problemlərinə aid 5-6 məqalə nəşr etdirirlər. Coğrafiya fakültəsinin 60 illiyinə, görkəmli coğrafiyaşünas alimlərin yubileylərinə həsr olunmuş elmi konfranslar və yığıncaqlar keçirilmişdir.

Hazırda fakültənin kafedraları AMEA Coğrafiya, Geologiya, Torpaqşünaslıq və Aqrokimya, Botanika institutları, Azərbaycan Aerogeodeziya Birliyi, Azərbaycan Respublikasının Hidrometeorologiya və Ətraf Mühitin Mühafizəsi Komitələri, Azərbaycan Kartoqrafiya Fabriki, həmçinin Moskva və Tbilisi Dövlət Universitetlərinin Coğrafiya fakültələri ilə əməkdaşlıq edir. Coğrafiya fakültəsinin professor-müəllim heyəti mühüm elmi tədqiqatlarla yanaşı, tələbələri proqram, dərs vəsaiti, tədris xəritələri və digər əyani vəsaitlərlə təmin etmək üçün mütəmadi olaraq çalışırlar. Coğrafiya fakültəsində 6 kafedra fəaliyyət göstərir.

Bakalavr pilləsində aşağıdaki ixtisaslar üzrə kadrlar hazırlanır :

  • Coğrafiya
  • Coğrafiya müəllimliyi
  • Turizm və otelçilik
  • Hidrometeorologiya
  • Geodeziya və xəritəçilik mühəndisliyi

Magistratura pilləsində aşağıdakı ixtisaslar üzrə kadrlar hazırlanır :

  • İqtisadi və sosial coğrafiya
  • Dünyanın iqtisadi və sosial coğrafiyası
  • Azərbaycan və onunla qonşu olan ölkələrin iqtisadi və sosial coğrafiyası
  • Dünya təsərrüfatının coğrafiyası
  • Ərazi planlaşdırma və rayon planaalma
  • Azərbaycanın fiziki coğrafiyası
  • Geomorfologiya
  • Landşaftşünaslıq
  • Hidrologiya
  • İqlimşünaslıq
  • Fiziki okeanoqrafiya
  • Ölkəşünaslıq və beynəlxalq turizm
  • Turizm və sosial-mədəni servis xidməti
  • Xəritəçilik
  • Tətbiqi geodeziya

Doktorantura (fəlsəfə doktoru, elmlər doktoru) pilləsində aşağıdakı ixtisaslar üzrə kadrlar hazırlanır :

  • Sosial-iqtisadi və siyasi coğrafiya
  • Fiziki coğrafiya və biocoğrafiya, torpaq coğrafiyası, landşaftın geofizikası və geokimya
  • Qurunun hidrologiyası, su ehtiyatları, hidrokimya
  • Xəritəşünaslıq

Struktur[redaktə | əsas redaktə]

Dekanlıq[redaktə | əsas redaktə]

  • Dekan: c.e.d. Məmmədova Şəkər İdayət qızı
  • Bakalavriat üzrə dekan müavini: c.ü.f.d., dos. Əhlimanov Ramiz Mirağa oğlu
  • Humanitar və sosial məsələlər üzrə dekan müavini: c.ü.f.d., dos. Nuriyev Elxan Balahəsən oğlu
  • Elmi işlər və magistratura üzrə dekan müavini: c.e.d. Məmmədova Şəkər İdayət qızı
  • Qiyabi şöbə üzrə dekan müavini: b/m Hüseynzadə Firudin Meydan oğlu

Kafedralar[redaktə | əsas redaktə]

  • Fiziki coğrafiya
  • İqtisadi və sosial coğrafiya
  • Azərbaycan coğrafiyası və coğrafiyanın tədrisi metodikası
  • Xarici ölkələrin iqtisadi-siyasi coğrafiyası və turizm
  • Hidrometeorologiya
  • Geodeziya və kartoqrafiya

Kafedralar və kafedra müdirləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Fiziki coğrafiya kafedrasının müdiri: c.e.d., prof. Qəribov Yaqub Əli oğlu
  • İqtisadi və sosial coğrafiya kafedrasının müdiri: c.e.d., prof. Həsənov Tapdıq Güləhməd oğlu
  • Azərbaycan coğrafiyası və coğrafiyanın tədrisi metodikası kafedrasının müdiri: c.e.d., prof. Əfəndiyev Vüsət Əmir oğlu
  • Xarici ölkələrin iqtisadi-siyasi coğrafiyası və turizm kafedrasının müdiri: c.ü.f.d., dos. Soltanova Həbibə Bayraməli qızı
  • Hidrometeorologiya kafedrasının müdiri: c.e.d., prof. İmanov Fərda Əli oğlu
  • Geodeziya və kartoqrafiya kafedrasının müdiri: t.e.d., prof. Qocamanov Məqsəd Hüseyn oğlu

Tələbə həyatı[redaktə | əsas redaktə]

BDU-da tələbələrin ictimai həyatda iştirakını və asudə vaxtlarının səmərəli keçməsini təşkil etmək üçün bir sıra təşkilatlar fəaliyyət göstərir. Bu təşkilatlardan Tələbə Elmi Cəmiyyəti, Tələbə-Gənclər Təşkilatı, Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi daha fəaldırlar. Digər fakültələrdə olduğu elmi, Coğrafiya fakültəsinin tələbələri də universitetin ictimai və siyasi həyatında fəal iştirak edirlər.

Fakültə Tələbə Elmi Cəmiyyətinin fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

  • Tələbələrin elmi fəaliyyət marağının artması ilə bağlı tədbirlər
  • İntellektual oyunların təşkili
  • Respublika fənn olimpiadalarında tələbələrin iştirakının təmini
  • Fakültədaxili yarışların keçirilməsi
  • Əlaçı və yaxşı oxuyan tələbələrin öz istəklərinə uyğun kafedralara istiqamətləndirilməsi
  • Elmi seminar və konfransların təşkili, fəal tələbələrin bu konfranslarda iştirakının təmin edilməsi
  • Konfrans materiallarının (topluların) nəşr edilməsi

Fakültə Tələbə-Gənclər Təşkilatının fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

  • Tələbələrin sosial problemlərinin həlli istiqamətində işin həyata keçirilməsi
  • Tələbələr arasında maarifləndirmə işlərinin aparılması
  • Tələbələrin idmanın müxtəlif növlərinə aid təşkil edilən universitet, ali məktəblər arası Respublika olimpiadalarında iştirakı

Fakültə Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

  • Tələbələrin sosial problemlərinin həlli
  • Tələbələrin asudə vaxtlarının səmərəli keçirilməsi
  • Tələbələrin nizam-intizamının möhkəmləndirilməsi, dərsə davamiyyət, yataqxana ilə təminatı məsələləri

Fəal tələbələrin elmi və təşkilatı fəaliyyəti-ali məktəb tələbələrinin Respublika fənn olimpiadalarında, Azərbaycan coğrafiyası üzrə keçirilən olimpiadalarda və Tələbə Elmi Cəmiyyətinin xətti ilə təşkil edilən konfranslarda iştirakları təmin olunur.

Quba Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]

Quba Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzinin əsası Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin (o vaxtkı Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti) 10 iyul 1967-ci il tarixli 388 saylı sərəncamına əsasən Quba rayonunun Jdanov adına sovxozunun (indiki 2-ci Nügədi kəndi) ərazisindən torpaq sahəsinin ayrılması ilə qoyulub.

Ayrılan ərazi təsəvvür edilən baza məfhumundan çox uzaq, yolsuz, baxımsız sıx meşə ərazisi, alma bağları və kolluqlardan ibarət olub. Rektorluq və dekanlıq bazaya yol açmaq, ərazidə çadır qurmaq məqsədilə təxminən 2 il müddətində iş aparıb. 1970-ci ilin yayında Biologiya fakültəsinin dekanı Qara Mustafayev və bir qrup tələbə təzəcə salınmış cığırla alma ağaclarının altında qurulan çadırlarda ilk təcrübə keçiblər. Beləcə “çadır-təcrübə praktikası” 1991-ci ilədək davam edib. 1989-cu ildə Xocalı şəhərinin inkişafı ilə əlaqədar həyata keçirilən Dövlət Proqramına uyğun olaraq, Rusiya Federasiyasından alınan taxta konstruksiyalı ikimərtəbəli binalardan biri o vaxtkı dekan Akif Quliyevin şəxsi səyləri nəticəsində universitetə verilib və həmin 16 mənzilli, 47 otaqlı ev 1990-cı ilin sonlarında Nügədi kəndində qurulub. 1991-ci ildən etibarən tələbələr rahat otaqlarda yerləşərək təcrübə keçməyə başlayıblar. Lakin ermənilərin təcavüzü nəticəsində 1993-cü ildə Qubadlıdan qaçqın düşən 38 ailə müvəqqəti yaşamaq üçün bazada yerləşdirilib, bu “müvəqqətilik” 2012-ci ilə kimi davam edib.

2012-ci il martın 6-da BDU-nun Tədris-təcrübə bazasında məskunlaşan qaçqınların Quba rayonunun Aşağı Atuc kəndində istifadəyə verilən qəsəbəyə köçürülməsi universitetin yeni Tədris-təcrübə mərkəzinin tikintisinə şərait yaradıb.

İstifadəyə yararsız vəziyyətə düşən ikimərtəbəli taxta konstruksiyalı evi və onun ətrafındakı tikililəri bərpa etmək mümkün olmadığından 2023.16 kvadrat metrlik təməlin üzərində ümumi sahəsi 8400 kvadrat metr olan beşmərtəbəli binanın tikilməsi qərarı verilib. Cəmi il yarıma yalnız daxili imkanlar hesabına universitet kollektivinin birgə səyi, bütün qüvvələrin səfərbər olunması və əlbəttə, rektor, akademik Abel Məhərrəmovun yüksək təşkilatçılıq bacarıqları nəhəng tikintini başa çatdırıb.

2013-cü il sentyabrın 18-i BDU-nun tarixinə xüsusi bir hadisə kimi yazılıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev və Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım Əliyeva Bakı Dövlət Universitetinin Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzinin açılış mərasimində iştirak ediblər. Prezident İlham Əliyev tədris və istirahət otaqları, akt və konfrans zalları, yeməkxana və idman kompleksləri ilə tanış olub, binanın tikintisindən və tələbələr üçün yaradılan şəraitdən razılığını bildirib.

8 hektar ərazisi olan Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzinin həyətində 2 idman stadionu (biri futbol, digəri voleybol və böyük tennis), mərkəzi qazanxana və su anbarı, zövqlə bəzədilmiş park və yaşıllıqlar yerləşir. 400 nəfər üçün nəzərdə tutulan tədris və istirahət korpusunda universitetin müəllim və tələbələri üçün hər cür şərait yaradılıb. Binanın girişində ümummilli lider Heydər Əliyevin büstü qoyulub, arxasındakı divarda onun ölkəmizin müstəqilliyi ilə bağlı dəyərli fikirləri həkk olunub. Üzbəüzdə isə həm ümummilli liderin, həm də ölkə başçısı cənab İlham Əliyevin universitetlə bağlı şəkillərindən ibarət fotostend hazırlanıb. BDU-nun tarixi ilə bağlı maraqlı lövhə, Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzində gedən tikinti işlərini əks etdirən görüntülər fotostenddə yerləşdirilib.

Binanın 2-ci mərtəbəsində müxtəlif disputların, müzakirələrin aparılması və tədbirlərin keçirilməsi üçün 30 nəfərlik konfrans zalı yerləşir. Bu mərtəbədə həm də professor-müəllim heyəti üçün nəzərdə tutulmuş və ən müasir tələblərə uyğun inşa edilmiş 2-3 otaqdan ibarət 5 VİP mənzil də var. Müxtəlif səviyyəli tədbirlərin keçirilməsi üçün hər cür şəraiti olan 300 nəfərlik böyük akt zalı 3-cü mərtəbədədir. Akt zalındakı işıqlandırma və səs sistemi, akustika və video görüntülər şəbəkəsi peşəkar mütəxəssislər tərəfindən məharətlə quraşdırılıb.

4-cü mərtəbə yalnız yataq otaqları üçün nəzərdə tutulub. Geniş və işıqlı dəhlizlərdəki səliqə-sahman göz oxşayır. Zövqlə bəzədilərək bütün zəruri avadanlıqlarla təchiz edilmiş və fərdi sanitar qovşağı, duş kabinəsi olan otaqların əksəriyyəti 2-3 tələbə üçün nəzərdə tutulub.

Aşağı mərtəbədə yerləşən yeməkxana 200 nəfərlik müəllim-tələbə heyətinə birdəfəyə xidmət edir. Yeməkxana ərzaqların saxlanılması, hazırlanması və təqdimatı üçün Avropa istehsalı olan avadanlıqlarla təchiz edilib.

Binada idman növləri ilə məşğul olmaq üçün ayrılmış bölmədə trenajor zalı, güləş döşəkləri, stolüstü tennis, bilyard və digər stolüstü oyunlar üçün şərait var.

Mərkəzdə yaradılmış elektron kitabxanada müxtəlif mövzulara aid yüzlərlə ədəbiyyat toplanıb. Bundan əlavə, Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzində müxtəlif elmi istiqamətlər üzrə laboratoriyalar, elektron lövhə və digər müasir avadanlıqlarda təchiz edilmiş tədris auditoriyaları təşkil olunub.

Altıağac Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın ən gözəl guşələrindən biri olan Altıağac qəsəbəsində Bakı Dövlət Universitetinin Tədris-təcrübə bazası 1990-cı ildən fəaliyyət göstərir. 2001-ci ildə əsaslı təmirdən sonra isə həm də professor-müəllim heyətinin istirahəti üçün istifadə edilir.

Altıağac qəsəbəsi Böyük Qafqazın ətəklərində və Bakıdan 120 km məsafədə, dəniz səviyyəsindən təxminən 1100 metr yüksəklikdə yerləşir, mülayim-isti iqlimə malikdir. Altıağac qəsəbəsində yayda mütləq maksimum temperatur +39.8, qışda mütləq minimum temperatur isə -24-dir. Burada havanın nisbi rütubətliyi 73%, yanvarda 82%, iyulda 59%-dir. Orta illik yağıntının miqdarı 587mm, ən çox yağıntılı aylar fevral (77mm), iyun (92 mm), sentyabr (99.6 mm), ən az yağıntılı aylar iyul (30 mm), avqust (10 mm), dekabr (10 mm)-dir. Bazanın yerləşdiyi Ataçay çayının hövzəsində palıd, vələs, fısdıq, cır armud, alma, əzgil ağacları, yemişan, itburnu, zirinc, murdarça, yovşan kolları və digər bitkilər geniş yayılıb.

Gözəl füsunkar təbiətinə, təmiz havasına görə Şirvan xanlarının istirahət yeri kimi nəzərdə tutulmuş Altıağac o zamankı paytaxt Şamaxıdan 42 km (1 ağac-7 km) aralı yerləşdiyi üçün belə adlandırılıb, XIX əsrin ortalarında Rusiyadan sürgün edilmiş, kilsəni inkar edən və “molokan” adlanan dini sektanın nümayəndələri ilə məskunlaşdırılıb. Bu gün əhalisi əsasən azərbaycanlılardan ibarət olan Altıağac qəsəbəsi iqliminə, havanın və suyun kimyəvi tərkibinə görə nəinki Azərbaycanın, həmçinin bütün Qafqazın ən dəyərli məntəqələrindən biri sayılır.

Əlaqə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ünvan: Akademik Zahid Xəlilov küçəsi 23
  • Poçt indeksi: AZ1148
  • Bakı Dövlət Universiteti, Əsas bina, 4-cü mərtəbə, Coğrafiya fakültəsi

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]