Sos (Xocavənd)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sos
Sos village.jpg
39°42′46″ şm. e. 47°00′33″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Xocavənd rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 675 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Xəritəni göstər/gizlə
Sos xəritədə
Sos
Sos
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

SosAzərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Sos kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[2]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Sos kəndi dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində Cənubi Azərbaycandan və Xocavənd rayonunun Tuğ kəndindən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli məlumata görə, kənd ərazisinin dumanlı, çiskinli olmasına görə belə adlandırılmışdır. Sos türk dillərində “nəm, rütubətli yer” mənasındadır. Ədəbiyyatlarda oykonimin Suz, Sus şəklində yazılış formalarına da rast gəlinir.[3]

Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən 2 oktyabr 1992-ci ildə işğal edilmişdir.

Adın etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Mənbələrdə Sos Qarabağın Keçəz nahiyəsində kənd kimi qeyd olunub. 1928-ci ildə İrandan gəlmə ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İrəvan əyalətinin Göyçə mahalında Sos, Laçın rayonunda Sus və Sus-Zabuq, Qax rayonunda Suskənd, Şahbuz rayonunda Sələ-Sus, Ordubad rayonunda Nüsnüs kəndində Susdərə Kəlbəcər rayonunda Susuzluq və başqa adlar ilə mənaca eynidir. Bu adlar iki cür izah oluna bilər.

1) Türk dillərində sos "Sucaq yer" sözündəndir. (210,.IV,I, 557).

2) Monqolca suus " maldar elin düşərgəsi" sözündəndir. Həqiqətdə də Sos kəndi Hadrut kəndindən yaranma məntəqələrdəndir (Lisiüian s. Dağlıq Qarabağ. Etnoqrafik oçerk s.30).[4]

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə IV-V əsrlərdə tikilmiş, qədim alban məbədi olan Amaras monastırı yerləşir. Ermənilər, Dağlıq Qarabağdakı bütün alban abidələri kimi, Amaras monastırını da "qədim erməni məbədi" elan ediblər və bu mövzuda kütləvi təbliğat aparırlar.[5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://census.stat-nkr.am/nkr/1-5.pdf
  2. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi (2019). "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı" (PDF) (azərb.). stat.gov.az. 2020-04-16 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-04-16.
  3. "Sos (Xocavənd)". Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II. Bakı: "Şərq-Qərb". 2007. 304. ISBN 978-9952-34-156-0.
  4. YUXARI QARABAGIN TOPONIMLƏRI – Akademik Budaq Budaqovun veb portalı
  5. QARABAĞ DÜNƏN, BU GÜN VƏ SABAH, 10-cu elmi-əməli konfransının materialları (2011-ci il)