Uşi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
kənd
Uşi
Ushi Village.JPG

40°20′54″ şm. e. 44°22′23″ ş. u.


Ölkə Ermənistan Ermənistan
Region Karbi mahalı
Rayon Əştərək rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı UTC+4
Rəsmi dili ermənicə
Xəritəni göstər/gizlə
Uşi xəritədə
Uşi
Uşi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Uşi - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon mərkəzindən 4 km şərqdə yerləşir. Azərbaycanlıların həyatı ilə bağlı IX-XI əsrlərə aid tarixi abidələr indi də durur.

1590-cı ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə[2], 1728-ci il tarixli «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə[3], Qafqazın 5 verstlik xəritəsində[4] qeyd edilmişdir.

Toponim türk dilində «yüksəklik, dağın zirvəsi» mənasında işlənən uç (uş) sözü[5] əsasında əmələ gəlmişdir. Türk dilində uş//uç sözü «son», «başlanğıc»[6], «yuxarı», «zirvə», «qıraq, kənar»[5] mənalarında işlənir. Eyni zamanda qaraqalpaq dilində «dağın zirvəsi» mənasını uşa sözü ifadə edir[5].

Toponimin sonundakı «i» topoformant kimi çıxış edir. Relyef əsasında yaranan sadə toponimdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə 1831-ci ildə 167 nəfər, 1873 - cü ildə 909 nəfər, 1886-cı ildə 1105 nəfər, 1897-ci ildə 1249 nəfər, 1908-ci ildə 1360 nəfər, 1914 - cü ildə 1444 nəfər, 1916-cı ildə 1486 nəfər[7], 1918-ci ildə 1380 nəfər[8], 1919 - cu ildə 500 nəfər[9] yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır.

1918-1919 - cu illərdə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş[10], 1920-ci ildə buraya Türkiyədən köçtirülən ermənilər yerləşdirilmişdir. Azərbaycanlılardan sağ qalanları ata yurdlarına indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 291 nəfər, 1926-cı ildə 296, 1931-ci ildə 33 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır[7].

SSRİ hökumətinin xüsusi qərarı ilə 1948-49 - cu illərdə azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılıb zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
  2. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.162
  3. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.89
  4. Пагирев Д.Д. Алфавитный указатель к пятиверстной карт Кавказского края, Тифлис, Типография К.П.Казловского, 1913. s.256
  5. 5,0 5,1 5,2 Мурзаев Э.М. Словарь народных географических терминов, М., «Мысль», 1984. s.585
  6. Радлов В.В. Опыт словарья тюркских наречий, т.I, ч.1-2, СПб, 1893. s.1719, 1771
  7. 7,0 7,1 Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.22-23, 108-109
  8. История Азербайджана по документам и публикациям, Баку, «Элм», 1990. s.219
  9. Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.108-109
  10. История Азербайджана по документам и публикациям, Баку, «Элм», 1990. s.219