Uşi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
kənd
Uşi
Ushi Village.JPG

40°20′54″ şm. e. 44°22′23″ ş. u.


Ölkə Ermənistan Ermənistan
Region Karbi mahalı
Rayon Əştərək rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı UTC+4
Rəsmi dili ermənicə
Xəritəni göstər/gizlə
Uşi xəritədə
Uşi
Uşi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Uşi - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon mərkəzindən 4 km şərqdə yerləşir. Azərbaycanlıların həyatı ilə bağlı IX-XI əsrlərə aid tarixi abidələr indi də durur.

1590-cı ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə[2], 1728-ci il tarixli «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə[3], Qafqazın 5 verstlik xəritəsində[4] qeyd edilmişdir.

Toponim türk dilində «yüksəklik, dağın zirvəsi» mənasında işlənən uç (uş) sözü[5] əsasında əmələ gəlmişdir. Türk dilində uş//uç sözü «son», «başlanğıc»[6], «yuxarı», «zirvə», «qıraq, kənar»[5] mənalarında işlənir. Eyni zamanda qaraqalpaq dilində «dağın zirvəsi» mənasını uşa sözü ifadə edir[5].

Toponimin sonundakı «i» topoformant kimi çıxış edir. Relyef əsasında yaranan sadə toponimdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə 1831-ci ildə 167 nəfər, 1873 - cü ildə 909 nəfər, 1886-cı ildə 1105 nəfər, 1897-ci ildə 1249 nəfər, 1908-ci ildə 1360 nəfər, 1914 - cü ildə 1444 nəfər, 1916-cı ildə 1486 nəfər[7], 1918-ci ildə 1380 nəfər[8], 1919 - cu ildə 500 nəfər[9] yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır.

1918-1919 - cu illərdə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş[10], 1920-ci ildə buraya Türkiyədən köçtirülən ermənilər yerləşdirilmişdir. Azərbaycanlılardan sağ qalanları ata yurdlarına indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 291 nəfər, 1926-cı ildə 296, 1931-ci ildə 33 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır[7].

SSRİ hökumətinin xüsusi qərarı ilə 1948-49 - cu illərdə azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılıb zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
  2. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.162
  3. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.89
  4. Пагирев Д.Д. Алфавитный указатель к пятиверстной карт Кавказского края, Тифлис, Типография К.П.Казловского, 1913. s.256
  5. 1 2 3 Мурзаев Э.М. Словарь народных географических терминов, М., «Мысль», 1984. s.585
  6. Радлов В.В. Опыт словарья тюркских наречий, т.I, ч.1-2, СПб, 1893. s.1719, 1771
  7. 1 2 Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.22-23, 108-109
  8. История Азербайджана по документам и публикациям, Баку, «Элм», 1990. s.219
  9. Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.108-109
  10. История Азербайджана по документам и публикациям, Баку, «Элм», 1990. s.219