Məzmuna keç

Zəyəm (Qax)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Zəyəm
41°24′42″ şm. e. 46°40′55″ ş. u.HGYO
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
  • 1.553 nəf.
Xəritəni göstər/gizlə
Zəyəm xəritədə
Zəyəm
Zəyəm

Zəyəm — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun Zəyəm kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[1]

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Zəyəm kəndinin tarixi əsasən sak tayfalarının adı ilə bağlıdır. Belə ki, "zəyəm" sözünün özü də "sak" sözündən götürülüb. "Sakam" sözü zaman keçdikcə dəyişərək "zəyəm" sözünə çevrilib.
  • Zəyəm kəndi Lələli və Qındırğa kəndləri ilə birlikdə Zəyəm kənd ərazi dairəsini əmələ gətirir. Bu inzibati ərazi vahidi Zəyəm bələdiyyəsi tərəfindən idarə edilir.

Toponimikası

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Zəyəm oyk., mür.
  • Alazan–Əyriçay çökəkliyindədir. İlk dəfə X əsr mənbəyində çəkilir;
  • Şəmkir r-nunda ştq. Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Yaşayış məntəqəsini vaxtilə Qazax r-nundan gəlmiş ailələr Zəyəm çayının sahilində saldığına görə belə adlandırılmışdır;
  • Zaqatala r-nunun Muxax i.e.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. XIX əsrin ortalarında Qax r-nunun Zəyəm kəndindən çıxmış bir qrup ailənin saldığı yaşayış məntəqəsidir. Bəzi tədqiqatçılara görə, Zəym fars dilindəki z/ (tərəf, sahil, yer) və kam!qam (keçid, ağız, dərə, kiçik çay) sözlərindən düzəlib, "kiçik çay sahili" mənasındadır. Digər tədqiqatçılar isə oykonimi sak etnonimi ilə bağlayırlar.[2]

Əhalisi

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • 1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik ingiloylardan ibarət hər iki cinsdən toplam 636 nəfər əhali yaşayırdı. Bununla yanaşı həmin dövrdə kənddə önəmli Türk-müsəlman nüfuzuda mövcud idi. Nəticə olaraq kəndi polietnik dəyərləndirmək mümkündür.[3]
  • 1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 462 təsərrüfatda hər iki cinsdən toplam 1736 nəfər əhali yaşamaqdadır.[4]
  • Sonrakı dövrlərdə kənddə baş verən ingiloy köçləri və Türk əhalinin kütləvi şəkildə artımı kəndin əhali faiz-nisbətini etnik-ingiloylardan, etnik-Türklərə dəyişdi. Bunun əsas nəticələrindən biri kənd əhalisi arasında ünsiyyət dilinin yalnız Azərbaycan Türkcəsi olmasıdır. Bununla belə əhalinin danışıq aksentində ingiloy təsirləri hiss olunmaqdadır. Günümüzdə kəndə az ingiloy nəsilləri yaşasa da, kəndin əsas etnik sütununu, etnik Azərbaycan Türkləri olan muğallar,qarapapaqlar[5][6][7][8] təşkil edir.

Həmçinin bax

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
  2. ↑ Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  3. ↑ "Кавказский календарь на 1915 год". Издан по распоряжению Наместника его Императорскаго Величиства на Кавказе, под редакцией А.А.Эльзенгера и Н.П.Стельмащука, Тифлис. Типография Канцелярии Наместника Е.И.В. на Кавказе, казённый дом. 1914./Оглавление: Глава — Отдел статистический: Список населенных мест Кавказа, стр. 137
  4. ↑ Qax Rayon İcra Hakimiyyəti: İcra Hakimiyyəti: Bələdiyyələr: Qax rayonu inzibati ərazi dairələri üzrə nümayəndəliklər və bələdiyyələr haqqında məlumat Arxivləşdirilib 2012-12-27 at Archive.today
  5. ↑ Qax Rayon İcra Hakimiyyəti: İcra Hakimiyyəti: Bələdiyyələr: Qax rayonu inzibati ərazi dairələri üzrə nümayəndəliklər və bələdiyyələr haqqında məlumat. .
  6. ↑ "OĞUZ BOYLARINDAN: SALUR – Yeni Ufuk Dergisi" (türk). 13 dekabr 2018. 3 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2023.
  7. ↑ "Macarıstandan Kəşmirə qədər yayılmış qədim türklər - Muğallar". Yeni Azərbaycan (ingilis). 26 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2023.
  8. ↑ Semra Alyılmaz. Borçalı (Gürcistan) Karapapaklarının / Terekemelerinin Tarihine Dair. Yeni Türkiye. 2002. .
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Zəyəm_(Qax)&oldid=8311224"