Dilican rayonu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Dilican rayonu
Ərazi 477 (1948) km²
Əhali 14 600[1] (1939) nəfər
Yaranma tarixi 09.09.1930
Yaşayış məntəqələrinin sayı 15 (1948)

Dilican rayonuErmənistan SSR–də, 1930–1951–ci illərdə mövcud olmuş inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Dilican qəsəbəsi idi.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon 9 sentyabr 1930–cu ildə təşkil edilmişdi.[2] 19 mart 1951–ci ildə ləğv edilərək İcevan rayonuna birləşdirildi.

Eyniadlı rayonun inzibati mərkəzi olmuş Dilican şəhər tipli qəsəbəsi 1951–ci ildə şəhər statusu almışdır.[3]

Ərazisi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon ərazisi 1 noyabr 1931–ci il vəziyyətinə görə 1.109 km², 15 iyul 1934–cü il vəziyyətinə görə 1.157 km², 1 oktyabr 1938–ci il vəziyyətinə görə 0.13 min km², 1 yanvar 1948–ci il vəziyyətinə görə isə 477 km² idi.[4][5][2]

İnzibati bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

Rayonda 1 noyabr 1931–ci il vəziyyətinə görə 20 kənd sovetliyinə daxil olan 93 kənd[q 1], 1 oktyabr 1938–ci il vəziyyətinə görə 1 şəhər tipli qəsəbə və 6 kənd sovetliyi, 1 yanvar 1941–ci il vəziyyətinə görə 1 şəhər tipli qəsəbə və 6 kənd sovetliyi, 1 yanvar 1948–ci il vəziyyətinə görə isə 1 şəhər tipli qəsəbə və 7 kənd sovetliyinə daxil olan 14 kənd, 1 may 1949–cu il vəziyyətinə görə isə 1 şəhər tipli qəsəbə və 7 kənd sovetliyi yerləşirdi.[6][7][8][9][2][10]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Rayonun təşkil edildiyi 1930–cu il sərhədləri daxilində 1926–cı il siyahıyaalınması zamanı 24.858 nəfər kənd əhalisi qeydə alınmışdı.[11]

1 yanvar 1930–cu il tarixinə olan cari hesablamalara əsasən rayonda 31.287 nəfər əhali var idi və bütün əhali kənd yerlərində yaşayırdı.[6] Qeyd edilən tarixdə Ermənistan SSR əhalisi 1.032.700 nəfər, onlardan kənd əhalisi isə 812.300 nəfər idi, yəni bütün ölkə əhalisinin 3.03%–i, kənd əhalisinin isə 3.85%–i Dilican rayonunun payına düşürdü.[q 2][6]

1 yanvar 1933–cü il tarixinə olan cari hesablamalara əsasən isə rayonda 33.5 min nəfər əhali var idi, əhali 3 il öncəki müvafiq tarixə olan göstəriciyə nisbətdə 7 % və ya təqribən 2.2 min nəfər artmışdı.[5] Rayon əhalisinin təqribən 5.5 min nəfəri rayonun inzibati mərkəzi olan Dilican yaşayış məntəqəsində məskunlaşmışdı.[5] Qeyd edilən tarixə bütün ölkə əhalisi 1.109.200 nəfər təşkil etmişdi, yəni bütün ölkə əhalisinin 3.02%–i Dilican rayonunun payına düşürdü.[5]

Etnik tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

1939–cu il siyahıyaalınmasına əsasən rayonda yaşayan 14.600 nəfərin 5.296 nəfəri və ya 36.27%–i şəhər, 9.304 nəfəri və ya 63.73%–i isə kənd əhalisi idi.[1] Azərbaycanlılar ümumi rayon əhalisinin (2.051 nəfəri) 14.05%–ni təşkil edirdilər; azərbaycanlıların 1.02%–i (21 nəfəri) Dilican (şəhər tipli) qəsəbəsində, 98.98%–i (2.030 nəfəri) isə kəndlərdə yaşayırdı.[1]

Etnik
qrup
17 – 23 yanvar, 1939–cu il sa.[1]
Sayı  %
Cəmi 14 600 100.00
Ermənilər 10 995 75.31
Azərbaycanlılar 2 051 14.05
Ruslar 1 330 9.11
Ukraynalılar 132 0.90
Kürdlər 34 0.23
Belaruslar 23 0.16
Yunanlar 11 0.08
Gürcülər 9 0.06
Ləzgilər 3 0.02
Laklar 3 0.02
Almanlar 2 0.01
Yəhudilər 2 0.01
Osetinlər 2 0.01
Litvalılar 1 0.01
Polyaklar 1 0.01
Digərləri 1 0.01

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Yenə həmin mənbəyə (səh. 234) əsasən Ermənistan SSR–də 1.961 kənd, 21 şəhər tipli qəsəbə, 2 işçi qəsəbəsi və 2 müstəqil inzibati vahid (İrəvan və Leninakan şəhərləri) olmaqla cəmi 1.986 yaşayış məntəqəsi var idi.
  2. Faizli göstəricilər mənbədə (səh. 235) qeyd edilən məlumatlar əsasında hesablanılmışdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 "Дилижанский район Армянской ССР (Национальный состав населения по переписи 1939 года) — Еженедельная демографическая газета Демоскоп Weekly". http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39_ra.php?reg=863. İstifadə tarixi: 17 iyul 2015.
  2. 2,0 2,1 2,2 Дилижанский район, стр. 29. // Армянская ССР: Административно–территориальная деление на 1–ое января 1948 года. Издание первое. Автор: Информационно-Статистический отдел при секретариате президиума верховного совета Армянской ССР. Ереван: Армгосиздать, 1948, 90 стр.
  3. Армянская ССР, стр. 492. // СССР: Административно-территориальное деление союзных республик на 1 января 1980 года. Автор: Президиум Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик. Составители справочника: В. А. Дударев, Н. А. Елисеева. Москва: Издательство "Известия Советов депутатов трудящихся СССР", 1980, 701 стр.
  4. Перечень административно-территориальных единиц союза ССР (в алфавитном порядке). — Армянская ССР, стр. 234-235. // Административно-территориальное деление союза ССР: Районы и города СССР. Авторы: Центральный Исполнительный Комитет Союза ССР, Всероссийский центральный исполнительный комитет. Москва: Издательство "Власть Советов" при Президиуме ВЦИК, 1931, 311 стр.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Таблицы (по алфавиту). — Армянская ССР, стр. 242-243. // Административно-территориальное деление Союза ССР на 15 июля 1934 года. Автор: Центральный Исполнительный Комитет Союза ССР. Москва: Издательство "Власть Советов" при Президиуме ВЦИК, 1934, XXXII+350 стр.
  6. 6,0 6,1 6,2 Перечень административно-территориальных единиц союза ССР (в алфавитном порядке). — Армянская ССР, стр. 235. // Административно-территориальное деление союза ССР: Районы и города СССР. Авторы: Центральный Исполнительный Комитет Союза ССР, Всероссийский центральный исполнительный комитет. Москва: Издательство "Власть Советов" при Президиуме ВЦИК, 1931, 311 стр.
  7. Армянская ССР, стр. 190. // Информационно-Статистический отдел при Секретариате Президиума Верховного Совета ССР. ССР: Административно-территориальная деление союзных республик на 1-ое октября 1938 года. Москва: Издательство "Власть Советов", 1938, 327 стр.
  8. Армянская ССР, стр. 246. // Административно-территориальное деление союзных республик СССР на 1 января 1941 года. Издание третье, дополненное. Автор: Информационно-Статистический отдел при Секретариате Президиума Верховного Совета ССР. Москва: Издательство "Ведомостей Верховного совета СССР", 1941, 488 стр.
  9. Армянская ССР, стр. 272. // ССР: Административно-территориальное деление союзных республик СССР на 1 января 1947 года. Издание пятое, дополненное. Автор: Информационно-Статистический отдел при Секретариате Президиума Верховного Совета ССР. Москва: Издательство "Известия Советов депутатов трудящихся СССР", 1947, 488 стр.
  10. Армянская ССР, стр. 333. // СССР: Административно-территориальное деление союзных республик на 1 мая 1949 года. Издание шестое. Автор: Информационно-Статистический отдел при Секретариате Президиума Верховного Совета ССР. Москва: Издательство "Известия Советов депутатов трудящихся СССР", 1949, XVI+484 стр.
  11. стр. 52. // Административно-территориальное деление Союза ССР по данным на 15 ноября 1930