Mahrızlı (Ağdam)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mahrızlı
Ilham Aliyev met with residents of Makhrizli village, Agdam, on the line of contact.jpg
40°03′06″ şm. e. 47°03′09″ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Rayon Ağdam rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1820
İlk məlumat 1830
Mərkəzin hündürlüyü 252 m
İqlimi Soyuq yarımsəhra
Saat qurşağı UTC+4
Əhalisi
Əhalisi 1.600 nəfər (1979)
Milli tərkibi azərbaycanlı
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +994 26
Poçt indeksi AZ0234
Nəqliyyat kodu 02
Xəritəni göstər/gizlə
Mahrızlı xəritədə
Mahrızlı
Mahrızlı
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

MahrızlıAzərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Zəngişalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[1]

Etimologiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mahrızlı adının etimologiyası haqqında bir neçə versiya var. Bir versiyaya görə Mahrızlı sözu İran dillərində olan və Gün mənasını verən Mah, Moh və Ay mənasını Ruz sözlərindən, həmçinin türk dillərində olan ,li, lu, şəkilçilərinin birləşməsindən yaranıb. Hərfi tərcümədə GünAylı və ya Günəşli Aylı mənasını verir. Digər bir versiyaya görə isə İranda olan Mafruz kəndindən gələn insanların ilk dəfə burda məskunlaşmasına görə belə adlanıb. Ancaq bir qədər araşdırsaq İranda bu adda kənd olmadığını görərik. Həmçinin kəndin ən qədim sakinləri Məmişli soyu sayılır və onların Gürcustanın Məmişli kəndindən gəldiyi ehtimal olunur.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Erkən Dövrlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mahrızlı kəndi qədim İpək yolunun yaxınlığında yerləşir. 1988-ci ildə kənddə yeni yaşayış evləri salınarkən qədim kurqanlar, qəbrlər tapılmışdır. Ancaq SSRİ-nin dağılması və Qarabağ müharibəsinin başlaması səbəbindən bu tapıntılar üzərində araşdırmalar aparılmamış və yeni tikintilər nəticəsində ərazi dağıdılmışdır. Kənd haqqında ilk tarixi məlumatlar 1830-cu ilə aiddir.

Rusiya İmperiyası dövru[redaktə | mənbəni redaktə et]

1886-cı ildə hazrılanmış və 1893-cu ildə Tiflisdə çap edilmiş "Zaqafqaziya bölgəsinin Əhalisinin sayı haqqında, ailələrin siyahıya alınması" kitabında kənd haqqında məlumatla qarşılaşmaq olar[2]. Kənd Qafqaz təqviminin 1906-ci il buraxılışında Şuşa qəzasının Çəmənli kənd icmasına daxil idi[3]. Ancaq 1913-cu ildə Rusiya İmperiyasının ərazi bolgüsundə edilən dəyişikliklərdən sonra kənd Şuşa qəzasının Zəngişalı kənd icmasının tərkibinə daxil olur [4].

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövru[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xalq Cümhuriyyəti qurulandan sonra, köhnə ərazi bölguləri saxlanıldığından Mahrızlı kəndi Şuşa qəzasının Zəngişalı Kənd icması tərkibində idi.

Azərbaycan SSR dövru[redaktə | mənbəni redaktə et]

1926-cı ildə Azərbaycan SSR-nin inzibati ərazi bölgüsunə görə kənd Ağdam qəzasının Xındırıstan dairəsinin tərkibinə daxil edilir. 1930-cu ildə Azərbaycan SSR-nin inzibati qruluşunda dəyişiklikliklər edilir və kənd Ağdam rayonunun Zəngişalı kənd sovetinə birləşdirilir. Respublikada 1961 və 1979-cu illərdə həyata keçirilən inzibati ərazi bölguləri zamanı kənd Zəngişalı kənd sovetinin tərkibində saxlanılır [5] .

Müasir Azərbaycan Respublikası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Azərbaycan Respublikası müstəqillik qazanandan sonra kənd, Ağdam rayonu Zəngişalı İnzibati Ərazi Dairəsinin tərkibindədir.[6] Azərbaycan Respublikasının 1999-cu ildə həyata keçirdiyi bələdiyyə inzibati bölgusundən sonra kənd, qonşu Zəngişalı kəndi ilə birlikdə yeni yaradılmış Zəngişalı bələdiyyəsinin tərkibinə daxil olur.

Coğrafiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kənd Qarqarçaydan 11 km məsafədə yerləşir. Mahrızlı kəndi Ağdam şəhərindən 17 km, Quzanlı qəsəbəsindən 26 km, Bakı şəhərindən 333 km məsafədədir. Kənd Ağdam rayonunun Zəngişalı, Qaradağlı, Rzalar, SeyidliAğcabədi rayonu ərazisindəki Hacılar kəndləri ilə qonşudur.

Kənd dəniz səviyyəsindən 252 metr hündurlukdə yerləşir.

İqlimi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kəndin iqlimi soyuq yarımsəhradır.

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əhalisinin sayı təxminən 1800 nəfərdir. Əhalinin etnik tərkibi azərbaycanlılardan ibarətdir.

Əhali Statistikası
1886[7] 1979 2020
240 1600 1800

Kəndin daxil olduğu Zəngişalı İnzibati Ərazi dairəsinin 2009-cu il üzrə əhali statistikası.[8]

2009[8]
Cəmi Kişi Qadın
4471 2170 2301

İqtisadiyyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kəndin əhalisi qədimdən əkinçilik, maldarlıq və toxuculuqla məşğul olub. Hal hazırda kənddə konserv zavodu, qənd emalı sexi və işlək olmayan Ağdam dəzgah emalı zavodunun filiali var.

Yollar və Kommunikasiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

R27 nömrəli Yevlax-Bərrdə-Ağdam yolu ilə R33 nömrəli Hüsulu-Muğanlı yolunu birləşdirən Sarıcalı kənd yolu Mahrızlıdan keçir. Kənddə hal hazırda telefon xətti və ADSL internet mövcüddur. Kənddə Azərpoçtun fillialı var.[9]

Təhsil[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kənddə Rahib Məmmədov adına tam orta məktəb yerləşir. Məktəbin şagird tutumu 300 nəfərdir.

Mədəniyyət[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kənddə Kitabxana, Kənd klubu mövcuddur. Kənddə həmçinin "Rahib Məmmədov adına Döyuş Şöhrəti" müzey fəaliyyət göstərir[10].

Böyuk vətən mühaibəsində həlak olan Mahrızlı sakinlərinin xatirəsinə yaradılmış abidə.

İdman[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kənddə futbol stadionu və Cudo məktəbi fəaliyyət göstərir.

Digər məlumatlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Telefon kodu +994 26
Poçt indeksi AZ 0234
Avtomobil nömrəsi 02
DSK kodu 60938028

Tanınmış şəxsiyyətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi (2019). "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı" (PDF) (azərb.). stat.gov.az. 2020-04-16 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-04-16.
  2. https://search.rsl.ru/ru/record/01005403186
  3. "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-03-04 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-19.
  4. https://www.prlib.ru/item/404525
  5. "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2018-11-27 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-19.
  6. https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf
  7. https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_005403186/
  8. 1 2 https://www.stat.gov.az/map/az/09_1/009_1_dem.xls[ölü keçid]
  9. http://kataloq.gomap.az/az/all-poi/concern/azerpost/fcbded1b4f994e36b90846c2db6936a3
  10. https://azertag.az/xeber/Cesur_esger_Rahib_Memmedovun_sucaeti_genclerimiz_uchun_bir_ornekdir-1702515?fbclid=IwAR1A3W-MFwaaDxXO5MMMz-quzJBfqmgs4_Jo4x3xflTLKwk8GxHWETvM-1M#.YBmUcMfA0rI.facebook