Qalayçılar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kənd
Qalayçılar
Agdam.PNG
Ağdam rayonu
Ölkə Azərbaycan
Rayon Ağdam rayonu
Koordinatlar 40°7′33″N 46°49′4″E / 40.12583°N 46.81778°E / 40.12583; 46.81778Koordinatlar: 40°7′33″N 46°49′4″E / 40.12583°N 46.81778°E / 40.12583; 46.81778
Saat qurşağı UTC+04:00
Poçt indeksi AZ0229[1]
Xəritəni aç/bağla
Qalayçılar  — yerləşdiyi ərazi Azərbaycan
Qalayçılar

QalayçılarAzərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Əlimədətli kənd inzibati ərazi dairəsində ərazi vahidi (kənd).

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Qalayçılar kəndi Qarabağ müharibəsi zamanı- 1993-ci il, iyunun 16-da Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə 2 mağaza, orta və ibtidai məktəb, tibb məntəqəsi, 1 kitabxana, 1 klub və 1 uşaq bağçası fəaliyyət göstərib.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon mərkəzindən 26 km şimal qərbdə, Ağdam-Ağdərə şose yolundan 4 km aralı, Qabartı çayının sağ və sol sahilində, Qarabağ silisiləsinin ətəyindədir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

İşğala qədərki dövrün son (16 iyun 1993-cü il) məlumatına əsasən, Qalayçılar kəndində yaşayan əhalinin sayı 1476 nəfər olub. Əhalinin əsas məşquliyyəti heyvandarlıq və taxılçılıq idi. XIX əsrdə ermənilərin kütləvi şəkildə Şimali Azərbaycana, o cümlədən Qarabağa köçürülməsi Qalayçılar camaatının da normal həyat ritmini pozdu. Lakin bu qoçaq camaat rus imperiyasına güvənən erməni gədələrinə cavab verməyi bacarırdı. XX əsrin sonlarında erməni terroru yenidən tüğyan edəndə Qalayçıların igid oğulları özünümüdafiə rotası yaradıb erməni daşnaklarıyla mübarizəyə başladılar. 1993-cü ilin iyun ayında çox böyük qüvvəylə hücuma keçən ermənilər bölgədəki bütün kəndləri, eləcə də Qalayçılar kəndini işğal etdilər. Dinc əhali təxliyə olunurdu. Qalayçıların qocaman sakini – səksən yaşlı Məhəmməd kişi kənddən çıxmadı. Ov tüfəngini götürüb öz evinin ikinci mərtəbəsinə qalxdı. Kəndi ələ keçirmiş erməni quldurları od vurub bütün evləri yandıraraq Məhəmməd kişinin evinə yaxınlaşırdılar. Kənd artıq cəhənnəmə çevrilmişdi, hər tərəfi qalın tüstü basmışdı, itlər ulaşırdı. Bir-iki dəqiqədən sonra o biri evlər kimi, el ağsaqqalının da min bir əziyyətlə tikdiyi ev ərşə yüksələn alovlar bürünərək yanıb kül olacaqdı. Qəflətən atəş açıldı. Məhəmməd kişi qoca olsa da, yaxşı ovçuydu və bu dəfə də sərrast nişan alıb gülləni erməninin düz ürəyinə çaxdı. Qəfil güllədən ölümcül yaralanmış erməni daşnağı donuz çoşqası kimi, tükürpədici səslə qışqırıb yerə sərildli. Əvvəlcədən mövqe tutub yerini bərkitmiş silahlı dəstəyə rast gəldiklərini, tələyə düşdüklərini güman edən edmənilər dərhal pərən-pərən olub geri çəkildilər... Məhəmməd kişi son gülləsi qalanacan ermənilərlə vuruşdu. Son anda Qarabağ müharibəsi veteranı Sahib Əhmədov gizli yolla gəlib bu igid qocanı aradan çıxartdı, ermənilərin əlinə keçməsinə imkan vermədi.

Azərbaycan xalqının tarixində belə hadisələr çox olub. M.S.Ordubadi özünün “Qanlı illər” kitabında yazır ki, 1905-ci ildə İrəvan qəzasının kəndləri erməni terroruna məruz qalanda bölgədəki kəndlərdən birinin ağsaqqalı – Novruz kişi hündür bir yerə çıxıb qışqırdı: “Camaat, hara qaçırsınız? Mən təkbaşına bu erməni alaylarının qarşısında müdafiə mövqeyində durub can verəcəm. Müsəlmanlar! Hər millətə gərəkdir öz şəninə və heysiyyatına layiq bir tərzdə dünyadan getsin...”

Şəhidləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Gülməmmədov Elnur Əvəz oğlu, – ölümündən sonra “Hərbi xidmətlərə görə” medalına layiq görülüb,
  • Həsənov İlqar Fərəc oğlu,
  • Hüseynov Sahib Məhərrəm oğlu,
  • Məmmədov Sahib Əşrəf oğlu,
  • Muradov Hüseyn İsmayıl oğlu,
  • Nəsirov Məmməd Məhəmməd oğlu,
  • Rzayev Bəşir Rza oğlu,
  • Cəfərov Yusif Xosrov oğlu,
  • Bayramov Zahid Həmid oğlu,
  • Cəfərov Cəfər İsgəndər oğlu,
  • Əhmədov Natiq Kəriş oğlu.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərpoçt. "İndekslər" (az). www.azerpost.az. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2016-04-19 tarixində. http://archive.is/9GAmL. İstifadə tarixi: 2016-04-19.