Məzmuna keç

Sos (Xocavənd)

Vikipediya, azad ensiklopediya

Sos

Sos
Xocavənd rayonunun Sos kəndi, 2025-ci ilin sentyabr ayı
Xocavənd rayonunun Sos kəndi, 2025-ci ilin sentyabr ayı[1][2]
39°42′46″ şm. e. 47°00′33″ ş. u.HGYO
Ölkə
Region Qarabağ iqtisadi rayonu
Rayon Xocavənd rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 675 m
Əhalisi
Əhalisi 126[1][3] nəfər (2025)
Xəritəni göstər/gizlə
Sos xəritədə
Sos
Sos
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Sos (əvvəlki adı: Suz[4]) — Azərbaycan Respublikasının[5][6][7] Qarabağ iqtisadi rayonunun[8] Xocavənd rayonunun Sos kənd inzibati ərazi dairəsində kənd, Sos kənd inzibati ərazidairəsinin mərkəzi[5][6][7].

Toponimikası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Kənd XIX əsrin əvvəllərində Cənubi Azərbaycandan və Xocavənd rayonunun Tuğ kəndindən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli məlumata görə, kənd ərazisinin dumanlı, çiskinli olmasına görə belə adlandırılmışdır. Sos türk dillərində "nəm, rütubətli yer" mənasındadır. Ədəbiyyatlarda oykonimin Suz, Sus şəklində yazılış formalarına da rast gəlinir.[9]

Mənbələrdə Sos Qarabağın Keçəz nahiyəsində kənd kimi qeyd olunub. 1928-ci ildə İrandan gəlmə ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İrəvan əyalətinin Göyçə mahalında Sos, Laçın rayonunda Sus və Sus-Zabuq, Qax rayonunda Suskənd, Şahbuz rayonunda Sələ-Sus, Ordubad rayonunda Nüsnüs kəndində Susdərə, Kəlbəcər rayonunda Susuzluq və başqa adlar ilə mənaca eynidir. Bu adlar iki cür izah oluna bilər:

  1. Türk dillərində sos "Sucaq yer" sözündəndir.
  2. Monqolca suus "maldar elin düşərgəsi" sözündəndir. Həqiqətdə də Sos kəndi Hadrut qəsəbəsindən yaranma məntəqələrdəndir.

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Sos kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qayıtmışdı.

15 sentyabr 2025-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Sos kəndində olmuşdu[1][2].

Tarixi abidələri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Sos kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

İnventar № Abidənin adı Tarixi Yerləşdiyi ünvan Növü Əhəmiyyət dərəcəsi
240 Alban məbədi[10] IV əsr Sos kəndi Memarlıq Ölkə
  • Amaras monastırı bu kəndin yaxınlığında və inzibati ərazi dairəsində yerləşir.

Coğrafiyası və iqlimi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

Əhalisi

[redaktə | vikimətni redaktə et]
İl Daimi əhali Kişilər Qadınlar
1999[11] XXXX XXXX XXXX
2009[12] ↗XXXX ↗XXXX ↗XXXX

14 sentyabr 2025-ci il tarixinədək Sos kəndinə 10 ailə (46 nəfər) kəndə qayıtmışdı[1].

15 noyabr 2025-ci ildə 80 nəfər olmaqla 20 ailə kəndə köçürüldü[3].

İqtisadiyyatı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Mədəniyyəti

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

Təhsil

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

Din

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

Səhiyyə

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

Həmçinin bax

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 3 4 "İlham Əliyev Xocavənd rayonunun Sos kəndində olub". Azərbaycan Respublikası Prezidentinin rəsmi internet saytı (az.). 14 sentyabr 2025. İstifadə tarixi: 4 dekabr 2025.
  2. 1 2 "Ilham Aliyev visited Sos village in Khojavand district". The Official Website of the President of the Republic of Azerbaijan (ingilis). 14 sentyabr 2025. 10 oktyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 dekabr 2025.
  3. 1 2 Yavərzadə, Aydın. "Sos kəndində daha 20 ailəyə evlərinin açarları təqdim olunub - YENİLƏNİB VİDEO". AZƏRTAC. 19.11.2025.
  4. ↑ "Карта Кавказского края 1:210K - Xocavənd". retromap.ru. İstifadə tarixi: 14 oktyabr 2025.
  5. 1 2 "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024". www.azstat.org (az.). 4 oktyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib.
  6. 1 2 İNZİBATİ ƏRAZİ BÖLGÜSÜ TƏSNİFATI, 2024 (PDF). BAKI: AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ DÖVLƏT STATİSTİKA KOMİTƏSİ. Təsnifat T.Y.Budaqovun rəhbərliyi ilə Y.X.Yusifov, V.H.Məmmədəlizadə, L.H.Salamzadə və F.E.Qocayev tərəfindən işlənib hazırlanmışdır. 2024. Səhifələr: 59-60.
  7. 1 2 "İNZİBATİ ƏRAZİ BÖLGÜSÜ TƏSNİFATI , 2024". Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi aktların vahid elektron bazası (az.). 2024. 9 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib.
  8. ↑ "Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi aktların vahid elektron bazası. 7 iyul 2021-ci il. 2025-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2025-12-04.
  9. ↑ Sos (Xocavənd) // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. səh. XXXX. ISBN 978-9952-34-156-0.
  10. ↑ "Azərbaycandakı dünya, ölkə və yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş siyahısı. səh. 9" (PDF). 7 iyul 2021 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 15 iyun 2022.
  11. ↑ "Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıya alınması. 1999-cu il. I hissə. Bakı: "Səda" nəşriyyatı, 2000, səh. XXXX" (PDF). 8 may 2022 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 12 iyun 2022.
  12. ↑ "Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması. 2009-cu il. I cild. Bakı: Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi, 2010, səh. XXXX". 7 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 iyun 2022.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]


Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Sos_(Xocavənd)&oldid=8900525"