Birinci Balkan müharibəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Birinci Balkan müharibəsi - 7 oktyabr 1912-30 may 1913-cü ildə Bolqarıstan krallığı, Serbiya krallığı, Yunanıstan krallığıÇernoqoriya krallığından ibarət Balkan İttifaqının Osmanlı dövlətinə qarşı başladığı müharibə. Bu müharibə ilə Balkan dövlətləri, Osmanlı dövlətinin Balkan yarımadasındakı torpaqlarının böyük bir hissəsini ələ keçirmişdir. Bu müharibə nəticəsində Osmanlı dövləti ƏdirnəQırxlareliyə qədər olan Midye-Enez xəttinin qərbindəki bütün torpaqlarını Balkan dövlətlərinə buraxmağa məcbur qalmışdır.

Müharibənin başlanması[redaktə | əsas redaktə]

Picto infobox conflict.png
Birinci Balkan müharibəsi
Əsas münaqişə: Balkan Müharibələri
Occupied territories in the Balkans, end of April 1913.png
1913-də Balkanlar
Tarix8 oktyabr 1912 - 30 may 1913
YeriBalkan Yarımadası
SəbəbiBalkan İttifaqının Osmanlını Balkan yarımadasından çıxarma istəyi
NəticəsiBalkan Birliyi qazandı ve Osmanlı məğlub oldu, London Müqaviləsi
Ərazi dəyişikliyiOsmanlı imperiyası Balkanlarda, Egey dənizində olan torpaqlarının çoxundan əl çəkmək məcburiyyətində qaldı. Albaniya müstəqil knyazlıq elan edildi.
Münaqişə tərəfləri

Fictitious Ottoman flag 2.svg Osmanlı İmperiyası

Balkan Birliyi:
Flag of Bulgaria.svg
Flag of Serbia.svg
Flag of Greece.svg
Flag of Montenegro.svg

Komandan(lar)

Fictitious Ottoman flag 2.svg Nazım Paşa,
Fictitious Ottoman flag 2.svg Zeki Paşa,
Fictitious Ottoman flag 2.svg Mehmet Esat Bülkat

Flag of Bulgaria.svg Mihail Savov
Flag of Bulgaria.svg Ivan Fichev,
Flag of Bulgaria.svg Vasil Kutinçev,
Flag of Bulgaria.svg Nikola Ivanov,
Flag of Bulgaria.svg Radko Dimitriev,
Flag of Bulgaria.svg Georgi Todorov
Flag of Serbia.svg Radomir Putnik,
Flag of Serbia.svg Petar Bojović,
Flag of Serbia.svg Stepa Stepanović,
Flag of Serbia.svg Božidar Janković
Flag of Greece.svg I. Konstantin,
Flag of Greece.svg Panagiotis Danglis,
Flag of Greece.svg Pavlos Kountouriotis
[[Şəkil:|border|22px]] I. Nikola,
[[Şəkil:|border|22px]] Danilo Petrović,
[[Şəkil:|border|22px]] Mitar Martinović,
[[Şəkil:|border|22px]] Janko Vukotić

Tərəflərin qüvvəsi

350,000

Bolqarıstan 366,000 (600,000) Serbiya 190,000 (366,000) Yunanıstan 115,000 (190,000) Çernoqoriya 35,000
Ümumi: 706,000

İtkilər

Fictitious Ottoman flag 2.svg Osmanlı İmperiyası:
50.000 ölü
100.000 yaralı
115.000 əsir
75.000 xəstəlikdən öldü
Ümumi: 340,000 ölü, yaralı ya da əsir

Flag of Bulgaria.svg Bolqarıstan:
14.000 ölü
50.000 yaralı
19.000 xəstəlikdən öldü

Flag of Greece.svg Yunanıstan:
2.360 ölü
23.502 yaralı
1.550 xəstəlikdən öldü

Flag of Serbia.svg Serbiya:
5.000 ölü
18.000 yaralı

[[Şəkil:|border|22px]] Çernoqoriya:
2.836 öldürülmüş veya hastalıktan öldü
6.602 yaralı
Ümumi: 145.000 ölü ya da yaralı

VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

8 oktyabr 1912-ci ildə Bolqarıstan, Serbiya, YunanıstanÇernoqoriyadan ibarət "Balkan İttifaqı" Osmanlı imperiyasına müharibə elan etdi. Beləliklə, tarixdə Birinci Balkan müharibəsi (8 oktyabr 1912-ci il - 30 may 1913-cü il) adlandırılan müharibə başlandı. Müharbənin baaşlamasının səbəbi Bolqarıstan, Serbiya, YunanıstanÇernoqoriyanın öz ərazilərini genişləndirməyə can atmaları olmuşdur.

Müharibənin gedişatı[redaktə | əsas redaktə]

Müharibənin birinci mərhələsi (oktyabr-dekabr 1912-ci il) Balkan ittifaqı qoşunlarının hücumları ilə səciyyələnirdi. Müharibəyə hazır olmayan Osmanlı qoşunları elə ilk günlərdən Frakiyanı tərk edərək Çatalcaya doğru geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı. Serblər Kimovoda, yunanlar isə Salonikdə türkləri məğlub etdilər. Müvəqqəti barışıq zamanı Osmanlı, SerbiyaBolqarıstan hərbi əməliyyatları dayandırsalar da, YunanıstanÇernoqoriya müharibəni davam etdirirdilər. Müharibənin ikinci mərhələsi (fevral-may 1913-cü il) Ədirnəyə hücüm istisna olmaqla, mövqe müharibəsi ilə fərqlənirdi.

Nəticə[redaktə | əsas redaktə]

Osmanlının məğlubiyyətini gözləməyən Avropa dövlətləri təşvişə düşərək 1913-cü il 3 mayda tərəflər arasında barışıq sazişi imzalatmağa nail oldular. Elə həmin il 30 mayda isə Londonda sülh müqaviləsi bağlandı. Bu müqavilənin şərtlərinə görə Osmanlı imperiyası Balkanlarda, Egey dənizində olan torpaqlarının çoxundan əl çəkmək məcburiyyətində qaldı. Albaniya müstəqil knyazlıq elan edildi.[1]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Yeni tarix. X sinif üçün dərslik. Bakı,2002.