Qızıldəmir

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
kənd
Qızıldəmir
Voskevaz Church1.JPG

40°16′33″ şm. e. 44°17′50″ ş. u.


Ölkə Flag of Armenia.svg Ermənistan
Region Karbi mahalı
Rayon Əştərək rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı UTC+4
Rəsmi dili Erməni dili
Xəritəni göstər/gizlə
Qızıldəmir xəritədə
Qızıldəmir
Qızıldəmir
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qızıldəmir - İrəvan quburniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon mərkəzindən 3 km cənub-şərqdə yerləşir. Erməni mənbələrində Qızıltamur kimi qeyd edilir [2]. Azərbaycan dilli mənbələrdə səhv olaraq Qızıl Teymur kimi göstərilir [3]. 1590-cı ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə[4] və 1728-ci il tarixli «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə[5] Qızıldəmir kəndi formasında qeyd edilmişdir.

Toponim qırmızı mənasında işlənən qızıl (torpağın süxurunun rəngini ifadə edir) sözü ilə qədim türk dilində «arx» mənasında işlənən təmir[6] sözünün[7] birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib (erməni dilinə kalka edilib) Voskevaz (Qızıldəmir) qoyulmuşdur.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Burada 1828-ci ilə kimi yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır[8]. 1828-30 - cu illərdə kəndə İrandan ermənilər köçürülüb yerləşdirilmişdir[9].

Kənddə ermənilərlə yanaşı 1831-ci ildə 120 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır[10].

1870-ci illərin əvvəllərində azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur. 1897-ci ildə burada 3 nəfər azərbaycanlı qalmışdır[11]. Onlar XX əsrin əvvəllərində deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
  2. Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.22, 106
  3. Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası, Bakı, «Gənclik», 1995. s.104
  4. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.162
  5. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.88
  6. > dəmir - İbrahim Bayramova görə
  7. Древнетюркский словарь, Л., «Наука», 1969. s.330
  8. Шопен И. Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху ея присоединения к Российской империи, СПб, Типография императорский Академии Наук, 1852. s.583-584
  9. Шопен И. Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху ея присоединения к Российской империи, СПб, Типография императорский Академии Наук, 1852. s.583-586
  10. Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.106
  11. Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.22-23